Skip to main content

Full text of "Sinclair Gids Issue 13"

See other formats


KJ=UMIJJJ!l:iy.1 



I Mil'ilriii 1 ' ! 



NIEUW ! 

«oo< uw SINCLAIR SPECTRUM: 
VIDEO DIGITISER "VIDEOFACE- 



II 199,00 



SPECTRUM EN OL ACCESOIRES 



QL SOFTWARE 



CESBS1 



^M 



!_-|"-':l"i'n •■! 



COMPUTER SHOP 

3035 AL Rotteidam 
« 010 - 167 06 77 




■:*». 


u, .- 


tr (OL. SofClrun) 
1 Spec cm {BO) 




E" 


?5a 


44,00 per jaur (8 


i 1 :; 


52 


ndSS? 


f per jaar <8 rir 


i ». 


Opjetjc 


S 


wet .Wt 1 "Band 


£5 


Allill S 


"°^ 


GEN 3 ueken van le 


4T 


L ™ie 


T"" 




.„», 



Besle Lezers. 

)il rummer van de Sinclair Gifls beual weer een heteboel inlormatie 
oor de Sinclair Gebruiker Hel belangrijksle nieuws dat we de/e keep 
e melden liebben is dal Amstrad Nederland BV sen teii is geworden. 
Wal Amstrad mel Sinclair Computers van plan is en welke nieuwe 
Sinclair computer e< op komsl is. leest u ailemaal in hel ailikel over 
ftmslrad. 

roeval of niet, maar in dit nummer is er nogal wat extia aaiidacht voor 
net werken met Functies fDEF FN). A van de Wijdeven gebiuiki 
Fgncties voot zijn Gralische Maclirnet.ialioiitines, W Lageman gebiuikt 
luncties bij zijn bespreking over systeemvariabele DEST En de theorie 

m het definieren van luncties wordt uitgelegd door R. Uittenbogaard. 
Natuurlijk onlbieken de vaste series niet En lenslotte lucht de uitgever 
?ijn hart over een vervelende kwestie. waarbij de naam van de Sinclair 
steeds weer in diskrediel woidt qebrachl en waarbij hij na tulm 
een jaar stilzwijgen vooi een keei dil zwijyen doobreeki. 



n ir'fln; geval * 
!)e Redaktie 



r stof genoeg o 



e praten 



INHOUD 



NIEUWS — - 

AMSTRAD id Nederland met SINCLAIR 

VAN DE UITGEVER 

1 ASM AN NIEUWS 

DISCIPLE NIEUWS 

NOGMAALS ONE-LINERS 

BOEKHOUDEN OP DE SPECTRUM 

SERIES: 

DE BASIS VAN BASIC 

CURSUS MACHINETAAL ZX SPECTRUM. 
SNEL & PRECIES REKENEN ZX81 



THEORIE: 

ZELF FUNCTIES 

PROGRAMMA'S: 



DEFINIEREN ... 



Sinclair: 

aiaA 



NUMMER 13/SEPTEMBER 1988 



PRIJSfl 6,50 / 130 BF 



ONAFHANKELIJK BLAD VOOR SINCLAIR GEBRUIKERS 



DE BASIS VAN 
BASIC 
DEEL5 








AMSTRAD 
met 

SINCI AIR 




in 
NEDERLAND 


ZX81 

SNEL& PRECIES 

REKENEN 

DEEL9 






JT1ME8 
rML 








[ QL-LISTINcTfQUANTUM WORM BAS 




GROOTBOEK2.0 

voor de 

SPECTRUM 






EXTRA AANDACHT VOOR DE DISCIPLE 



Machinetaal op de Spectrum deel 9 



LEER HET ZELF: FUNCTIES DEFINIEREN 



2e JAARGANG NUMMER 5 



lllllllll 



TRUMMERS OPGELET ! 



dat er naasl de Sinclair Gids 
ook nog andere 1 1 jdscliri lien 
aetief zijn in Nederland. 

naasl de vele cluhbbden. 

Daar willen we g'Sag even 
aandach! aaubestcdcn 
Zo is er de SincUit GG van di 
HCC. die he! blad IrapuU 



uitgev 



,.,.;,. 



b DUC l=Biscovery Users Club] 

Dil Wad verscl ■ nerniaal 

per jaar en is elkc keer goed 
gevuld met bergen is form a tie 

spei i.iliteit; Opus Discovery 
kunneii de gebruikers van zo'n 
Opus hierin een heleboel 
nutlige inforniatie en lips 
vinden. Ook wordl ei nop 
aandacht besteed aan ZX81 
en QL. 



Sinclair GG 

T.A.P. Molenaai 

Post bus 76 

2260 AB Leidschend.ini 

De Disciple NjeuwjbrieJ i» een 

initiatief van de grbroeders 
Faas, om dc vele Dim i|>lc- 

gcbiuikers van de hrnodnodipe 
infnmsatie le vuorxien. Kegel- 
malig piiblifer.ii wij kleine 
stukjcs ail huu NieuwsbrieL 
lunar als n ecfll mtci wilt, 
moet u snel een a bonne men! 



rlkhtingen: 
■isciple Nieuw-I 

.raeland 43-B 
506 CV Zaanda 



Het 



■lad dai rich enfcele jare 
geleden uilsluitend richlle o[ 
Je spelfanalett is na een kotl 
lucking in begin 1987. 
datik/ij Ferry Groolhedde 
gaan verschijnen. 
spelkljes- imago is dit lijd 
sclirifl volledig kwijl. Ilet 
nchr /ich volgens de uitgever 
Ferry Groolhedde op alle 

Spe ii urn ■ gebinikers. 



vVaarom zutl u terechf opmerke 
hub ik daarover in de Sinclair 

lol op heden nog niets 
b'ek'Mi ? De Sinclair Gids 
behoort zijn lezers loch le 
fotrueren over alle Sinclair 
ken ? Ja boor dai dncn we 
dan ook me! plezier. we hebhei 
hel verleden dan ook steeds 
ndacbl besteed aan dergelrj 
ke items 



Dat v 



i .',- lei 



. . p 



. van bet "I ■-. 

f.peclrum heefl enkele redetien. 

arvan ik ei ei keh zal 
snijden. iudal un/e lezers 
'en naaidoor. waaroin etc. 

In de allereefste pteats 

kennen we hel hlad met zelf. 

we hebben r>p de rednkiic /nil 

3D verscfiillende lijdschriften 

rondslinnercn mt alle bncken 

van onze aardbol. 

\ .in Ui-./ik lot Sweden en van 

F.ngeland lot Japan 

Computnhlad Spectrum hooit 
belaas {nog") met bij. 

De Spectrum kenaefl we dus Diet 

gepubliceetd word I Zo si m pal 
gt da! Toen de beer Groot- 

I i I I. hen ne ook "noil een 

present exemplaar nnnanfteii. 
ilslen da! de uude Spec- 
verdwencn was maar hadde 
veliucad van de nederop ■ 
Standing van dil tijdschrift, 
I we van de beei i irool 



pt.-isiaal btscimldigde. Wij 
konden op eenvoudige wijze 
ijn liescbuldiinng weei kggen, 
iindal hel gewraakte artikel 
reeds woeg in ons hezil was, 
legebrck pas 
veel later gepnbliceerd kon 
orden. In deze tussenlijd 
had hei blad Spectrum in casu 
F Groolhedde eei: E. b|klui- 
nd arlike! gei-ubliccerd. 
jvendicn kwarn onze medewerker 
F. Biand& bijna :iRelijkertijd 
mel n scbrijven van I Groot- 
iji'.l.ii- geiicbl aan pottnliele 
abonnees waann lc!lcrli|k 
d da! de Sinclair Gids 

bet* I op de Spectrum kon 
abonneren. 

'■-■• in ■. i| i .in ilii snort 

paald gechmnieird >ij«. hebben 

kotte btielwisseting met F. 
othedde er beler aan te 
/ivijpeii I hi leek 






.. .k.:.. 



i ope 



like 



II. ul past .lit gewooa met 

Vannaar dan nu die openheid '! 

ra\\ u ?ii h terecbl jIm.imi. 
'eiivoudig omdai de beer 
irootbedde in hel Yerschijuen 

ireer een asnteidlng vi ml nm 
ns u.edeioi>i van plagiaal fe 
leschuldigen Bovendien vond 
hij bet nodig ■■■ ■ daaivooi een 
iUoqji io te scbakelen. 
Een beschuldip.rniJ is nog eeen 
hcwijs, dus wachten we maar 

at \1.iai ..ind.ll .!il 'Utllt 

aches ons zo langianierhaad 

lig de keel begin! uil te 
hangen. hebben we besloten om 



ons zwijgen voo 


■ eei 


keel 


doorbreken. 






We willen dnaro 


m on 


zelez 


ei mel klem op 


it :i 


. dal 
n de 


Sindait Gids di 


Orge 


en ze 


zich ervan hewn 


st moelen 


dal iemand met 


eesi 


iii daa 


om willen wij i 


veri 


neken 


even bij uzelf i 


a le 


a an o 


de informatie d 






sinnrl toevallig 


] ec 


s niet 


eerdar gepublk 


t-id 


s gew 


dal voorkomt d 






loze' arlikelen. 







Verdei wil ik Jt lezers en de 
heer Groothedde ook graag een 
lilik in oo'te keuken' gunnen. 
In een van de vele brieven 

eld.' de heer Gioolheddc. dal 
net wndermeer duidelijk was. 
dal er bij de redakne van de 
Sinclair Gids geen enkele 



Graag willen we l* daaiom wal 
aciilergiond informatie over 
enkele van onze vaste mcdewer- 
k.,s p.,.: 

lr Han van Abhe is beslist een 
kei in hel programmeren in ZSO 
machinetaal Dal mogt duide- 

kelen over sue! en precies 
rekenen op de ZX81. 
Bovendien is dezc serie van 

"~van~kunnen leren. De heer van 
Abbe piibliceerde o.a, ook in 
de Sinclair Gebroiker. 

A. van de Wijdeven is een 
uitsiekenil |)ii"<ci<immeiir in 
ma chin eta a I of dal nu Z80 of 
MfiSOOO is. Hij studeert infor- 



over schrijfl, 

Mike Dijkema die probeerl u op 
weg le helpen in he! program - 

beslist weel waarover hij 
praal. 



Robert-Jan Honkers I 
vele hoeken op zijn n 



en hij kenl naar alle waar- 
schijnlijkheid nicer verscbi! 
Iciiili BASIC s ilin meilia ander. 

Serge Girard die bij ons de 
serie schreef over comnuini- 
catie lussen Spectrum en PC is 
systeem program mem bij een 
grool inlernationaal poster - 
derbedrijf. 

M.lvciislra die veel nieuws- 
i nbi itki^n en |ii iiurainma's 
alleverde is eigenaar van een 
aulomaliscriugsbedlijl en is 
naast zijn hobby mel Spectrum 
en Ul. dagelijks bezig met 

allerlei bedrijven. 

W I ageman ii nie! beroeps- 
matig mel piogramrueren 
bezig. doch uilsluilend aU 

Hij leefl tich ecbtei 



Kick, to l.ij leg: ou efe last 
ste hand aan een lit us Desktop 
Publishing pakket. 



Syn. 



.uden, oaiJal hi] als 



i . 1 1 1 = . 






derd is en daardoor minder 
lijd znl hebfien oni u te ver- 
blijden mel allerlei lenkc 
programmes. In iedei geval 
John bedankf en veel succes 
verdei in je iiieuwe loojibaan. 

Tot zover enkele kwalilicaties 
van onze medewerkers. We ziju 
er echt wel een beetje trots 
op deze en andere nog niel met 
name genoeimle medewerkers le 
hebhen en we zien dan ook niet 
graag dal een ander onze 
medewerkers wil 'diskwali- 
ficeren'. Ook lezers die hun 
programme's insturen waarderen 
we ook bijzonder om linn 
inspanningen. 



likel nog willen rea- 



graag tegenioet. 



ir hen die geinteresseei 
mpnterblad 



Spectn 



Poslbus 1126 
6-160 BC Kerkrade 

Vanaf dil moment ztillen we pa 
weer in stibwijgen bullen, 
omdat we gewoon verder willen 
gaan met 'compiilereii . Lezers 

ik graae naar de bekende rod- 
delbladen 




Nog een keer moeteo we voor 
coede urJe lerugkomen oj> de 
One-Liner competitie. 

Door onachtzaamheid van de 
redaklie is er bij het 
publiceren van de one-liners 
uit de tweede ronde (Sinclair 
Gids 7) e,.„ uilslag bekend 
gemaakl 

Die uitslag luidl als volgl: 

Wij vonden dal er ilrie 



gegaan zullen de drie 
deelneiners per kerende post 
alle drie een kadobon van / 25 



De drie zijn: 

Rene LHltenbngaard voor Mazer 
P.Rekveld voor zijn hypotheek 
en E. Bolwidl voor lijn 
gelalstelsel. 



3 




Cambridge Compulet. de maker 
van de Z88 eeri hens 

pocketmodem vooi de portable 

Z88. 

Hel modem is nel /.a grool als 

een pakje sigaretteu en weegt 

slechts 130 gram ! 

Ondanks deze miiii-afmciingen 

is liet modem volledig hayes- 

compatible. 

Er kan met V2WV22 protocol 
gewerkl worden of mel de 13ell 
103/2I2A standaatd 
Omschakcka lussen de diverse 

schakelaar le doen. 



de zakelijke gebruikci is. 
omdal dll protocol veel np 
pc's gebruikt wnrdt. 

De prijs is niet Uelemaal mini 

maar voor de zakeli|ke 

gebruiket heslm niel 

onoverkomelijk 

De prij-. in Engeland is E150 

excl. RTW. 



SAM 

RAAKT ACHTEROP 

Nadat Miles Gordon Technoiog) 
eersl moesl besluiten om de 
pioductie van de SAM uil le 
stellen lot September, vanwege 



het chiplekorl np de inlerna- 
lionale markl, heefl MOT nu 
I't'slolt'ii inn l!i- prodliclie le 
veileggen naar lie I vroege 
voorjaar 198 u . 



Dil uitslet n 






Omdal in deze periode een ware 
boom' in compulervei kopen 

risico lopen dat men met 

Zo'n tekort zou de pnbliciteit 
rond de SAM alleen maar kuniu 
schaden. Men hceft daarom voo 
een uilstel van een halt jaar 
gekozen. In de tussenliggende 
tijd kan men rustig aan de 

dusdnnige voerraad opbouweti. 
dal men in hel voorjaar bij de 
lancering van de SAM alle 
winki'ls kan bevoorraden. 

Oris inziens een wijze politick 
deiik maar eens aan de vele 
vroegtijdige lanceringen van 
Sir Clive. Meeslal kwam bet 
erop Deer dal de klanlen nog 
vaak maanden op hun product 
moesten wachlen. 
Wij zijn blij mel dew 
poiiliek van Miles Gordon. 



udelijk v. 



a bet v 



alle » 






lijkheid aan de vraag voldoeo, 
Voor diegene die zich al een 
beetje verheugd hadden op de 
koinst van een nieuwv Spectrum - 
compalibie computer misschien 
een kleine teleurstelling. 
maar gezien de specificaties 
van de machine denfcen wij tocli 
dat het wachlen belurmd zal 

Intermediary lull Trad* 
Postbus SS99 

1007 AN Amsterdam 
Tel: 020-2SM.117 



EEN NIEUWE SINCLAIR I! 

lir gaan geruehlen dat er in 
computer gelanceerd zal 

worden. Dm het niel alleen 
maar om loz.e geruchlen gaat, 
hebben we kuniien waarnemen op 
de per scon Cerent ie van Amstrad 
op 18 augustus ji. 
Met is zondermeer duidelijk 
dat er door Amslrad een nieuwc 
homecomputer op de mark I 
gebracht zal worden ouder de 
naam Sinclair. 



verwachlen blij fl echler 

koffiedik kijken. 

Er zijn twee mogelijkheden: 

1) Men komt met een 

PC- compatible computer in een 
vrij kale confignratie, bijv. 
met 1 drive/512K ram allcs in 
een kasl en uitgerusl mel een 
modnlalor en een monitor aan- 
-luitiiitf en (l.i.ii bij nog wat 
extra aansluitingen en 
uilbreidingsmogeli jklieden. 

2) Amstrad komt mel een zeer 
nitgebreide S- bitter gebaseerd 
op hnn vroegere CPL-serie, 
Mel daarin uatuurlijk weer een 
lleleboel extra's ingebouwd. 
Men lluistert zelfs dal men in 

nn ook als onlvanger kan 
cebrui ken. ( Zou Amslrad 
llierbij gokken op de nntvangsl 
van sate4liet-TV no zij hill, 
goedkope scliolel op de markl 



Wat v 



i die e 



i>n^ kniNK'ii voorsteJlen. zoals 
een nieuwe grafische chip met 
bijv. 256K. cam Videi!i>L'lici]i;i_-i]. 
om slraks gedigilaliseerde 
plaaljes le knnnen maken. Een 
nog betere geluidschip met een 
extra music editor. Hel blijll 
echlei alleinaal gissen en we 
wachten de pel scon feren tie van 
Amstrad op de PCW-Show maar 
even a I. 

Een ding is in ieder geval wel 
zeker: hel belimli een 
spannend iiajaar le woideu... 



.l.n hel hi andere Limit n ul-I 



i )m bier in vei.nnh 

luenaen hcelr Auglo Duleh Dal 

coniacl gewcl ' Dal* Skip 

ie Giiuda ton \ etsltus ^ .in 

I >..i.. ski|- ha n :•.;■... ii.k- niece. 

7.QU kullllt'il iv. i.l n 






machine vooi lie v 1 101:1.' 11 ilc 
repoi lei de •• udrenneiide 

.■.1 
zakenmon et« 

De mogolijkheid om gegeiens o 
eemoudige wijze ovei le 
breogen naai een PC o.p kantooi 

leleloonlijn, maken de Z8S tol 






■=■11 maken » 
ven ZSR bij ii 

bovengenoemde eigeost bap 

,\i- pi ofessiooele gebi nikei 
de ZSS hopeil »ij dat'Ton 
Vexsluis ran Data-Skip erii 
slagen om de Z8S op de 

¥001 Hi nni) It lire 11 Ee 11. 

Anglo Dutch Data 
Hen ■ Ii settraal 705 



Oost haven ?s 
2601 !'!■ Gouda 
Tel: oia:o-:o5si 



CP/M OP DE 
SPECTRUM +3 

Eindelijk is bet dan /.over ! 
CP/M op dc Spcclrum. al is 
hi.-l dan wcl voorbehouden aan de 
s 3 gcbruikers. 

De firma Locomotive software 
die o.a. lie I operating sysleem 
or de bekendc Amslrad 
mpuleis hcefl ontwikkeld en 

lieu verantwoordclijk word! 
geacht voor het I3DOS, is er 

indclijk 00k in gesla3gd om 
CP/M up de Spectrum lu 

Ilclaas blijfl CP/M vooi andere 
Spectrum gebruikers een diepgc- 
worleld verlangen, dal we] 
1 7al worden ingelost. 

De plus- 3 gebruikers kunneii nu 
aebruik maken van de vele CP/M 
" ware die er voorhanden is. 

loci daatliij wet de aanleke- 

, worden gemaakl, dal hel 
afwijkende diskette- formaal nog 

cens ecn spclbrckcr zou 

ren /ijn. 

1 7.ijn er nog wcl mogclijk- 
:o voor hen die nog eons in 
de heurs willen fasten om hun 
sysleem nit le breiden. 
Volgcns de Amslrad specifics - 
;s is hel mogelijk om de 
inriaard Amslrad drives aan le 
lilcn op Speclroni 1-3. 

Mel die welenschap in het 
achlerhoofd zou men eens moelcn 
gaan 'shoppen' bij een Amslrad/ 
Schneider dealer die 00k 
CrC's en randapparalnur voor 
CPC vcrkoopt. Er is namulijk 

n speciale 5i" diskdrivc voor 
Amslrad CPC van dc Duilsc 
firma VORTEX verkrijgbaar. 
s we Amstrad mogen geloven 
j de/e dus 011k Op de plus 1 
moelen werken. Pas dan kan men 
ver vele duizenden tilels 
aflware voor CP/M hesehikken, 
mdat hel overgrole dcel daar 
an op 5'," diskettes slaal. 
Informeer eens bij de CI'/M 
lebruikers groep van de IICC 
',ij zullcn je beslisl op weg 
villen helpen. 



PROTECTIONISME 
van Europa en 
uw portemonnaie 

Dal niel allecn de USA weel wal 
protectionist ische maalregelcn 
/.ijn bewces onlangs de Europese 

Na ecn klachl van 4 europese 
fabrikanlen van printers: 
Olivetti, Manncsmann Tally. 
Honeywell en Philips, besloot 
de [■;[•(; dal de Japansc fabri- 
kanlen voorlaan een heffing 
moetcn bclalcu op allc printers 
die naar Europa worden geexpor- 
leerd. Dit omdat de 6EO de 
genoemde 'Europese' fabrikanlen 
gelijk gaf in hun hewering, als 
/.ouden de Japaii.sc fabrikanlen 
bun prinlers legen dnmppiij/en 



Voor 






insumcul hetekcnl 
r geld uilgeven. 



Je krijgl wel ecn nare smaak in 
je miTiil als je moel conslaleren 
dal hel plaaljc achlerop een 
zgn. 'Europese' Olivulli 
prinler vermeld: Made in Taiwan 
lien MSX prinler van 'Europese' 
Philips vermeld: Made in Japan! 



Jammer dal dit soorl gevcihleu 
allijd wcer over de hoofden van 
worden uilgevoeh- 



Ik inn licver lien dal die zgn. 
'Europese' fabrikanlen eens 
probecrden om. /.elf kwalileils- 
proHnclen le onlwerpeo en le 
maken i.p.v. hun energic le 
sleken in dil soorl gerommcl in 
de marge. 

Oeloof me of niel, maar namen 
als Epson, Star, Seikosha, Ta- 
xan, Panasonie, Brother, Toshi- 
ba, Kyocera, OKI, NEC, ( ni/eii 
etc. /ijn een begrip bij de 
computer -gebruiker en een 
eenvoudige heffing /al het 
begrip Epson' compatible v.eker 
niel veranderen in : 

inn/ 




met SINCLAIR in Nederland 



AMSTRAD IN NE-IJ 



In navolging van Diiilston 

Ffankrijk. Belgii, Spanje, 
[talis was lu-l op 17 en ft 
augustus 11R« ilf beurl U 
Nederland otn kemiis le k 






i de \ 



ti.nnf v 



Amslrad I3V II 

Nn dt sell filling win Sduieidc: 
heefl Amstr.nd er direel naai 
gesireefd om in die landed, 
waar zij middek pin 1 11.1 
Schneider een aanrienlijk 
in.ii ki.i.iin.lL't-l hadden veroverc 

■/.It Mill I11ll>]jijk ll.Ml ■ !'.'■ II 

vesligmgen U* upi-nen U.il Llil 

me I verve "mill aangepsfkl mi 
we I blijken ml hel aanlal 
Am-ri;nl- veKligingen di.it in ee 
vrij korle lijil in Eurapa 
werden geopend, 

AMSTRAD NEDERLAND 

I it- Anislrnd- vtsliuint? in 
Nederland i- si.w.liiiil in i-i.-n 
fraai kantOOrpand k- /.iisl 
DirecTeur is Riih.ud Innemee, 

in de raarkeling heefl opgedai 
bij o.a. Texas [nsirumenls er 
Commodore. 

Was hi] toi '"in k ■ ■ r i sales 
manager bij de compulcr divi 
v.ni Commodore, waai liii ■ ■. i 
•/ei .1 11 r \s i >l pi delijk was ■■ ■ 101 de 
introductie van de An 

nil is liij veiMiitwonrdi 



Schneider In Atiistt.vh liiei" op 
■arkt hebben gebrnclit. En 

:iii-ni,-ii':L'n kenncii Araslrad 



de 



iga 500. 
Iijk vi.nr 



All! :1 1 ,ul ■ piodhi 
Nedei land 



naluurlijk ook v.in de. overtmme 

van Sinclaii Computers en linn 

nienwe Spectrnm-Iijn: Plus- 2 en 

P]llS-.C 

Dal Amstrad niei alleen compu- 
ters it de minki bfeiigt, Mfjkt 
wel nil linn calnlogns 



( omp 


cl 


Disc 


Audit 


t 


arks 


Kleur 




TVs 


Video 




cordf 


Scheie 


;i 


1 1? u ii 



Dai Amstrad niet 'raniaat' 
piLuliiclen op de mai kl bfengt, 
blijkl wel uil di 1 specilicalies 
van bel aangebodene 
Allijd is Amslrad weer in staal 
om iets extra's toe te v. ".'gen. 

M .1.11 ill if H llllll imullnl.Ti iilli |d 

Bel it-is met'i (e bieden hebben. 

(I. in ,1,- I'cninriiiilio en d;il dim 



,nlili 




Zo hrenpt Amsyad a Is eerste 
maatschnppij let toereld etsn 

l>el;ialh;ire -.dint Mil I en hi' nun 



Wei de Sinclair Plns-2. 

mil de Plus-3 liesliian nog 
ige IWtjfel: omdal de puis 
Ifing daarww nie1 eclil 
;kei in de markt ligt. 



PCW-95I2 
computer, 

neehlsdiei 



De |) 



i-2 koi 



11 Nederl 
id. joystick en 
!) vour / 4<J'>, 



Uisiiiess-liiK' van Amstrai 
'oornamelijk beslaan nil i 
1512 en iijn opvolgei de 
PC-I64B ,de portables PPC-? 



lestaande nil ee 
>& toetsenhord, 



NIEUWE COMPUTERS ? 



' lp de persconfercntte van 
mguatus j,l. Met Richnrd 




COMPUTERS 

Wal de computers beirefi 7al er 
Li duidelijke scheiding plaats- 

vinJen lussen lioniecompiilers en 
computers Ik-mciihI vhii /..ikdijk 
gebruik. 

Zn zullen de homecomputers 
nniloi de merknaam Sinclair op 

de maikl pel'rndil wmden en de 



m PPC-S40 .'ii de teistverwerkc 
Pt 9 -9512 (de opvolgef van de 
wereldberoemde Joyce). 



iren van / 202S lol f 6228. 

ieira I- poi tables met 
Muwde 3.5" drive(s) en LCD 
nil warden leikmlu lussen 
de / 1»°8 en / 3354. 



o[ 30386 pro 

ec gevoeglijk vanuii gaan dat 

deze machine zeker ook eel 

nieuwe OS/2 operating syste* 



up map men pel lisl iiilpaan. 
ezien liel foil dal Amstiad 
epin aupntius een civeieenkomsl 

iet IBM afstoot, waarbij beide 



EEN NIEUWE SINCLAIR V 

Ook zal er naai allc waar- 
,!.,. li -l . ■ een nieuw e 
Sinclair compute) op dc mar 
komen. 



Smdair Computer op de tnarkl 
kumt. Op roijn Vraag hoe die 
machine ei dan wel nil ww gaan 

i. n ii.lde lnj sleilnv kwiji 
d.n bet in ieder geval een 

ipwter zou ;i|" die duidelijk 

m de buidigi i 



AU 









- bekijkeo d ••• 
ncn we een tendens naai liet 
gebiuik van eeDVoudige mac hi net 
die compatible zijn m.i andere 
MS-DOS machines 
Medc ook nmtlai R lane met spra 
van i'ii enigsiins pestiipte 
machine kod ik mr ntel .l.ni dp 
indrnk onltrekkcn dat de meuwe 
Sinclaii ' omputei 
PC-compatible wj kunnen ;.|n 

Med.- omdai de naain Sinclaii 
erop piijkl is de machine .lu> 

delijfe >...■! ii.'i ii mpulei 

segment bedoeld Dil .-■! din 
waarscbijalijk i>ok in de pii|& 
lot uiting komeu Hel lijkt oos 

sou ?i]n om u oude 
Sinclair aan de kadi ■ 
le vervangen di«>r Ben el andere 
PC. 

Al met al rijn we aeer (■emeuwd 
hoe Amslcad /nb in Nedertand 
i! ifileren In iedei 

geval hchhun wi; een leer pOii 
lieve mil; u k van bet bedrijl 
gekregen tijdens de ialrodnclie 
en petSCOnfeientie Men heefl 
er een duidtlijk doel mm ogen 
en men gaai ei vast he tad en ii 





R.-J. Donkers 

Algelopen maand /ijn we begun 
nen mil hcl invullen van dc di- 
verse routines. We /ijn blijven 
Sleken in de print- routine bij 

lijk afdrukken. 



-alen wc beginnen incl tea de 
oulincs voor voorwaardclijk 
fdrukken, dc andcie roulines 
ulleo volgens belzelfde prin- 
ipe worden opgehouwd. 



; hcRin 



1 hut 



'lijk afdrukken van labels op 



Als je goed hebl opgelil. dan 
gcbruiken we ccn gclijke prim 
rouline als in de rouline van 
regel 7200 e.v. 



Noi'iiiaals <ij njigirwurkl, dal we 
doze printer- routine moclen 
aanpasscn aan de d<ior ons tc 
gebruiken elikcllen op kelling- 
baao. In het vorige deel heb ik 
aangegeven hoc je kunl bcrckc- 
nen hoeveel prinl- rcgels /on 
etikel {- label) beval. 

In regel 7410 maken wc het 
schcrm loeg en drukken we at in 
welkc rnuline we ons bevinden. 
Dan vragen we aan wclke voor- 
waardc on/c naam moel vuldoen 
om te mogen worden atgedrukl. 

Ilier kunnen we een volledige 
««,m i.gevti bij.. J™, ot 

Jans omdat we alle Janscns 
willen afdrukken of ze mi rijk 
zijn of nict (Janssen or 
Jansseus of Janscns). We vangen 
dal op door dc lengle van hut 
ingevotrde in de variabele Iq 
vasf le leggen, lq is gelijk 
aan de lengte van het iogevocr- 
de, zie regel 7440, 



Daarna gaan 
gevoerde ad 


en) 


alio adre 

lc< laalsl 
bekijkcn. 


"•' 




In regel 7460 b 
gelijk is aan dc 
bcsland: 


tt: " 


o 


qS 


irj»« Nt<H. 


O LQ) r»EH «, 







Als de naam niel voldocl ga dan 
naar de volgendc naam in het 
bestand. Is de naam wel goed, 
druk dan de gegevens af. 



De v 



ook 



In spectrum basic kunnen wc wal 
ileliber werken als niel summigc 



andere basics. Als wc gewoon 
itiiiigi'vcu iiS(n,t<i lq) neemt 
Spectrum llasic aulomalisrh aa; 
dal we willen cunlrnlercn vana 
het ccrslc teken van de bedoei 
de slringvariabcle. 

Gaan we even turiig naar hel 
ccrslc tleel van deze reeks, dan 
zien we dat we nS gedinii'iisio 
neerd hebben als n$(a,l) bieria 
slond a voor hcl aanlal namen 
in iin/o file en I slond 



dc 



Nu kunnen we daar dankbaar 
gcbruik van maken, mals hicr 
boven reeds aangegeven. 

In onr.c voorwaarde if q(o> ill 
(n, to lq) is n nog sleeds hel 

begren/cn de le conlrolercn 
lengle van de naam tot lq Id 
tcrs. 

LET OP! 

De 'oekslring i\% mag naltiurlijk 
nooil langcr /.ijn dan dc 
maximalc lengle, die we voor 
een naam hebben vaslgclegd in 
de variabele 1.. 

Wc moclen dit naluurlijk con- 
lrolercn urn ons programma le 
bescbermen legen hulpjes, die 
mel dil programma zouden moclci 



Daaroni voegen wij de volgen 
regel nog loe aan voorgaande 



Ik hoop dal ik to duidclijk 

genoeg hen geweesl. Mochl dil 
niel hcl geval lija, bcl dan 

even de uilgevcrij, we /.ullen 
dan je vragen beanlwoorden. 



Be ''•••i van dc routine is gft- 
lijk aan de vorige print rouli 
ne, /.odal dil get; it pniMiiiK.ii 
mag oplcvcrcn. 

I>e mien routines on voor- 
waardelijk at to drukken, nil 
len dus gelijkluidend zijn. 



controles hcl/elide 
alsmedc dc print 



volgen de-/e ruiilin 




a je eigen idee 

plaals (ink de postcode lis 
vool waai Jc kuonen vlill. ii 
r.ih I iM'll I'- dil vn.ir ,. „ ,, .1 



die n 



1 ' 



hijvoorheeld alle men sen in b«l 
posldislricl 9999 XX , » ■ ■■■• 
lij/aj iedereeo luluodigl vooi 
■in zomerse barbecue in hel 
icblorCuialje lei gelcgenheid 
van ■-!■■ baai vcrjaardag. 



gun, dill dii; persoon een domixu 
is, maar gewonn dat hij/y.ij ten 

foul gemaaki beefl. Jin U mil 

mo I /'n alien wel gcmerkl hob 
lien dal waniioer jo uren itchier 

dc aandacht wel eens verslapl. 

Vnoral hij hel ontwerpen van 
program ma's wordl dil pijnlijk 
dnidelijk, ;ils vi liiulun in do 
prog ra lit maluur ajo gcslopen en 
je die niel kunl opsporcn. 

reed I dan ceo sood blind - 

is: STOPPER 

Hel besle dal een pro 
t kan overkomen i; 
rhlrusl of een beer 



olio 



r a»<>M(N.To lq) r 



78M) LQ-LtN(ai) 



F Q»«>P»(H,10 LQ) rMEN O 



Daarna klim je wecr acblcr hel 

schcrm en -/ic hcl wonder is go 

edl: De foul wordl gc< 



I V.-ll ifbangen 

llel programma kan je in iedei 

i.l lichoeden <■■••< blunders 

de uitnodiginp.cn Zijn ec 

I. nog monsen, die gcen uil 

aodiging onivangea, dan ligl de 

hel frit owl je {/a bci 
blonder* in progr.tmroe'cn ni 
bcl omgaan mcl computers •) 

I), coot p tiler kan, belaas vooi 
gecn ••-.. oiakrn (Tel >« 
al1i]d dc persoon acblcr run 
appaual die de bluudcrs maa 






i i 



i I i 



-el e 



hel Uil dal vclc lilwid.is van 
incompclcnlc licden worden jl 
gcdaan met de itpmciking: aorr) 

■rouw/moncer. de computet 
hecfl een foul gemaaki' ? Op 

mom, nl s| g it .1 nil 

a vol • Ik wee! oiet boe hcl 
I vcigaui. maji de sukkcL, die 

dal wil doen gclovcn, krijgl 
in laogs ' 

uil tncniddels wel beg re pen 
hebben oil de/e eerie, dal bcl 
indcrdaad ALTIJD aar> de 

,oon acblcr de computer 

ligl. Dat -il CI hici leg 



den. 



Vooral begtnnende compuleraars 
hebben nogal eens de neiging oro 
■: lang door 1c gaan, 
NTIiT DOEN op li)d sloppen is 

Vooral bij lange programma's is 
hel ooodzakclijk een aanlal 
'.es in te lassen Ik kan me 
hcrinncren uil hcl ZX8I 
lijdperk dal ik hele dagen /al 
le compuleren. Dil lot grnol 

Iriet van viuuw en kinderen, 
/(■ndiigs .i.i n liuis gebonden 
;n. Computer Wezen dus ! 

was bet resullaal ? Ja je 
lecrde iels van prograiumcrcn, 
e had een aanlal nutttlo/e 
program maatjes waar je later 
h Diets aan had , omdal jc 
e vcrdcrc sludie en wcrk ei 
iil meet iels aan hebt. Ncc, 
probcer alles gcmaligd le doen. 

nogal langzaam le gaan maar op 

d'n duiir hob je er voitrdeol 
omdal alles wal je leerl 

bcler blijft hangen als jc hel 
r een langerc pcriodc uil - 
erl en daarbij gedwongen 

wordl cens lerug Ic grijpen 
r slof uil eerdere lessen. 



(p , 



m 



a 



TASMAN SOFTWARE 

Dal Tasman Software geen 
onbekende is voor de lervenle 
Spectrum -gebruiker wclen we i.a 
langzamerband wet Itun onnil 
puMclijke recks lekstbewcrkcrs 
voor dc Spectrum sorie /.ijn van 
een prima kwalitoil. Maat 
Tasman zil gelukkig "OS niet 
slil. Zcker nicl wal id' Spec- 
trum bet re H. 

Zo bcefl Tasman tie hamlsilmi'ii 
npgennmen en ecn waardige 
vervanger voor hel veroudcrdc 
Omaicalc gclanccerd. 
Mnigc 'maar' is dat bet pro- 
gramma uilsluitend draail up 
I28K Spcclrums. Als gebruiker 
van een 48K Spectrum mod je 
het voorlnpig nog stcllen met 
Oninicalc tlal in /ijn laalsle 
versies een prima Ic gehruiken 
slut goreedschap is voor dc 
serieuzc gebruikcr mel als 
enige ickorlkoming dat het 
geheugen van ecn 4RK machine 
slechts ecn beperkl rckcnblad 
loclaat. 

Tascalc heeft dene bepcrking 
_ nicl, lenrij 12RK voor jo 
tocpassing nog niet genoeg is 
natuurtijk. Tascalc hcefl als 
vt.ordclen /.ijn 'stand-by 1 
llelppngina. speciale formiilc- 
lunclics en dc mogclijk om de 
gegevens van bet rckenblad 
GRAF1SCH wcer ie geven. 

Tascalc is er in twee versies: 
een cassette- versic voor dc 
'oiide 1 128K en 128K-»2. 
Ben diskversie voor de t3. 



ras -V. w. Three 

eraard helrefl het bier 
Kngclse wootdenlijst. Ten 
Nederbndse vertic zk ik cr to 

v nop, niet van komen, geriei 
hi i gcringe jjiiIjI i ( Spuliums 
dal in dc ReNcl.ui is verkochL 

let is »el ecu zeei indruk 
■ekkintle ooofdenlijfl gcwoider 

/I) HUD woorden ' De wuuiden- 
lijst is alkomslig van dc 
bekendc Engel&e woorden hoeken 
II 1 1 geven j I ■ t< 

rnci is dal Tasman nop nie 
gcdarhl 1,11 I' ...in gehrutkers 
i hijv. Tasword OPUS 
jn-n hel grote succcs van dc 
Opus in bet recentc verleden 



Mel bet commando. Unleaded W 
ml men dan in het meou van 
s- Spell 

Men beef) dan diverse 

itinvi I. jkhcdi n een woord tip 
spelling lontrolcrcn ol ecn 
grhclc lekst 

: a n eenvtiudige brief van ecn 
'ellclje duurl -.. •• 20-40 
lecoddea Dai is nicl erg soel. 
loch ..I .. . ;■■ ■ hi Men 



■ ;•■ 



nlllM 



.... i dat er op dil 
icer Plus Three cumpulers zijn 
■ l .. in dan Opus-syslemcn. 

ovendien zou het zcker ook 
oor dc Disciple gcbruikers 
beschikbaar miicten komen. De 
Disciple verkoopt in Nedertand 
n iedcr gcval bclcr dan de 
Plus Three. 

Tas Spell kan vanuit Taswordl3 
worden geaclivecrd. Om goed Ic 

ken mod men ecn Tasword/ 
Tas-Spell combinalie 

allcren en op Disk zelten. 
Mel hel helderc handbook erhij 
kan dit voor dc meeste geen 



i dan u 



i bel 



-ii nadeel van bet wntudrnbuek 



dal r 



ii hel n 



ml 



I.ieitkn met een eigen lijsl van 
..[viii.ili.elil veel geberigde 
'aklcrmcn. Wei kan men ecn 
klcm lijstje van 2.S woof den 
loevoegeu io de 'go. User 
Dictionary Je kunl wcl 7ovcel 

rdcnlijstjes aanmaken als de 
vrije i ■ - ii ■ ■ je toestaal 

Voor hel ■■. I • is het handig 

als de htioFdwonrdcnliisl en dc 
dictionaries op dezelfdc 






uil hel I lilmi n 

Spell kan men dan kiercn lossci 

de lloofd - woordenlijsl en de 
User Dictionary (hd door dc 
gebruiker aangcmaakle woorden 

lil"ij= ("I Uisii««). 

r degene die veel tin'.!-.- 

ten mod schrijven ecn 
uilkcimst. Verder lijkl hel mij 

itandig Ic wacblen op 
evcnluele Nederlandsc versies, 

:ij voor Opus danwel voor 
Disciple. 



TflS-SPELL 



Check word 

agratfts 
Ui Ld character 



Verder heeft Tasman ook een 

s|ii'lliili'.sii>rilii,li' |inpiii.i[iliiiit 

voor Tasword I J uitgebracht: 




Grafische Maehinelaal 
Routines vonr de 7.X Spectrum 



lloewel dit verhaal hedoeld is 
voor iedcreen die al met Z80 
raachinetaal bekend is en nog 



ril v 



i net 



tocpassen van machinctaal op de 
ZX Spectrum, kan ieder andei 
die niels van maehinelaal 
afwee! de voorbeeldcn inloctscn 

Als we gegevens van BASIC 
naar maehinelaal willen over- 
brcngen, bijvoorbeeld on de 
plaats waar iets afgcdrukl moel 
worden aan te geveo, dan 
gebruiken we vaak een grole 
hocvcelhcid POKE'S, Echt 
handig is dit niel, zodal we al 
snel een subroutine maken, die 
we met ee^ aanlal variabelen 
aanroepen. Echt duidelijk is 
dat niel. Ei is center een mo- 
gelijkheid ran paramcleis aan 
maehinelaal door te geven. Deze 
mogclijkheid is lol nu loe 
weinig benul door programma- 
makcrs. We creeren dezc moge- 
lijkheid door gcbruik le maken 
van User-Defined Functions 
van de Spectrum. 

In machinetaal kunnen we al. 
vrij eenvoudig dc argumcnlcn 
van een Functic gebruiken. 
Zo kunnen we ook expressies en 
iabelen gebruiken, al met al 






i het 



gcbruik. Om hcl juislc gcbruik 
aan te geven maakt het 

voorbeeldprogramma gcbruik vai 



Zo hebben we bijvoorbeeld een 
machinelaalprogramma dat een 
aanlal keren een bcpaalde 
string aTdrukt. We hebben dan 
ergens in ons BASIC program - 

1 DEF FN p(x,c$)=USR 40000 

Oro nu bijvoorbeeld 5 maal 
"hallo" a I' te drukken gcbruik 



RANDOMIZE PS p(5, "hallo") 

Dal U heel wal handigcr dan al 
die POKE's naar Wat 

willekcurige' geheugenlmaik-s 
mel daarachter een geheim/in- 
nigc USR! Bovendicn is deze 
nplossiiig liecl wat korlcr en 



Een voorbeeld kunl U vinden i 
de regels 20 lol 570 van de 

assembler listing. 

In bet begin van dc subroutine 
ii.nl riikrren we of dc routine 
wel via een FN is aangerocpen 
en niel via een normale USR. 
Dit docn we door naar de 
systeemvariabele DEFADD 



op adrcs 23653 le kijkcn. Als 
deze is, dan staat de USK 
nict in een FN. Is dal Wel 
hcl geval, dan is dil adres van 
de namen van de parameters in 
het DEF FN commando. 
LI /ult nu zeggen: wal heb ik cr 
aan als ik de namen van de 
parameters weel ? Met zal u 
duidelijk worden als n weel dal 
de computer achter die namen in 
'verborgen' bytes preties de 
uilgcrekende waardc van wal u 
in FN voor die parameter hecfl 
opgegeven, hecfl necrgezet. Het 



:l)ll?.,: V 






-htbare' bytes uit hel 
geheugen halcn en in een 
register zeften, zodal we ze 
voor maehinelaal kunnen 
gebruiken. De informalie in die 
'verborgen' bytes is altijd 5 
bytes lang. (zie fig.l) 
Voor die S byles staat altijd 
een chrS(14). Hoe u die 5 byt< 
iii.il'! zien hangt af van net 
argument: 

NUMERIEK: 

De 5 bytes geven een gctal 
weer. In Spectrum notatie zijn 
er twee mogelijkhcden: of wel 
hel is een floating-point gelal 
ofwcl een kleine integer een 
getal lussen -65536 en 65536. 




Op bel cersle gcval ga ill nu 
niel in, Mel Iwecde gcva! is 



Sa byte: 

Als we dus een gelal lusscn 
en 255 moetcn hebben, dan 
raoclen we controleren of bytes 
1,2 en 4 '0' zijn. Hoe dal a 
dal eenvoudig kunl doen ziel u 
in regeb 160 t/m 230 van hel 
asse m b Ic rp rogram in a . 

STRING: 

(een '$' na de lellcr en voor 
e chr$(14)) 
De 5 bytes geven de plaals in 
het geheugen weer waar de 
string begin!, en hoe lang deze 
is. Als de iengte is, kunnen 
we oatuurlijk geen plaals in 
hel geheugen gcbruiken. !>e 
bytes bevallen de volgende 
in form a tic: 



Nu we weten hoe we funclies 
-tunnen gcbruiken, kunnen we ons 
verder verdiepen in hel vullen 
van hel sclu'T m met ccn bepaald 

Hel vullen van bet scberm 
kunnen we naluurlijk doen door 
gewoon een aanlal kcrcn hel 
karakter direct le prinlcn. Het 
rcsultaal zal dan zeker goed 






bekor 



. Ilt.-t 



ALTKRNATIEF 
Daarom volgt bier hel 
alternatief: deze routine kan 
elk willekcurig deel van het 
beeldscherm (zolang bel maar ii 
de karakter -coordinate!) past) 



met ecu bepaald karakter, 
block -graphic, UDG of 
speciaal grafic vullen en 
kleuren (hel ATTR byte 
aanpassen). De speciale grafics 
vormen het grootslc dqel van d 
machinecode. Omdal we van di 
karaktersel dc code t/m 31 
loch niel gebruiken, kunnen w< 
daac de bij fleM loepassing 
nodige exlra grafics ncerzet- 
ten. 



Dm bel u gemakkelijk le make 
Maan daar al 32 nulligc of 
mooie palrouen godefiniet-rd, 
die erg geschikt zijn om als 
becldvulling le diencn. Zo is 
er bijvoorbeeld vlechtwerk, eei 
muur, eea streepjes- en een 
ruitjespatroon. Vtior een 
volledig ovcr/.icht zie fig. 2. 
Naluurlijk kunnen uik eigen 
oniwerpen gebiuikl worden, door 
ze in de UDG's te zetten en 
daarmee werken. Ilel scherm 
/wart of wil maken is mogelijk 
door I'l.'tu uik le maken van he) 
zwarle blokjc Graphics + 
sbift-8 of door gebruik van dc 

VULLEN 

Hoe werkl he! vullen ? 
Na eersl geconlroleerd te 
hebben of hel opgegeven hlok 
niel buiten beeld vail, 
berekent het programma met de 
subroutine CHAKAD de 
plaals in het gehcugen, waar 
het 'uilerlijk' van het 
betreffende karakter slaat. 
Block Graphics worden ler 
plekkc gemaakl met een 
ROM routine. Oaarna bere- 
kent hel programma hcl gchcu- 
genadres (=beeldscherm) waar 
het karakter dal linkshoven 
moct komen slaan. Daarna zet 
bet programma regel voor regel 
op het schcrm. De DEF FN 
opdrachl voor dit programma 
luidt: 



De argumcnlcn hcbbcn de 

volgende betekenis: 

-x hel kcitom Rummer van dc lit 

kerbovcnhock (0...31) 

-y be! rege In u miner van de lin- 

kcrbovenhoek (0...23) 

-b dc brccdle van hel blok 

-h de hoogte van bet blok 

-a hel allribulcnbylc (de kleu- 

ren ) (0...255) 

=(Inkkleur)l8*(l'apt:rkleur)l 

64*(Briebl)ll2S*(l'"lash) 

Hi ic.li! of I evenals Flash. 

dus: papet 7, Ink 0, Flash I), 
BHght geefl ATTK 56. 
-ct bet bewuste karakler 

chr$(0.....11) vnor nieuwe 

Grafics 



PO 



Als u dan FN r(...) ipv. I 
gebrmkl, dan gebruikt de 
computer autiimalisch dc oude 
Ink en Paper kleuren. 

Verdere informatic hoc u met 
hel beeldscherm kunt werken 
vindt u in hooidstuk 11 van 
mijn boekr'Vao Basic naar ma 
chine taal' 




1 DEF FN P{X,Y.H,B.A,CS)=USR 
40000 
100 LET X = 0: LET Y=0 : LET B=3 
110 FOR A=0 TO 31 

120 RANDOMIZE FN P(X,Y,B,B,S6,C 
HR$ A) 
130 LET X=X+B+1: IF X>32-B THEN 

LET X=0: LET Y=Y+B+1 
140 NEXT A 









,115S 




«,.».,«.. 


DATA 7 230 




"™ 



310 DATA 230,7,102,37,213,17,32 

'330'DATA IS. IS. 15. 61. 246. 60.103 
'340'daTA 254,32.56.10.254.128.1 

370 DATA 21,48,22,237,91,183,92 

380 DATA 0,111,41,41,41,25.201, 
197, 6S7 



140 DATA 0,102.102.0,0.102.102. 



5,32,64, 128, 65.; 



1,192, 222. 222.1 



BOEKHOUDEH OP IE II SPECTRUM 



ffffffftftffffffffffffffff, 

fjjffjjjjjjjjjfjjjjjjj.fjff, 



door: E.RAGAS 



Da) de Spectrum op v. in In 
gebied zijn raannelje slaat 
wtlen we /<> langzamertaand wel 
Ook op hel bloedscricuze gebied 
van boekhoudon is de Spectrum 

een goed programma. 

l-.nicv lijd geleden alweer 
kregen wij van dc I iima 
Dalaskip Gouda een groolbock- 
programma voor gebruik met dc 
OPUS diskdrivc. 

Dit Grootboek in de versie 2.0 
is onlwikkeld door dc firma 
Personal Management .Systems 
uit Delft. 

De cxclusieve vcrkoop is in 
handen van de firma Dalaskip. 



Hel programma start aulorualiscli 


le kunncn bockhouden. 7a missc 


mUUN gcvolgd door RNTIiR. 


wc bijvoorbixld ecu hroodnodig 


Alte bewcrkingen die daarna 


voorbeeld van een grootboek - 


volgen wortlen gcsluurd door het 


rekemngschema. Zeker voor ben 


hoofdmenu. (zie fig.l) 


die voor bet ecrsl gaan compu 




Icrboekhouden is een uilgcbrei- 


Hel eerste wal U moct doen is 


de handlcidinp, met voorbeelden 


de datum instellen. 


beslist een noodzaak. 


Daarna beginnen wc met bet 




aanmaken de groollioekrekeningen 


I'.en andcr punt van kritick is 


Dit is een nauwkcung werkje. 


dat men met dc onginele master 


Het vcrdiont aanbeveling oin 


moct wcrken. Iicnvoudiger was 



7.0'n rekening- schema in overlcg 
met de eigen boekbouder aan tc 
leggen. 

Hierbij komen we metcen bij cci 
punt van kritiek. De handlcl- 
ding is zeer summier en bevat 
weinig aanbevclingen 001 vcilig 



het gewcest als 1 
kopie van dc master-diskette 
zou kunnen maken en de origi- 
tieh: diskette vcilig kon op- 
bergen. Nu zit jc met je bock- 
bonding compleel in dc puree 
als ei lets met de master - 
disketlc gebeUTt. 



aij #Hft »« 



JiHli;B*«f.«i« 



Q EliiDE 5E55IE 

1 GMQTBQEH CDOE 

a kh5 6nnn difio&oeh 

3 .. PRIIlTEn Unit HET GR3DT&QEK 

H CHT im Wffl 

S .... fflCHUP URTI &E eESTRnDEn 



PtHsanaL MHnaEEHEni 5V5TEti5 



2500 fl.J DELFT 



Hoewel er door Personal 

Management Systems wcl garanlie 
word! gegeveo en een niel 
werkende diskette onmiddcllijk 
wordl veivangen door cen nicuwc 
ben je loch mooi een aanlal 
dagen jc boo kboud programme 
kwijt- 



Vanuil hel gezichtspunl van de 
software-producent is hel 
hcgrijpelijk dal men zijn 
programma's zo goed tnogelijk 
wil bevoiligen legcn hel 
illcgaal kopieren. Maar men mag 
jch icdclijkcrwijs vcrwachlen 
dal niensen, die met zo'n 
serieuze zaak als boekhouden 
bezig zijn bcslisl niel lot net 
verderfclijke kopicerdcrsgilde 
beboren. Vandaar mijn hedenkin- 
gen legen dc/.e manicr van hc- 
veiligen, omdat bel de serieuze 
gebruiker in zijn werk 

liet prograruma is vcidcr vrij 

naar keuzc met 1 of met 2 
drives werken. Er zijn diverse 

boekhoudkundigc bcvoilignificn 
ingebouwd die er voor zorgen 
dal men bijvoorbecld gcen kas 
bock kan openen alvorens dc 
groot bock codes (rekeningschema) 
le bebben ingevoerd. 



Zo moel ook eerst dc kas/ bank 

en :n ii .in.' gcprinl wotden 

alvorens men bel groolboek kan 

Na II |.nr ii.|. ■■ . : i. i kan mco 
dc divctse rekeningen saldercn. 
/udal bij de volgende sc&sie 
begonnen wordt mcl de saldi van 
kunins.cn 



i. .1.1 r 



M.,1.,1 II 



.1.- Ah 
Doe! . 



totaal kan men '»u gfoofboell 
kcningen grhruikrn, dil bjkt 
is voni de kluinc 'cl Island iec 
ideuicmei vulduende. tlet 
aximaal aanlal periodes is 13 
I dal is voldocnde voor 1 jaar 
boekhouden. 

al kan men per permdu MM 



ii drtl i: 









crkl n 



Met progran 

vooibedruklc formulieren voor 

de diverse groot bock rekeningen. 

: vraag is waarom niet op 

jon papier ? Lijkl ons in 

ieder gcval een sink goedkoper. 
ioewel ik van de andcre kanl 



n"l.:i! f.iikrliarmecrd ben van die 
kcuiige foiuiulleiljcs, die je 
?o in een . . .• . Lunt . |.l. .. , .. 



Dm komen »e bij bel boekeo vi 
diverse poslen I . »al blijkt 
nu ■' Men kan skebts ... .... - 

uitvoeicn vanuil bel kas/hank/ 
■ ■:. .I.i. -k Dal belekenl dal we 
gcen mkopen of veikopcn op 
rekemng kunnen boeken l)i( 
maakl dal vele potenlicle 
gebiuikers van d<t piogramma al 
hij vooihaal alvallen 

Met boeken veiloopl logiscb al 

.i In m k ling mel zijn (>4 

tekens per regel. Met . I .. 
van de Spectrum is dan ook niel 
direct bel mccsl ideale voor 

dil soort locpassingen. 

Ah'.nln-lc Lonclusic: 

Groolboek Versie 2.0 is een 
aardig groolboek program ma, ma; 
mist teveel oplies on echl za- 
kelijk gcbruikl le kunnen wor- 
den. Wei is hel een ideaal 
programma voor bijvoorbecld 
penningmecslers van verenigin- 



geen duur j i. n willen aan 
schaflco Men zal dc gchtuikcis 
van dil |»rop,nmmj dan ook vmw 



relf: 




IU-l lijkl mij dal de makcr(s) 

van dil :■'■■]■' -i dc n. ..■ i.|. 

;.■ .1. n van Spccttum met OPUS 

i ■ I ICD i. II. I ■ ' ■ ■- I' imiI 

I,. I..M-. r ruoel I,, i mogclijk 
71JB i:n dil progtaninia -■ ..'..ir ij- 
ml Ic hreiden dat bet eea 
oplimaal gcntuik maakl van de 

40K • . I" n .,.. eea 4RK 

Spectrum ler bescbikkiag heefl 
Als ,k zk dat cen Ms\ met 

Diskdfivc slechu HK »rij 

gehcup.cn hcefl en waaiop men 
loch feet gocde hciekhimilpm 

, Limn. . - ■■ --. ■ ■ !■• akt, dan 

tnogc bel . 1 1 1 ■ . I . - 1 ■ | "k /ijn, dal 
met dil piogramma nog lang niet 
bet u.i, i nil dc Spectrum <• 
gehaald Ik boop dan ook dat dc 
makei(s) dil ondcr ngen krijgl 
en t.ct, de kiiliek aant.ekl om 

wcikin l'n ik hoop dal dil 
programma dan ook besclnkbaar 
gaat koto en voor dc Disciple 
gebruikcrs. 

GROOTBOEK 2.11 



r, HITS 
'njs ft f 

e.krijgbai 



Data- Skip 
Ooslhaveh 58 
2801 PE Gouda 
TeT:01S20- 20581 



BASIS van BASIC i 






• ■! i. 



•aag je o 
ten, bel i\ bctci om ecus cen 
keer cults letug Ic kijkcD op 
belgeeu je gclecrd ol gelezea 
hebl l*ln nmJjI wc nu loch nu 
den in bet /omeisei/oen rillep. 
v.l ik allc leicis van dczc 
serie dc opdtachl inn de Vetigl 
delen nog eens door te nemcu 
gedutendc de komende maand. 



de basis van basic. 

hoop we! dat dc vclc lezers, 
niddellijk contact opnemen 
als bij het doorlczen van de/.e 
■ nog onduidelijkhcdcn te 
voorscbijn komen. Daat kom ik 
in riuiiiiiiLT 14 op terug. 



Rest mij een ieder een prcllige 
'akantie Ic wenscti voor als U 
log niel hebt mogen genieten 
.■;in die beerlijkc vcije tijd en 
ic anderc lezers nog cen 
/onnigc tijd toe te wensen. 

Tol ziens i 



(Robert-Jan Donkets) 



i II 



Cursus nachinetaal op de 
ZX SpGctrun ■ dee 1 3 



M.DIJKEMA 



In basic hebben we IN en OUT 
commando's dus het zou erg 
vreemd Z)j n als we in machine- 
taal ook nicl soortgelijke 
instructies zouden hebben. In 
m a chine la al nemen de inslruc- 
ies IN A,(n) mel n=0..255 en 
-IN r.(C) met C uil A,B.C,D,E. 
H,L dat voor ons waar. Als we 
bijvoorbeeld LET A=IN 32766 
doen dan lezen we de toetsen 
BNMsymSPACE in. Dil kunnen v 
ook in machinetaal < 
wcl i>p de volgesde 



ii dan 



De laalsle methode heeft de 
voorkeur omdat deze et netter 

Wat op moet vallen is dat 
2766 = #7FFE. De #FE wordl 
~een poort genoemd. Met behuip 

welke toets van het toetsen - 
bord is ingedrukt. 



#7F='?H)1111111. Het 15e bit 
de adreslijn staat op en 
atle andere lijnen boven A7 
slaan op 1. (A7..A0 vorBien 
tezamen #FE). We noemen hi 



de adiesbits ook wel adtes- 
lijnen omdat ais je de 
Spue 1 1 inn open zou schioeven 
prinlbnnen (printlijnen) ziel 

door heen gaan. Als de 
ujtkomst bjvoorbeekl is 
A="fc???11100 dan zijn zowel t 
SPACE toets als de SYMBOL 
SHIFT toets ingedrukt. Dus 
iedere toets die wordt 
iiisitdnikt op bet loetsenbord 
levert een op, iedere niet 
tngedrukte toets een 1. 

Het ; 



toetsen CAPS tot en mel V 
inlezen (A8-0) en de toetsen B 
tot en met SPACE (A15=0). Ais 
daar bijvoorbeeld uit zou 
koraen A=%???11110 dan is of 
CAPS ingedrukt, of SPACE is 
ingedrukt. of CAPS en SPACE 
zijn beide legelijk ingedrukt. 

Op gave : 

inaak een program ma dat waclit 
totdat atle loetsen van bet 
loetsenbord zijn losgelaien 



Naluuilijk zijn er ook vele 
andere oplossingen mogelijk. 



Met poort #FE kan men nog veel 



poorten ook het t 






Het aangeven van een richting 
resulteert in een 1. het niet 
aangeven in een 0. Dus bv. 
A="HII.II.UuaOO als resultaal. 
betekent dat de vuurtoets is 



Bovenstaande gekll alleen vnur 
de Seikosha GP50S printer. Ilij 


OUI 


251). A Z» pruitor bestunna. 




andere printers mod en in 


Inha 


«?nx.»7?x 




ieder geval bits D en 6 als 




O=»olor loopt snel 




buven geldeil. Er bestaan ook 




l=*olw loop! long* 


n 


nog de INI en de INIR 




n(k T ^"° P ■° 1 ™' 








1"prinl*op »n, -aak een afdruk 


ADD A. A 


UU ; IN (HL).<C) (*) 


Bet 


bestuien van de printer is 


RET ■ .k 






lastig. In de ROM van de 














Spe 


Hum is al ecu programma 






aanwezie (van hel COPY 


CP/13 LD £.(H 






nando) dat kan afdrukkeii. 




C) De instructie IN <Hl.),(C) 


Dit 


iropramma loop! met een 


10 8.IW 


bestaal niet. maar ft geeft 




berekende snellieid. Ah 


cpyl* RL D 


wel weer Wat er gebeutl. 


dat 


niet ion worden gedaan. 


RL E 




..km 




epyla IN Va 


INIR IN (HL),(C) INDR [N (ML).C 


hi 


omen. 


RRA 


INC HL MC HL 


- "Hy 


LD HL. 14000 ;bea>n scherai 


JR K.C 


DEC K DEC 8C 




LD H,1W ;aantal pixel reget 


LD A.D 


IF GC=0 THEN II 8C=0 THEN 




01 ;les 10 disable Interrupts ^j (IFB 


GOTO INIR GOTO INDR 


<t>yl 


PUSH HL 


DJNZ cpyl 






PUSH EC 


MC C ;c 






CALL HOEFt :copieer 1 pi.elregol 




IND als INI alleen DEC HL in 




pop ec 


RET 


plaats van INC HI.. 




POP HL 










Wat ik ov 


Als je aan IN denkt, denk je 




LD A.H 


border wi 


ook al vlug aan OUT. De OUT 




AND »07 :1 resell pi.elregels 


gemakkeh 


insliucties die we kennen zijn 




JR W.cpyZ 


onderstaar 


de votgende : 




ADD A.I20 ,32 by.es verdor 




OUT (C),r met r uit ABCDEHL, 




LO L.A 




OUT <n).A met n-0 ?SS 








OUTI, OTIR. OTDR, 




| ;» ---"-•-«""* 


1 « 


OUT (*«).* 




LD H.A 




, r^oud I'tftTHT 


• [.■A 


DJN2 cuyl ;mrl 11 jar Bet printe 
10 A. tOt ;kU*T, dus alitor uit 


JR 


border kleur 0. .7 




OUT (dFB).A 


LD 


uitvorr naar NIC plug 




El ;LM 10, enable interru 


ts HO CA 


ui.voer ™.r luidsprefcer 




RET 




x staat voonliel maakl niel 




CP #03 


tf 


uit wal je hier neer zel. Dil 




SBC A. A ;«olor op langisgn voor 


de JR 


heel een don't care. 




AND #0? ; t Bflli .= twee pi-elrege 




Omdal binnen de Spectrum de 




OUT (.FBJ.A 


2 


MIC plug met de iuidspreker is 


cpyi 


LD A.I7F 


ou 


veibonden krijg je ook geluid 




IN A,(«FE> 


Ul OE 


als je alleen bit i aan 








stuurt. Bij de 128K neb je 




JR Ccpyl? 


LD 


twee geluidsnivo's, Ais je 




LD A.fOt, -anders motor stopper. 


HO DE 


daar geluid gait maken met 




OUT {fF8),A 


JH 


behulp van bit 3 dan is dal 








minder luid dan liet geluid dat 




POP ML ;aanroep adres van de si 


ck HE 


via bit ■! woidl gemaakt. Of 




SCF ;hBlen, C iclter. cm (out aan 


te 


dit laatste voor alle 




RET ;geven en temg keren. 




Spectrums geldt weet ik niet. 




ve 



ieggen is er 

lakkelijk. Probeer e 

ind programm 



Snel en precies rekenen 
op deZXBi Cdeel 9) 



Dit onderuerp behandel ik weer 
in title delen ; 

PRIMEGENERATOR : 
to! 65536 
-PRImEGENERATOR: 

lol 1.000.000 
■ PRIEMWOESTUNEN ZOEKEN 

< 1 miljoer, 

De routines voor het delen en 
vaststellen of sen petal priem 
of rleetbaat is. zijn in 
piiiuipe gelijk h.lii de reeds 
bebsntfefle hij hei onibinden 
in priem factoren. 



Ook de 



efm 



diek v 



door 2, 3, 5 of 7 deelbaa 
zijn, wordl weer nullig 
gebruikl. Nu eciiler niet 
de beperking van hot aai 



11, I AMI 1- die |.,| d;il «.-,.,. 
wordt gebruikt. bevat de 48 
elementen, die in FAcTOR 
en FActOR beginncn bij 
TABLE- REP. We starten in 
de bovengenoemde drle 
pi<iui ,1111 iii.iVs liel onderzoek 
nanielijk met II als eerste 
deler (DIVISOR) en 13 als 
eerste gelal (NamhcR). 
De factor waartuee liel uanla! 
le ondtizoeken gelallen wordt 
verkteind, is dus 2*3*5*7 = 
4.375 inaal, 

Nieuw is het gebruikeu van 
uilsluitend PRIEMgetallen 
als delers. Bij bet eerste 
programma wordcn die delers 
zelf t'ecii a.ikt; bij liel Iweede 
gaan we nil van een DIVISOR- 
LIST, bevaltende de 5de t/m 
169sle PRIEM. 



Ust laalste petal is 1009, de 
eerste PRIEM>le3. Zoals 
bekend kan het onderzoek naat 
de doelbaarniid van een getal 

□rdcn gesltipl. als liel 
kwadraal van Je deler grolet 

n hel getal is. Genoemde 
PRIEM is dus nodig en 
voldoende voor be! onderzoek 
van getallen lot 1 miljoen. 

Het vaslslellen ol aan de 
zoeven vermelde conditie is 
vuldaan. wordl hier uilgevoenl 

ndet gebtuik le maken van d. 
CM rt";|.ATOU-<ubtoiJtines. 
Die komen in de drie le 
bespreken programme's zelfs 
Vli-mn.d met meer voor, wat 

beiiodigde anderzoektijd voert. 

Nieuw zijn ook de twee ver- 
schillende PRINT- RTNS. 

die tevens liel rniignunimer 
(RANK) bepaleu en PRINTen 
en een routine voor de 
TONVERSIE van gelallen 

i 5 hex digits in 6 digits 
decimaal. 



PRIMEGENERATOR 
Het BASIC- programma, 

fig, ia. beataat uil de 

KEM-regel met : 
REKEN-RTN (118 bytes), 
PRINTOUT- RTN (78 hvles) e 
ZEEF- TABLE (43 bytes). 

OCp voor respeclievelijk 
rekenen en het printed. 



Voor de goede or> 

in SLOW kost nie 
tijd. maar geefl o 



De gebrnikelijke HEX-HEX en 
DEC DEC DUMPS staan in 
fig. B met de TABLE separaal. 



adres 4650h= 1 
i de "relatieve positie" 0. 
Er wordert twee bytes van de 
STORE per PRIEM gebruikt. 

; PRIEM die we als 
deler nodig hebbcn. is 11; de 
Sde, onidat 2. 3. 5 en 7 al 
zijn uilgezeefd. 
In INITIATE wordt op ADres 
465A. de 5de positie van de 
STORE, dit getal geschreven en 
de PoinTeR voor de PRINTOUT 
wordl op dal adres geSET. 
~ e bytes hoger is de piaats 
■ de eerstvolgende PRIEM 
t worden geschreven. Dai 
bepaalt de SETtinp van de 
STORE- PTR. 

In de MC-RTN wordl weer 
nuttig pebruik gemaakl van de 

(change registers via de 

istructie EXX. Daarbij 
vermijden we PUSH en POP ora 
groolheden van de gewoue naar 
de exchange registers over te 
brengen of vice versa. Dat 
gaat namelijk sneller met het 
A- register en evenlueel A'. 

" rel het soms meer bytes 



In de LOOPS verdient het ook 
de voorkeur. RLA en RRA te 
gebruiken, omdal die 
inslruclies vier T-cycles 
nodie hebben tegenover de 
overi'ge met RL of RR achl. En 
in zo'n LOOP wor.ll dal 
verschil iedere ronde 



MAKE NUMBER gebruikl de 
:eflabel op de zelfde mnnier 
Is in VOOfgaartde artikelen 
heschreven. Hel te onderzoeki;ii 
pelal Btaal znwel in DE als in 
de D,A registers. Beide zijn 

et verloop van het 
programma nodig. 

Het C-register houdt de POS 

, ,1,, TAjil.r vast i-n wordl 
eet geSET op de beginposilie 



De <NXT)-DIVlSOR wocdl. 
zoals al ge/egd. nil de STORE 
gehaaM, waarip de PRIMES 
Eeleidelijk wordcn opgeslagen 
M;iiiinaal worden daaruit hel 
5de (=11) t/m 55ste (=257; zie 
figuur 2) PRIEMgelal geluuikl, 
onidat We tins tol getallen 
kleiner van 65531.. Lieperken. 



De DIVISION gebeurl weer 
via dc vroeeer besproken 
'SHIFT' -melhtide : naar links 
schuiven van bils en opvangen 
van carries. Slechls 16 hits 
zijn nodig. wegens het zoeven 
genoi'iiulc '•tl-eisl'i'UI en dal 
maakl een eenvoudige DIV-LOOP 
mogeliik. Medfl ooidflt geen 
enkele carrv die RL C (AD 
40B4) hereikl, in HI. lerecht 
konu, terwijl ook ADC HL.H1 
(AD 40B7) nooit een carrv kan 






volgende gelal 



mderz 



Vervolgens word! de DIVISOR 
(wee keer getest De TEST-1 
is simnel bet vaslstellen of 
de deler D'E' 257. lies 0101 
is. De grootste PRIEM < 256 
is 251, hel groolsle PRIEM- 
gelal < 251*251 is 62989. 
Voor alie PRIEMgelallen 
eroler dan deze wfi.ik.Il- wordl 
257 als deler onderzixhi. Om 
MULT- LOOP en TEST-2 
simpel en vooral snel te 
knnnen maken. word! alleen E' 
gekuiidrateerd (DIVISOR- 
SQRIJ) en vergelekcn met 
NUMBER. Met E'=01 zou het 
onderzoek foul lopen. vandaar 
TEST-1. 

De 8 bils MULT-LOOP is de 
eenvoudigsle die tiiueelijk is 
en kosi gemiddeld slechls .*('!.* 
T-cyclw, leeenover de 16-bits 
DIV- LOOP 1115. 

WRITE-PRIME behoeft geen 
Loelk-litiiiK. In TEST-STOP 
wordt de eerder door mij 
gepropageerde true gehruikl 
van het oplellen van het 
(nega(ieve) komplemenl van de 
grootheid waarmee vcrgL'lijkiiin 
pUats moel vinden. Dat is 
sneller en korter dan hel 
gebrnikelijke : 
AND A / SBC HL.DE, 



iasa--n«eoa 

i«85--ai5fl+6 
ja8B--3£?Bl« 



10BF--iS4.6;S 



y*r-»n 4.ast--88*i 



F-r«/;-*«* 



ia9E--oaai jb nc.*bbi ikc-pm 

laae—ia inc o ',* *-9* = 

r 10fll--3C INC C t,*I'~fttU 

NXT-DIUISOR /PREPARE t D-IUISICN 

iesa--Dg exx 

ian3--aisois lo hl,4&sb rri#f-fis 

■ <18R6--*F l_D C,B if'. IB-"' 

tan7--i>9 EXX 

iafls--7B ld a, a a • #/-*■ 

4aBD--a3 INC Hll - "■ - 

4.0BE--ES BUSK Ml. 



Ji!B7— :c6fi 



iSI§: 


-E052 


la c 


"ciSla 


T*tAl..SB&TX*cr 


"■*"* till: 


:ir* 


IT 


S?h* C 


yp tttM/t/Att ? 












tac*- 


-aece 


JR 


Z,*B94 


I/IT-H*- */ «• 


TSST-I 4.8C6- 


-09 


EXX 




, 


*ec7- 










*eca- 


-aaiE 


Jfl 


z , *be6 


r/e/vr if y" 


•2>ri4SA .s*<s*acfl- 




LD 


c.e 




*BCB- 




XCB 




•Az-jsur 




LD 


B.ee 












teoa- 


-aeei 


BOO 


h"° 


3 Mt'ftti 


/re-A/J> 1BD3- 








*c'= pewter 


itoi- 


IcaiS 


BR N 


tacE 


"r'^'^'fS.-r 



ntiMc 



/set. '/ 



diuf #ex.r 4.epo--an7B*e lc 

/ iare--es pi 

*arc--eioas9 i_c 



BIS! iTB«-i*r* 

sr - iSfi/ it , 

SPIME 



De waarde van IIL oji AD 4UFII 
is het komplement van 6S52X, 
de grootste PRIEM < 65536. 

van HL Jan stopl de RTN 
eerder, z\e de volgende 
voorbeelden. Lager mag niel 
orndat de RTN dan nooit meer 



.ae--aa7sia 



tot de 



lllj|.l r ■ I i i l-_ 

net het aai 
tacht 1.5. 



De PRINTOUT-RTN maakt gebru 
van de convenlionele method e 
■ an iiet omzelten van 4 hex 
digits in 5 decimate cijfers. 
Daarenboven word! de relalieve 
posilie in de STORE bepaald 
door optellen van bet 
komplemenl van STORE- BEGIN 
{0000 ■ 4650 = B9B01 bii de 
absolute positie c 



CALL 41BB 






aa--ioDe 


JO 


.lara 


If* AT 


aS-*CD36H 


CALL 


60.8718 


Z'f.r-'i; 






■ : ::.-■ 








■113B 




3i--0Q3eii 


a.L 


..;■.. ..■:..!. 

4138 


>m d 


3i--a=aH 




c.ea 


fiA '",7'i' 


39--eeai 
3c--eo*a 


CftLL 

lis 


pi 

HL..BC 


?*/#- -01 

Pes 'cf*. 


3E--3C 








3P--38F0 








41-.C61B 




?> 





iulta<i 



. De 



spatte. lie figuiir 2. Orndat 
3*(10+1) CHRS per regel. ei 1 
teveel is. wordt eeliruik 
gemaakt van S-POSN column om 
het J3ste CHR te onderdrukken. 
— Per pagiua vyorilen 22*3 = 66 
combinalies gePRINT. Met CONT 
worden volgende pagina's 
zichtbaar getnaaki. Donr (407B| 
een waarde te geven. kan men 
bij latere pagina's met 
resultaten beginnen. 

Bijvootbeeld : (407B) = 4D9E 
geeft de laalste 66 PRIMES 
l/m 7919 en (407B) = 7SEA 



SLOTOPMERK1NG 

Deze PRINTOUT- RTN kan 
wiilekeurige tabsfien van 2 

bvfes per hex getal in de 
gedemonstree.de vorm PRINT. 
Het rangnummer gaat door na 
9999 met A000 I'm Z999. 
wat equivalent is mel 35999 



eEBSTE PHQIN0 






? Sisal 5S! 



—,+ ojgas >| 






Hi! 




Auteur : Willem Lageman 
Onderwerp: Disciple BAM 
Taal : Basic 
Machine : Spectrum met Dis 



De Disciple Disc interface is 
a] weer een lijdje uil. Het 
apparaat lijk: heel behomlijk 
le verkopeu. Hoewel ik we! 
eens klaag, flat bij tie 
Spectrum niels slandaard is, 
is de Disciple een uilstekend 
stuk werk. Behaive een aantal 

organen bevat de Disciple een 
SK ROM en 8K RAM. Dil 
geheugen koml naast de 
Spectrum ROM (ROM1 en 
ROMO vo.it U8K eebruikeiM, 
lussen adres en adres 16384. 



:iple Disc interfai 



Het is zelfs zi,. rial de RAH 
adres C beeinl en de ROM 
8192. llet kan ook andorsoi 
maar dan staal de Disciple 
uil. Klaar om te 'boo ten' v; 
disc. Dit is inleressanl omd 
je nil eindelijk de 8 Reslai 
adressen tell een doe! kan 
ge-ven. Wat dacht je van 
relatieve calls, relatieve 
lange calls, relatieve lanee 
jumps, het boa wen van een 
operating svstem volgens ei 
ideeen... Dit alles zou 



aanuostliafi te worden. Als 
iemand echt zulke [undainenlele 
plannen met de Disciple RAM op 



Di-tipk et-hi-nikt-is nillen al 
wel gemerkt hebben, dal POKI' 
@0,4 niel op belandt, maar op 
een ander adres. Onder2oek 
heell uilgewezen. dal dil adres 
bij SYS .lb 664 is. Nadere 
inspeclie rapporteerl, dat niel 
de gewone 8-bits-poke 
geinipknienleerd is, maar een 
slimrne versie. De slimmigbeid 
is. dat een poke waarde bene den 
256 gewoon als een byte wordl 
ge/ien Een hoger geta! wordt 
als een 16 bits woord opgeval 



...] il n[':ri 



lijk 



INT|u/256)*256 af kuiioen 
in. Zit daar nog die eekke 
fset van 664 bvtes. Laat dal 
,u in RAM staan. in de 

Disciple op adres 44C 

iii'\ad?i .-initial, 1100 decimaal. 



POKE. Lijkl me handig. 



e poke is de offset 

veranderd in 512. De pokes 
ieten dus naar 1100-664=436 
1101-2*256=589 gaan. 



Dil doet precies wal we willen 
hebben Bij een POKE @... uil 

lijdsclirifli'ii en de iiaiidlt>ijitii? 
van dc Disciple iiuieteii nu dus 
wel 664 bytes opgeleld worden. 



i om alles netjes le lioud. 

Terug naar 664 is niakkelijkei 
Dit e'etal is ernter dan 256 en 
wordl dus in een keer 
iiigepokcd. De npdiachl \u.uli 



Alles is nu weer bij lie! ouwe. 
Wie heel'l een oplossing voor 
her PEEK '(tiiinii [unbleem? Op 

dit helaas niel : je krijgl 
aewoon litl vraaglckcn van 



s toch ergens een syntax 
:lor ? Maar daai hebber 
: misschien nog wel een: 




Discipelaars kunnen dil n 
doen met 48K Snapshots 
OKB i'DKIE 






r lie duidetijkheid 



U kunl mi POKEs ingeven 
vooi 'ooeioiSg' aaolal levens, 
energie- bomtueti. enfin inieni 
•naar op. Die POKEs worden 
— .tgeluiatie siepubliceerd in de 
diverse hlaiicn. W,n u MET 
moel doen is de DATA 
lijsten met POKEs inioelsen 
via di! prograinma. De POKEs 
zijn nl. in die datalijslen 
verwerkl! Dus denk erom. 
alleeu maai rechtslreekfi via 
-POKE. AL1RI-S. WAAIilH ■ 

[bv POKE 45982,0) 

Dil programuia zel POKEs 
lethtstreeks. dus hlijvend in 
4SK Snapshots die daarna op 
schiif worden gezel. Een POKE 
hoefl dus maat EENMALIG 
e worden. Hel is 



ssdiici 






back-up t, 
Snapshol voordat u er in 
begin! te rommelen. in geval 
■en eepublLeerde POKE uiel 
— doel wal hel he loo It en de 
boel laal ciashen. U kunl 
later ook de originele waardes 
weet lemg poken in het 
Snapshot, Deze originele 
waardes worden vooraf gelonnd, 
even noleren dlts. 



:ier volgt de listing. D. 

iTiiijissiiiaeii voor 

11 eli? -density worden apar 



LOUD 3V t. 5, 40000 
LET y=40000 
Kegel 140 schrappen bij single 



r wal bla.bla op hel 

scherm. Hel belangrij kste is 

dat u bier meer dan 1 poke 



L -p.>M.'d wordt. Hel 
ital word! blnnen 
gehaald en er worden diverse 
conlroles uitgevoerd op de 
ingegeven waardeu. 



870 NEIT g 








87? CLS 


Hopelijk is hel gem is va 


een 


710 PRINT fi" ■ poke ■jK(fl;", - 




>oke iiiogelijkJieid nil oi 


gszins 






ipgelost. Ik wens alle 






875 'pmNT "Dl «.r* van "i«f 


(valslspelers plezierige 




730 PRINT HI;," DRUK OP EEN TO 


>;■ ii mi -;pe£K (40000'bj-te)'-" 


uurljes loe. 














N a76 < PH°NT "l" "oRUK OP EEN TO 


20 REM uelfcc drive 




740 CL5 


ETS . . " 


50 INPUT "Drive nwmK 


r (1 ot 2 


800 REN bereken de smlorer. waa 


8?; pause o 


) ■ ":iln 




r de POKES in moeten en voer ze 


880 POKE 40000*byic,y(l) 








890 SAVE a-. c. d, 40000 


"w CIS 




820 LET sector-INT ( («( ( )-16J84 


En als de pokes zijn 


80 CAT dr, 




J/510) 


iiniigt-hradil lie kerne om he! 








Snapshot direkl le laden en le 


:P 




r-510 


^'vTopkint --K^cKr, .-„*,-. 


95 LET L-1NT |<p-1>/ 


90 


HI FOR ^V^w" 


ngebr«ht!> 


105 LET 1.M1T Itpf®- 


t-10>*.5> 


845 LET c=a: LET d-b 


920 INPUT -Laden 7 J/N ■; LINE 










150 LET y =40000 




860 LET a-PEEK 40510: LET b-PEE 


930 IF i*-"" THEN GO TO 920 


140 IF P/2-INT (0/?) 


HEN LET 1 


■ 40511 


940 IF it-"r>' OR ll'-N- THEN ST 


■40256 




870 NEXT q 


OP 


200 REH laad de varia 


elen 


872 CLS - 




210 LET n*-'." 






"«T«> ,0 «0 


220 FOR ttl TO 10: LE 


n * w *** H 


875 PRINT "De uaarde van -;<|F 


9996 STOP 


2JQ LET HfEEK 256*P 


EK txMIl 


);- is nu -;PEEK <4OQO0+b.te> ' ■ " 


WW SAVE C'-OHIE-POKIE- 


■•PEEK (y*12) 




Ncierr- on later leruo le P0KEN!- 


He! veiscbil met de Mullilaic, 


240 LET St-PEEK [y-13 






nf andere interfaces is de 








plaals waar gepoked wordt, De 
ki^nkinlerl.icfs pi. ken in net 












877 PAUSE 


SPECTRUM RAM geheugen en laten ■-;„*;• Is seen 48K SN 




SB0 POKE UJOOOHiUcrtl) 


hel program tna zelf verder 








oneeniiieid. L' moel dus iedere 
keei OPNIEUW de pokes ingeven 


48K SNAPSHOTS.": PAUSE 


0: GO TO 


900 NEXT 1 ' ' 


of een back-up makeu. 


8 ° 


h len 


910 PR1NT^"'P0KEl5)in -;n*;-aa 


■OK1E-POK1E' poked direct in 


610 INPUT 'HomiMl PQ 


ES WUt u 


"wo'lNPUT "Laden 7 J/N ■: LINE 


de sector van liet programma en 








daarom hoefl de poke mnar 








eenmalig aaiigebiachl te 
wordeii. (Alhoewel dal niel 


620 PRINT -U 9 a.t nu 


:,:- P OKE 


,40 a t*vr or is.-n- then f 


ALTIJD een voordeel hoefl te 








zijn....!) 


625 PRINT "■ 


■;n*;* 


950 IF .S--)- OR i(.-J" THEN L0 


Wilt u testen of hel programma 






960 GO TO 920 


goed weikt doe dan hel 


noriuLe mjMin, dus 


ADRES.UAA 




volgende: 


RDE * <ENTER».' 




W99 SAVE d- -OKIE-POKIE ' 


Laad -OKIE-POKIE" en maak er 


640 PRINT ■*AdhM«n 


ussen 163 






een JSK Snapshol van. Tvpe 








daania RUN & <ENTER> en geef 


en 255." 




/ /OISCIPLE \\ 


hit hel programmamimmer hel 
nummet van hel 4SK OKIE-POK1 


1 6 " "J". ' P "ra 




^~\ THE BEST// 


Snapshot in Geef aan 1 poke 


670 FOR M TO i 




^Ov^^-^ 


te willen invoercn. Toets 






23756,0 in en volg vetder de 








nanwij/ingcn. Kits de laad 


682 IF LEN il<7 THEN 






oplie en LIST hel gepookte 








Snapshot. V zult zien dal 








regelnummer 10 veranderd is in 








tegelnummer 0. Is dil niel zo. 








dan heefl u waaischijnlijk 








Interface One er bij aanslaan. 


695 IF .((><1MS* OR 


ltd) '65535 


\^ JjWw 


Verandet dan Z3756,0 in 








23814.0) 


700 IF »IU<0 OH Y(f 


.255 THEN 


, ' ^Mrf 



: ZELF FUHCTIES DEFINKREN 



R.UITTENBOGAARD 

Wal is een funclie? Een 
funclie is een wort apparaal 
waar een of meet getallen m 
gaan (de argumenlen) en waat 
een ander gelal (het resultant 
of de fnnctiewaarde) nil komi. 
De Spectrum heefl een aantal 
voorgeprogrammeerde fun dies 
in de ROM. Een voorbeeld van 
een funclie met een argument 
is SOR x, een voorbeeld van 



. fui 



-argui 



s ATTR (y.x) 



Maw op de Spectrum kun je, 
zoals op vele computers, ook 
zelf funclies definieren. Het 
commando; DEF FN f(x,y)= esp 

is de sleulef. De funclie 

argumenlen en een waarde, die 
gegeven wordl door de 
uitdrukking "ejcp". De naam is 
in dit geval f; Hi j mag manr 
nit een enkele letter beslaan. 
eventueei gevolgd door S. De 
argumenlen zijn bier x en y. 
Deze mogen ook maar een enkele 
letter hebben. en eventueei 
een $ erachter. De expressie 
nag een "gewone" wiattundige 
"uitdrukking zijn (string of 



■k] n 



iabelen 



opaei 



. Allee 



;n niet ala Vttriabelen 

namen bcschouwd. maar 
argumenten, Dcze worde 
de gebruiker ingevuld 0( 
moment dal hij de fund 
gebruikt. bijv. LET a. 
fill, 34). Hier wordl i 
! ingevuld 



als 



FN 



als de 



kee 



impute 
i 34 vt 



Even een wiskundig inlermez 
Er bestaan funclies die heel 
ingewikkeld in elkiiar zillen. 






voorbeeld is de 
facnlleiisfunctie. De 
faculleit van een getal x. ook 
cenoleerd als x! , is gelijk 

nan: I*2"3* ... *(x-2)*(*-l)»* 
(Dal is dns het product van 

irtli.' ti-iallen van I tol en met 
*) Een voorbeeld: 

5!»I'2'3*4*5- 120. 
10!=l":*3*4-;*o*7'8*9"10= 
3628800. V fiel dal de 



flMH 



aide z 



feile gaat het 
zells SNELLER dan exponeu- 
lieel. Met* op dal JM'2-3'4. 
en 5!=-l*2*3*4*S, en dat 
hieruit dus volgt dat 5!=4!*5. 
en analoog liieraau, dat 
Z2.1=21!»22, Kiel u dat'.' 
Algemeen: iH«-l)l** 
I) kuni nagann dal 11=1, en 
omdat 1!=0!*1 (volgens 
bovenslaande resell moel dus 
gelden: I-ET OP: 0*>1. Voor 
negalieve getallen definieren 
we x! niet. De facuheits- 

gezicht. in BASIC gcdefinieerd 
kunnen worden als 
DEF FN f(x)= x-FN ifx-l) 
of zoiels. En dan natuurlijk 
een kleine uilbreiding om le 
sloppen bij nul. 



ll.IH.-pl 



Het verschijnsel dal eei 
funclie lichzeH wcei a; 
beel RECURSIE. Hel ii 
verschijnsel dat ik in hel 
bijzoutler wil behandelen in 
dil ariikel. Recursie sou toi 

een oneindig lange loop kunnen 
leiden als de funclie niet kau 
sloppen. waarna de computer 
eindigl met: i Out of memory. 
Daar moet dus iels op gevonden 
worden. Laten we eersl kijken 
naar een subroutine. 
Subroutines lieteu ook 
recursief als ze uchzelf of 
een gedeelle van ziduelf 
aauroepen. In figuur 1 is eeu 
subroutine afgebeeld die na 
verloop van tijd een Out of 
memory melding geeft. De reden 
biervoor is dal de routine 
zichzelf steeds blijft 
aauroepen zonder le sloppen, 
waarbij de terugkeer-adressen 
zich maai blijven opstapekn, 
lol hel geheugen vol is. 
Figuur 1 geeft Iwee 
oplossingen voor dit probleem. 

Om dezeltde reden is de twee 
alinea's eerder genoemde 
BASIC-faculleitslunclie niet 
mogelijk: de infonuatie 



1010 RFTURN 



100H. LET a*a+2: 


IF a 3 THEN GO 


1010 RETURN 




1000 LET a-a+7: 


CO SUB 1010 


1010 LET a--a»2: 


RETURN 


Fiyuur 2. 





Een inislukte poking om dil op 


bereikt is. Let op: heide 


begin) Er za! dan vanal teken 


te lossen ziel U in figuur 3: 


functies in figuur 3 en 4 


"begin" in de hoofdslring 


ik verwachtte dat de AND de FN 


bezitten een gedeelte dat met 


gezocbl worden naai de 


ion weigeren als de couditie: 


(l!=l afrekenl. Kunl u die 


substring "zoekst ring". (Ben 




vinden'.' 


iltbs a een aaneenslui- 


ook wel zo, maar loch word! de 




tend onderdeel van een langere 


linkerkanl van de AND 


In figuur vier is levens een 


siring. zoalsa$<7 TO ID). ) 


uilctiekiiiid. ora daarna pas 


audere recursieve funclie te 


Hel resullaal van de funclie 


geweigerd le worden en 


zien: FILLS . Beta BASIC en QI, 


is hel nunimei van het teken 


vervangen dooi een nul als de 


SuperBASIC bezitten deze 


waar de zoekstring in de 


rechierkani van de AND niel 


functie we!, in tegens telling 


hoofdslring beginl, of nul als 


waar is. Omdal liij toch wnrdl 


tot Sinclair BASIC. Het werkt 


de zoekstring niet in de 


uitgerekend worden iocli weei 


als volgl: FN fj(a$.x) plaalsi 


iit'iiif'dsltiiic viiorkomt. Niet 


e.el.illrn nptji."'tii|ii'!d tot de 


een \ aanlal keren aS acliler 


dnidelijk? Dal kan ik me 


"Oul of memory" error de boel 


elkaar. Met lijkl veel op de 


voorslellen. DaarOtH bier een 


slopt. Figuiir A geefl de gnede 


faculteii lunctie; FN fS word! 


voorbeeld: 


oplossing; er worden strings 


recur sief aangeroepen als het 
nodig is om nog een aS te 




in combiuatie mel VAL gebruikl 


FN i("Sinclair"."i".l) = 2 


om te verhinderen dal de 


plaalsen. auders word! de 


De eersle "i" die vonrkoml in 


funclie nitgerfefcend word! als 


funclie gestopt. (Misschien is 


"Sinclair" is het tweede 


de conditie niel waar is. Typt 


dil een van de weinige keren 


ciiai.ii.iei. Dus we zoeken 


u de functies letterlijk over. 


dat de functie VAI.S nutlig 


verder bij 3: 

FN i("SindnirVi\3) = 7 


en gehruik de funclie FN 


gebruikl kan worden.) 


binnen in de strings; spe! hel 




De tweede "i" slaal op plaals 
7 in hel woord -Sinclair". Nu 










gaan we verder liij 8: 






FN i("SinclairV'i".8| = 


5 DEF FN F Cx) »<x*FN 


POc-1) AND x>0) + (x = 0> 


De nul geefl aan dat er geen 


Figuur- 3. 




derde V in "Sinclair" is. 
Nog een voorbeeld: 






FN i("Sinc1air Gids"."air\l) = 


niet uit. 128K/+2/+3 


De volgende recursieve lunctie 


h omdal up positie 6 iii 


gebruikers moeten deze "FN " 


van figuur 4 is INSTRING die 


"Sinclair Gids" de string 


tntypen als CHRS 168. De FN in 


een siring binnen een andere 


"air" begint. 


de string wordl niet 


string opzoekl. (Deze functie 


FN [("Sinclair Gids"."air".7)= 


uitgerekend omdal hi j tussen 


is overigeus niet van mezelf.) 


omdal er geen verdere "air" 


aanhalingstekens slaat; daarna 


Het ziet er vrij ingewikkeld 


meer in "Sinclair Gids" 


kan hij door AND geweigerd 


nil en dal is het ook. dus 


voorkomt. 


worden als s=0 zoals de FN in 


kijk uil dal u geen typfouten 




figuur 3. of door VAL worden 


maakt! U gebruikl: FN i 




uilgerekend als nul nog niel 


(hoofdsl ring, zoekst ring, 




Feoulteit: 






5 DEF FN F(x) =UAL 


<(">:«FN f(x-l>" AND x>( 


j + ("1" and NOT x) > 


FILLS: 






5 DEF FN F$(aS, x) 


-VAL$ <<"a$ + FN FS <a$. x- 


J " AND x>l) + C'aS" 


AND *<-!)) 




AND a+LEN bS-K-LEN 


Inatr-ing: 




5 DEF FN i <a, o$. t 


S>=s*(aSCs TO at-LCN bS- 


oS>=bS)->VAL tC'TN i is-tl , a$, b$) " AND s+LEN bCOLEN a* AND a$(a TO 


a + LEN bS-1 AND s+LEb 


bS-K-LEN a|)Ob*)*" + e 


) 


Getalverzamfil ingen: 






5 DEF FN vSCa)=W 


LS U"FN pSCFN vS(a-Tl) 


AND a>0) + ("""()""" 


AND NOT a) ) : DLF Fl> 


P$(x$>-*.$< TO LEN xS -I 


+x$+">" 



En als laattie rem aiey 
funclie (om het af le It 

een getal o 

Prebeef a 



h.h.i 



f nwrai uii wal FN 

vS(a) piecies doer. Let ook op 
de inlernctie tussen FN vS en 
FN pj . Tussen de 
aanhalingstekens staan 
accolades. V'oor 42 en 1-3 
eebruikers die deze niel meet 
van he! loetsenbord kunnen 
aflezen: deze slann onder 
toetsen F en G. (F_\l_ mode en 
dan symbol shift* F of G) 

"By the way", als liet n niet 

hth'iiiiiiit Jiuik'Iij k i' w;it it 
in ile handleiding gezegd word! 
r de funclies AND. OR en 





PRINT PEEK 2 3563 + 2 Bti * PEEK 235B4 


10 


DEF EN pO-PEEK 23563+256'PEEK 23564 


20 


PRINT FN pO 


10 


DCF FN p<xJ=PEEK 23563+256«PEEK 23564 


20 


PRINT CHF($ PEEK FN p<0) 


"'» 


, B. 



rjOT i 






NOT [x AND y)=NOT s OR NOT y 

dan za) liet volgende woorden- 

voorbeeld li liel ongetwijfeld 

beter doen begrijpen: Ik 

eehruik in mijn kotlie 

(NIET suiker) EN (NIET meJk) 

(heleniaal niets dus) 
Dat is hetzelfde als: 
NIET (suiker OF molt) 

geen van beide) 
Maar iemand anders gebruikl 
NIET (suikei EN nielk) 

(de enige mogelijk- 

liedeu zijn dus: 

niets. allecii mtlk 

of allecn suikei) 
~i dnl is hetzelfde als: 
TNIET suiker) OF (NIET melk) 

(Houd et rekening mee 

dat ook beide kanlen 

van de OF van toepas- 



Ziet 



Itel n 



"Adies van de argumenleti van 
ecu gcbruikcr- gedefinieerde 
funclie. op bet moment dat 
lo'n funclie geevalueeid 
wordl. Anders 0." 
Zo beschrijft de hamlleiding 
de svsleeinvariabele DEFADD op 
adre's Z3563 (=5C0Bh). 



Ml- 



sdit v 



duidelijk: lypt u dan eens 
de Jin prograiumaaljos van 
liguur 5 eens in Het eeisie 
zal een duI aldiukken ei 
aoidt iuiniets geen geFiu.ktr 
,■ .1 ii . . ■ I, funclie 
gebtuikl! lie: tweede piogiarama 
drukl ten gelal af dil getal 
slcli het adres vool van dc 
byle waar de argumenten 
beBitinen. Dil adres wordl ook 
nel aangednid met (DEFADD) 
he! adres dal in de systeem- 
variabele DF.FADD staat Let op 
ile uildrukking a duel bet 
" '-teken in de funclie: deze 

bekend voorkomen, nil 




hetzelfde hoofdsluk "systeem- 
vanabclen" van dc 
handleidiog. Typ nu programm 
due in, Veiaeel de "x" in FN 
pd> met. iiok si word I deze 
met gebruikt! Dn progra 



schill .i 



t veel v 



i hel 



tweed. Ir. l.-<ie wordl de 
■ nhi. ml van de byte {die u 
daarnel zagl gelezen mel PEEK 
en ompezel in een character 
mel CHRS V />ci een •*• 
verscbijaen rip het scherrn: de 
naam van het eerste aigumem 

Bekijk nu Figuur 6, Vaual hiei 
«ordt de teksl TOOi de meer 
gevorderde compute..." .k 
necm aan dal u een bectje 
l-ekend benl mel de Spectrum 
calculator slack Figuuc f. 
geefl een duidelijk oveizicht 
van het geheugen londom 
(DF.FADD) vooi een Funclie 
g(i at) ( ziel dat deze 
systeemvariabvle in het 
programmegeheugeu wij&l De 
byle vlak voor (DEFADD) is het 
teken "(", De byte onder 
(DEFADD) is de "x", Dan vokl 
een CHRS 14 die aangveil dal 
ei een niimetieke waarde in de 
volgende vijf bytes volgl. Dit 
zijn de vijf bytes waar de Z.\ 
Spectrum bet getal neerzet dal 
de gebruikcr /elf tUHen &t 
baakjes zel als hij/zij de 
functie aantoept. De bytes 
daarachler bevatteu de ASCII 
codes van de konima, de "a' en 
de "$", dan weer een CURS M 
en de vijf-byte vorm van de 
string waarde. Daarna volgt de 









VI beval nu de inhoud van hel 




10 DEI KN tj5i<x. 


«S> AND U^H adr- 


schera. Deze kan nu weer 
bewaard worden met: 








LEI vl(1)=v»(1): SAVE -strlier«2' 
Op deze wijze kunnen CODE- 








(iies en sliine- \ ariabelen 






eenvmidig Ltewisseld worden 


ASCII waarde van de "»", de 


> een ")" als dil liel 


Het Is niet helangrijk. of er 
in de channel- ruiinte b.v. ecu 


"=" en de rest van de BASIC 


laatste argument was 


MD- file wordt opgezet van 595 


regel. maar dal is Dp dil 




byles lengle. DEST wordl in 




meer vnlgen. 


dal geval k-gelijkeilijd mel 


c!e functie de vorm heefl van 


595 opgehoogd. aangezien DEST 


die in figuur o (met een USR) 


U kunl ook een string functie 


onderdeel is van de dynamise Jit 
RAM-loewijziug van de 




an kan liel m.ni i.i.ii- 


deiinieren met USR. U moel dan 


roemmiii.i eehruik maken van 


de vorm van figuur 7 gebiuiken 


DEFADD oin de aigumenlen op le 


en in hel machiiielaalprograuima 




haien en taken mee uil le 


hel bovensie ilem van de 


de DISCiPLE zie je vaak de 


voeren die in BASIC werkelijk 


calculator stack (de lege 


commando's: 


onmogelijk of veel te 


siring) vervangen door de 


tOM) ai.lract.sKtor.MJres 


niii.slaclilic /oudeii 7.ijn. Liiat 


siring die hel resultaat van 


SAVE 31, truck. ice lor. aires 


uw fan taste maar eens werkenl 


de functie vormt. Bij 


Je kunl echler een volledige """ 


Om nog even een klein 


terugkeer naar BASIC moet hel 


overzicht le krijgen volgl 


BC registerpaar een gelal 


"IS";™;"" 


hier een korte samenvatting: 


bevatlen dat niet gelijk is 


(DEFADD|> naani van he) eerste 


aau nul, anders wordl de 


FOR 1=1 ID 10 


argument 


string geweigerd door de AND 


let cii2'<fia«)-i)=cHR«(a> 


> "$" als hel een 


en was alle moeile voor niets. 


LOAD al.t.i.m d<) 


suing argument is 
> een CHRS 14 




n"t* 


> vijf bytes voor de 




CJdi.U beval nu het soon 
file. Als 0=0, dan bevat deze 


argu men! 


R. Uitlcnboeaard 


string ueen file. (3(2 TO 11) 
bevat de naam van de file. Hel 








Auteul : Willem Lagemau 


In dil geval zal DEST zeker 
naar n$(b) wijzen. En 


aaiminlijk sneller, dan het 


Onderwerp: System Variable DEST 


werken met peeks om de naam 


Taal : Basic 




uit een willekeurig sluk 


Machine : Elke Spectrum 


LET a=0: LET 


geheugen in een string te 




a=lNT( 56.675* 23.23} 


peeked. 






I.)s; inuitL.'Jijkliudeii van DEST l ,: i 


Destination Known 


Na de tweede loekenning van 


siring variabelen 7.1 j n hier. 




een een-letler nuinerieke 


door wel enigszins duidelijk. 


In de eerste 3 immmers van dil 


variabele wijst DEST naar de 


DEF FN hO=PEEK(FN d<)**) 


blad heefl een over/.icht 


letter van de variabele, de 


DEF FN l()=PEEIt{fH ct( )+J) 


gestaan van de systeein 


byte voor de exponent. 


LET a-INT(a) 


variabelen van de Z\ Spectrum. 




PHINI 't»g= byU: ": FH l(> 


De variabele DEST is ilaaiin 


Het poken van DEST heefl geen 




niet behandeld. Nullig eehruik 


7.in. Bij elke loekenning wordt 


Van elke integer lot 65535 knn 


van deze variabele is slechts 


de gepookte waarde weggegooid. 


m de hose en lage waarde 




bij weinigen bekend. 


Hi-I pet-ken see ft nllttige 
taken : 


lu'p.i.ilil n in ilen. 1 ).* vari illicit 

eQi\ toekeuning gekregen 

hebben. 

Hierbij kan FN d<)+4 en FN 


De variabele DEST staat op 


DEF FN d()=PEEM3J6a9)*Z56"PES>;<«6W) 




adres 23629/30, 5C4D/E* en 
IY+11. Hij wordl gebruikl om 


Dil geeTt de waarde van DEST 
weer. FN d() mag iiatuurlijk 
niet in een loekenning gebruikl 
worden. Maar bij LOAD of 
PRINT gaat alles best. 




de beslemming aan te geven van 


dO+3 pepookt worden mel 




een loekennine. Leu loekcnniut! 


waaidon. we-lke eenvoudig 




is LET of INPUT. Hij wijst 
niet aitijd naar hel zelfde 


uitgi-lezeu kunnen worden. dr 
verder te werken met de 




dee! van de plek waat het 


Soms 1-. het nullig om een 


variabele a. 




anlwoord komt. 


SCREENS in een S-variabele te 


Bij I'll Kiting point getallen 






zetlen. Dat gaat met: 


beval FN d()+l de exponent 




In dit ailikcl gaal het alleen 


FN d()( 2 ,, 5 de mantissa. ' 




oin de inhoud na: 


DIM v*<6v1S>: LET vl(l)=vl(l) 


()ok \\cr.e waarden zijn le 






LET nS(b TO e|= ... 


UIW-Kher^j.-CODEFHdd 


pi-fkvu til le poken. Voorlojii 
?ie ik daar nog niet veel nut 


I 






VERZflMEL 
CASSETTES 



OPUS 

SOFTWARE 



1530 Bf 
1100 BF 

/ 125,00 



DISCIPLE 
SOFTWARE 



• ISO Tr*ckt/D5) 



UERZfiHEL 

DISKETTES 



/ 35,00/700 Bf 



IMH59CO0. FILL, CIIAN59OO0. 



QL WORM. A, van de Wijdtven 

WORM is een heel leu* en 
spannend 5pel voot de QL. en 

hel laal lien hoe me I 
eenvondij>e middellen goede 

giafische resultateo tinmen 

worden gehoekl 

liel spel beslaal viil een 

BASIC gedeelle met machineeode 

subroutine's. Tie nraehineeotte 

imet voor liel prinieii en 
liewegen van de spiiles. hel 
omringende BASIC programing 
7orgt. hehalve voor liel Is den 
van lie machineeode, voor de 
stole, he! begtoilCT van nieuwe 
rondcn en ecu lilelpagina. 

De ht'doeline van !iel spel is 

ten worm, die door een padde- 

stoelenveld loop], neer le 
sthicteii met liel laserkanon, 
vnoulal de "onn ile oiuleiste 
regels van liel schemi Inieikl 
Dan is liel oppassen gelda/en. 



volgei 



Als 



111 he! begin van hel spel zel 
de compute! een willekeuiig 
aanlal paddestoelen op 
uillekeuii^e plaal.sen op liel 
scheim. In de linltei linveiilioel 
?iel u de worm, Dan knnl n in 
ikanon (ondei 



Eersl meet n liel 
tcbioetaal-laad program 

loeisen (Als 11 een nsseni 
heefl, dan kunt u de 

tnl'lerlistiiig gehinikcn 



Zel c 



beeWj 
11 segn.f 



ii ichie 



laid en een padde-sim 
F.i kan sieeds maai I 
Inseisfrnal leizelijk in heeld 
" i. Na elke londe hoorl n 
lucpasselijk gtliiid. Mel 
rkannn kan alleen o 



undersle 5 n 
sclieim bevit 



:i hel 



. V km 






pijlljestoetscn. en SPACE is 
vum. of met een joystick in 

CTI.I. 7,elfs een gemengde 
liesiniing is nioeelijk. U knnl 

liei spel pattseren door op 
CTRL-F5 le dnikken. 
Dooi le bewegen of op een 

toeis le drukken gaal hel spel 



ie hi ii el a ill I 



mlge. 



mdi.l de 



alle mogelijke 
fouteii kan detecleien. Als 
alle dala goed in hel geheugen 
al. dan moel u de hyles op 



SBYTES mdvlWo™ Mcode, 



CLOSE #4 

Deze speciale mnnicr van 
SAVEn 70tgt ervoot dal hel 
programma ook AUTO-RLIIS'I 
als u hel LOAD of 
MBRGEd 



1-1000 TO 2080 STEP 10 



150 


FOR a=0 TO 7 


160 


READ d 


170 


POKE (firstta),d 


1 B0 


sora-som-d 


190 


END FOR a 


200 


IF sonK>0:PRlNT 'Pout 


tDtE 


rr=toterr+l 


210 


first-firet+8 


220 


END FOR 1 



230 IF toterirM} 
240 SAVE mdvlwoi 
250 SBYTES mdvl i 



I me ode,: 



t.fii 



260 ELSE 

270 PRINT toterr;' regels fout* 

280 END IF 

1000 DATA 402,96,0,0,184,96,0,0,26 

1010 DATA 8,0,0,0,0,0,4,0,4 

1020 DATA 522,97,0,2,116,112,0,78,117 

1030 DATA 0,0,0,0,0,0,0,0,0 

1040 DATA 778,60,1,50,58,255,244,52,58 

1050 DATA 696,255,242,97,0,2,72,12,16 

1060 DATA 432,0,1,102,0,0,14,65,250 

1070 DATA 1326,255,214,48,188,255,254,11 

2,0 



00 DATA 396 
10 DATA 133 
20 DATA 438 
30 DATA 267 
40 DATA 442 
50 DATA 173 
60 DATA 446 
70 DATA 569 
80 DATA 931 

190 DATA 354 
200 DATA 682 
710 DATA 651 
220 DATA 878 
230 DATA 964 
240 DATA 338 
250 DATA 975 
260 DATA 799 
270 DATA 111: 

280 DATA 785 
290 DATA 648 

300 DATA 104: 

310 DATA 92 7 
370 DATA 543 
330 DATA 662 
340 DATA 684 
350 DATA 729 
360 DATA 1090,81 
7 
370 DATA 1216,50 



118,0,97,0,2,64 
.,0,1,103,0,0,10 
,66,103,0,0,4,83,66 
,103,0,0,12 
,124,0,27,103,0,0,4 
1,6,0,2,103,0 
'8,124,0,25,103,0 
83,65,8,6,0,7 
1,0,0,12,178,124,0,29 
1,0,0,4,82,65,65,250 
i, 136,48,193,48,130,118, 



,0,1,236,8,6,0,6 

1,0,0,100,48,58,255, 

,64,108,0,0,90,65,7' 

,48,193,48,130, 

0,78,65,250,755,96,32, 

0,0,0,0,67,60,0,216 

65,250,2,152,66,152,81 

255,252,97,0,1,84,52,: 

,255,52,69,250,255,50, 

69,250,5,228,114,0,118 

52,252,0,1,52,194,97,0 

50,81,202,255,244, 



65,250,255,30,48,252,0 



380 DATA 
390 OATA 
400 DATA 
410 DATA 
420 DATA 
430 DATA 
440 DATA 
450 DATA t 
460 DATA 6 
470 DATA 1 
480 DATA 3 
490 DATA 7 
500 DATA < 
510 DATA I 
112 

570 DATA 3 
530 DATA i 
540 DATA I 
,255 

S50 DATA f 
560 DATA 3 
570 DATA ' 
DATA ( 
590 DATA ' 
600 DATA ; 
610 DATA t 
620 DATA ; 



815,52 

1018,1 
66 7,48, 
655,255 
331,102 



I.W 



15,78,117,97, 



,69,250,5,186,62,5 
252,28,42,0,1,103, 
,0,164,212,252,0,4 
207,255,240,117,0, 

58,254,242,109,0,2 

8,254,236,118,0,97 
83,65,65,250,254 

93,48,130,74,65,10- 



', 1,40,24, li 
18,4,97,0 

,65,250,254 
:, 184, 60, 0,1, 102,0 
,90,71,69,250,5,88 



82,118,2 
,118,0 
108,32 



,74,' 



96,0,0,6 

32,135,65,250 

188,255,255,25 



8,117,66,129 
,0,2,20,47 

,0,0,184 
, 180,60,0,28 
0,152,74,16 
42,0,1,12,16 



254, 



1.96,: 



,0,1,96,6 



I DATA i 
I DATA J 
I DATA ; 
I DATA 1 
I DATA I 
I DATA S 
I DATA ' 
I DATA ! 
I DATA ' 
I DATA ' 
I DATA ' 
I DATA '. 
1 DATA f 
I DATA I 
I DATA ( 
) DATA '. 
) DATA - 
) DATA I 



B, 21, 124, 255, 255, 0,1, 20, 42 

4,0,3,82,1,178,60,0,30 

9, 102,14,18,60,0,25,20,60 

9,0,0,53,124,0,1,0,1 

B, 21, 65. 0,2, 21, 66, 0,3 

9, 118, 1,9 7,0,0, 98, 78, 117 

9,54,60,0,16,97,36,62,4 

4,222,124,0,9,54,60,3,72 

1,97,24,136,252,0,28,50,4 

3,72,68,52,4,118,2,97,0 

9,0,62,81,707,255,232,112,0 

4,78,117,65,250,0,28,40,16 

5,200,252,1,1,216,124,0,41 

8,32,132,72,68,66,68,72,68 

0,136,195,66,68,72,68,78,117 

1,0,0,0,0,65,250,0,236 

3,66,132,24,1,200,252,0,28 

5 7,208,196,208,194,78,117,32 



820 I 

830 DATA 886,24,2,200,252,0,4,208,196 
840 DATA 829,24,3,200,252,0,32,67,251 
850 DATA 398,64,26,56,60,0,7,32,153 
60 DATA 874,209,252,0,0,0,128,81,204 
70 DATA 1184,255,246,97,0,255,184,16,1 

80 DATA 195,78,117,0,0,0,0,0,0 

890 DATA 0,0,0,0,0,0,0,0,0 

900 DATA 0,0,0,0,0,0,0,0,0 

910 DATA 0,0,0,0,0,0,0,0,0 

920 DATA 318,0,0,0,15,0,240,0,63 
30 DATA 1092,0,252,0,255,0,255,170,160 
40 DATA 945,170,160,170,10,170,10,0,25 



■0 DATA 585,0,255,0,63,0,252,0,15 
960 DATA 285,0,240,0,0,0,0,2,43 

DATA 969,0,168,32,186,32,186,130,23 



980 DATA 507,2 



000 DATA 4,0,0 
010 DATA 161,0 
020 DATA 370,128 
030 DATA 667,160 
2040 DATA 172,168 
:050 DATA 4,0,0,0 
2060 DATA 4,0,0,0 
2070 DATA 4,0,0,0 
2080 DATA 184,0,0 



38,0,162,0,34 
,0,128,0,0 

0,0,0,2 

2,128,0,8,15 



0,2,0,0,0,2 



0,0,0,2 

0,0,0,2 
50,0,0,122,10 




tOO MODE 8 

110 WINDOW 512,256,0,0 

120 OPENI7,SCR_448X10A32X246 

130 PAPER 0:INK 7 

110 PAPERI7,1:I(IKI7,6 

150 CLEAR 

160 SETUP=RESFR<3000):LBYTES £lpl_WORM_M 

CODE, SETUP 

170 BEWEEG=SETUP+4 

180 SC0KE=SETUP>8 

190 LENGTE-SETUP+12 

200 TELLEK=SETUF*I4 

210 SPRITE=SETUPH6 

220 CLS 

230 REPeat PI 

240 CSIZE 3,1:AT 2,I0:INK 6: FLUSH L:PR1 

NT 'Quantum Worm* 

2SO FOR A=7 TO 20:CALL SPRITE, 7, A, I 

260 CSIZE 2,0:AT 8,9:INK 5;FLASII 0:PRIN 



Maak van %OG0UUQ eens 
•MUQOlllO. verander eens de 
bordcrk'eur enz. Mel andere 
wriorden. om mooie geluiden le 
krijgen moel je gaan 
expeiimenleien. Dit is slcchls 
i kanaals gehiid. in de 
volgende les ial ik voor de 
128K bezitters op 3 kanaals 
geluid in gaan. Voor 48K 
bezitters geliit : meerkanaals 
geluid wordl verkregen door de 
routine PLAY uit |e lireiden en 
veel le experiiueutereu. Ook 
kun je geliritik uiaken v.iii bil 4 
en bil 5. en de?e beide iels 
verse hi lien ds te lalen spelen. 
Soinmige spelen nicl iwi'tkiiiiiiiils 
geluid gebriiiketi deze (echnick. 



T 'C 191 

2 70 



. de W.i j.l.-v. 



CIRCLE 33,67,3 
280 FOR A-l TO 10:CALI, SPRITE, RND< 12 TO 

16),RHD<3 TO 24), 2 
290 AT 15,7:INK 3:PRINT 'Druk op ENTER 
om te beginnen' 

300 REPeat wait:IF INKEY$<-1 )=CHK$< 10} : 
EXIT wait 

310 POKEW LENGTE,fi 
320 POKE L SCORE, 
330 FOR L=3 TO 1 STEP -1 
340 REPeat LANG 
350 CLSiCLSf 7 
360 CALL SETUP 

370 ATJ7,0,30:PR1NTI7;'KANON ' ;I. 
380 REPeat b«:IF NOT BEEPINGiEXIT bw 
390 REPeat MAIN 
400 CALL BEWEEG,KEYR0W(1) 
410 AT*7,0,O:PRINTI7;' SCORE: ';4*PEEK 

L< SCORE) 
420 IF PEEK W<TELLER)<0:EXIT MAIN 
430 END REPeat MAIN 

440 IF PEEK_W(TELLER)<-1:EXIT LANG 
450 LF PEEK_W(1.ENGTE)<27:P0KE_W LENCT 
E, 1+PEEK_W(LERGTE) 
460 BEEP 20000,1,10,200,1,15 
470 END REPeat LANG 
480 BEEP 20000,150,250,200,1 
490 END FOR L 

500 CSIZE 3,1: CURSOR 162,181:INK 6:PRIN 
T 'SPEL VOORBIJ'iAT 9, 10: INK 3: OVER 1 : PR 
INT 'SPEL VOORBIJ':OVER 
510 END REPeat FI 



INDIVIDUAL SOFTWARE 




AMADEUS- 
THI-STEP: s. 



ISO— CNC-MASCHINE ( HmtdnhlschnildcfHit ™J Hotlwl s™ « 



FROM THE PEOPLE WHO BROUGHT YOU 

EYE-Q 
TURBO 
j THE EDITOR 

Wa* f SUPERFORTH 

"j! SUPERCHARGE 

"^Wy SPRITE GENERATOR 

F y DESKTOP PUBLISHER 
THERE NOW COMES AN ELECTRIFYING NEW PRODUCT 

I/GHTNING 

•aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa' The Program lor Everyone aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaiaaaaaaaaaa 



■.,;.-...■ j . ,j.-: jtJ siiianimnortii 



■Malm JttnOj I 

1s«ent*JB(lall!OWi 



'■ il / ui*n;j::l- 



:i.r»ji:i iik'oni^^aimojIiuijouiaL 
lanmiiilnginocn 



I nc manual is nig OigilM Pnrision's vsual won) MirmaiiB MH| 



ol whit SptHjsOf [n (UK oil) tuner piujnni UK-mating 10 psograni( >> yau 3:* ri, njiiaig ■ cn« magic oasaand dof* al s wDrfc s il CP.IIy In Iha 6011 wSons III pa U latWI 0flt> a OMan) a. am) [On mi m 



V SiMuaKBOIuiHoHiMi BASIC air 



Ihlil iMi kaogn imalcui 1> a Ci>) - HTiaga a, 11 11 
0- oatUgnUlig. how. *i IB naiciaksLi gnu 01 ejs.is 



TAe program that puts go- faster stripes on your OL - automatically 




IHMwNiflmmmis 

moil Iron |ui1 becaui* I 

Operating systems and language): 

BETTER BASIC. DIGITAL C, 1QIS. SUCCESS, SUPERCHARGE, SLPERfORTK, TURBO 

Graphics: 

DESKTOP PUBLISHER. EYE-U, LIGHTNING. SPRITE GENERATOR, ULTRAPP.INT, 3D PRECISION 

Tad Enhancement: 

DESKTOP PUBLISHER, EYE-Q, LIGHTNING. THE EDITOR, TURBO, ULTRAPRINT 

Debugging: 

BETTER BASIC. PROFESSIONAL ASTROLOGER, SUPERCHARGE. SUPER MEDIA MANAGER 

Toolkits: 

IDIS, LIGHTNING, TR SFER UTILITY. TURBO, 3D PRECISION 

fun {of course, the rati are lun loo): 

BLOCKLANDS, DROIDZONE. SUPER ARCADIA. SUPER BACKGAMMON 

MICROBRIDGE, PROFESSIONAL ASTROLOGER. PROFESSIONAL ASTRONOMER, SUPER 
ASTROLOGER. SUPER BACKGAMMON, SUPER REVERSI 

We'll be happy to eend you, absoiulely Irae. our Review Digest. 1 collection el all the 
Independent rsvlews of our products thai we could la/ hands on, ai welt at i 52-paga Product 
e, which contains details ol our prija draw. Don't haiitats 1o ask lor eithBr or both. 



krMgayci 

IlllilMlqMilllljBtmjlallylMIIJll EMB 

IfloyounmBnorcrfyoir, tail waning jaj ' 




PROFESSIONAL 
ASTRONOMER 



a* IflllMt ity » uMnt liwn nwuE tflHlnt s ill ntrinl ' 



«" ruaimiinrrf*? 



ipnlnKM/TMkltSyUHn. 





wt a nun mcdulM Vil*n * lutaBqupnl pra/am olh Ihn 



IIUIHCSfHi«IIIIH«IFlP U5EMLi» r i>liitlMir,air. ! . (wjrliH- 
iwililn lonj IBoyi 



l.'.IMiM=lill'lrfJ 



:IE^,i.J,rj'-,'i]1- 



1 In oiliom: [l« dtllcn [ksH( naunnl raimil s n lalBbU ID tic 
Sl»wu» K flrnin jnd S IMi Wt* w S Iron] No-T rwnn Doimnlimis 



Ti« thi |Oi irw my M ii>*wiH [owohjbIh: (I H n HBH iou wi» 



inayilsotlMiiiEC. 
10 llftiiarfl aifl pi 





• "b: Ogils Precision. 222 The Aven-js. Ionic 


-.<•■-!. 






ACfl '* ss 
















D Visa/Barclaycard 










EnptfeS 


| Do you have □ 3.5" disks □ 5.25" disks C 
| tf you have disks, do you gel D 720 sudors 


!*££ 


se"o°rs" y 


a a 












PcMtbui 42, 2630 M Nootdnrp 




NINTENDO) in gocde E loql , net 

I»gcl«ei> trust 51, 8-8760 Leflitel Klc 
(BflgiS) Tel: 051-311710. 


lit 2cck ondet ze uitverkocht rt 




•u. ssen ..r. T.ti 01751-15*17 



Sinclair 



^ 



^ 



Poiibus 1 1 1 

5110 AC Baarle-Nas 



Sinclair 



SH- 



: ck 



5110 AC Boarle-Nassaii 



18 


00 uur 


<"■■■ 


023 


371.704 






~ 


tridge 


"\ 


,71 


"C 


"'oua 


23 


u 


. 023- 


H m 






1OD0.00 


l' k 


!.,<* . 


n5in 


lai 




■Hi 


tor 


Di 


k'* : ' 


t: 03 




w. v 


a B8n 


„r 


il 


bled a 


rder 
-5313 


SUM t mi. 


128k 


lu 



X 



EEN ABONNEMENT IS VOORDELIGER 
Ik neem nu een abonnement op de Sinclair gids 
en ontvang 8 nummers voor /44,00 / 860 Fr. 



Mel ingang van nummcr : 

Ik h«l> hel ahonnomirnlspirlil 



IN/OUT 



OKATIS SliKVK'h VOOR AISONNK 



IK ZOEK / IK BIED AAN: (***> 



*** Dooihalen wal niet gewonsf i 



* Alk'fn NIl-Vl' ciimmuTcick adverlcnl 

de rubriek IN/OUT. 

AdverltnliL's voor gckopiccrdt soltw 



ordeii /onderniccr gewcigBfd. 




DATA-SKIP 
UW SINCLAIR-GIDS 



Software, games 



Out Bun II 36,00 

Gunsh.p fi 36,00 
Magn.ficiQii Seven . h 39.00 

Doughs (Dammen) 'i 15.00 

Kilt Slart II ti 15,00 

Combat Sc'iuui n 32.00 

Solid Gold it 39.00 

Games Set 8 Matcn (.65.00 

Super "arg On !i 36.00 



1?8 



Tasw. 

Ma tcli Oay 

-■ Live Ammo 

Crazy Ca's 

Aikarv ■ 
World Games 
Gry; 





De VIDEOFACE is een digilisei 
yoor ZX Spectrum Deze interface 
zet analoge signaler om in diqitale 
signalen. Zo kunl U dus video- 
beelden uertalen in Spectrum 
ScreanS's 




fl.1 195,00 

— M 

Mulliprinl,,.. f 1 . 1 75,00 

Multilace 48/128K fl. 175,00 

Joystick + lnterface II. 69. 00 

PLUS-D Interface fl.225.00 

Philips 8B33 kleuren . .,,.fl_795,00 
Philips 7542 Zwarl/Wit...H. 275,00 



Seikosha SP180 fl.595,00 

S9ikoshaSLB0AT(24nld5)ll 1195.00 
Epson LX800 H.795,00 



NEC 3 1/2--dri«e\1Mbyte 
compleet direct aansluilbaar 
op Disciple of Plus-O. 
n.445,00 



PHILIPS 8802/ROB rr 



Data-Skip 

Oosthaven 58 

2801 PE Gouda 

01820-20581 











::: 


mputercollectief 


jjilB 




i 


Ainstul 312 (t Cant) 1 1017 AP Amsterdam / Giro 4 475 1b8 / Horn NWR 69 /9 if. 646 B 


H1ER0HDER EEK OVERZtCHT VAN OKIE BOEKEH TOOE DE SPECTRUM EH OL H 


8 4;:T r z ;s 




T BASlCODf-l r. 




" ± H* S B^ "r T 








-± Bntl.l. »«rt 


BOEKEN voar de OL 


-T IX BpHCfui 






'"»" " ■•■" ............. ..."-. 


■ 


19 1 39 H 


tX ar^.k.htu, 




"IE ib'c"' 1 ^" 








:± 6 ?ai . yo _ j 


3" C S — n , - '-, ■ '"" „' '*"'"' H h- 5 


1 T ;, '°F 


::;;';;<: °' -£.?:?; :*.■;:' ;".*.., <.....« ^^.p;;;;;;:^;;;;^" § 






:| uw.*o., 














:± *,„., > 


ii 


ID 


:| ;JJ*;° d T' e 


■" ' -■■■■ '■ 


I E.- C .,.. n 


h. ,,..*.- ^.io. 3S fa "* M 0tc M ££ "z: -T:;"":' ::::::::: £ 8 






■ x •Vt'^TJZ 


I:::::::::;::::::::: " ^ c "°""».rE«.p«" ,n *""' >">"-«»■>" ■*- 




16 •N.go.-.r™ 3Z ^EVpitc t op" ^'.i™"'" 79 5 


:| c°;=::"?k. 












i|.S£ s 


i- ■ 


r..S t .,.> ' 39 T«»r< III 89 g 






opv olB ,r v.„ =. quill 


:x uit* Cain 






1 


1 j u '" kM ,,p "v"«^ko^L t/ [ , ° f ,'- , p-°b f ^"n nE °" c '" ? %^ir=l""«t^»n™ E ri9Ba'c*T«sr^^ <:l '''' t ' *™ 5