Skip to main content

Full text of "eowiki-Hindustana_lingvo-20200725.pdf"

See other formats


WikipediA 

Hindustana lingvo 


La hindustana lingvo (Hindustani: 

kun signifo laŭvorte "el Hindustano"^) 
estas lingvo parolata ĉefe kiel lingvafrankao en norda 
Barato kaj PakistanoJ 2 ^ 3 ^ (nome Hindustano) historie 
konata ankaŭ sub la nomoj Hindavi, Dehlvi kaj Reĥta. 
Ĝi estas lingvo el la Hindarja lingvaro kaj ĉefe 
devenas el la Ĥaribola dialekto el Delhio, sed ankaŭ 
pmnteprenis parton da sia vortaro el la lingvoj persa, 
araba, sanskrita kaj ĉagatajaJ 4 ^ 5 ^ 

Ĝi estas plurcentra lingvo, kun du oficialaj formoj de 
la hindustana, kiuj estas konataj kiel moderna normiga 
hindia lingvo kaj moderna normiga urdua lingvo^, 
kiuj estas normigaj lingvoregistroj, kaj kiuj estas 
nomataj Hindustana aŭ Hind-Urdua kiam oni 
konsideras ilin kune. La hindia lingvo, oficiala en 
Barato kaj en pluraj barataj provincoj, estas skribata 
per nagario; la urdua, oficiala en Pakistano kaj parte 
en islamaj barataj provincoj, uzas la araban alfabeton. 
La du variaĵoj de la lingvo ekestis per la divido de 
Brita Hindio je la 15-a de aŭgusto 1947 al islama kaj 
hindua partoj. La antaŭe komuna nomo hindustana de 
tiam rilatas precipe al la ĉiutaga lingvaĵo, preskaŭ 
identa. La oficialaj formoj restis gramatike preskaŭ 
identaj, iliaj fakaj vortaroj iom disevoluis; en la urdua 
estas pli da influoj araba, persa kaj centra-azia, en la 
hindia pli da sanskrita.^® 

Barataj filmoj produktataj en Mumbajo (nome ĉe 
Bolivudo) klopodas uzi iom neŭtralan hindustanan 
lingvaĵon por havi pli grandan merkaton. Pakistanaj 
filmoj, produktataj precipe en Lahore, koncentriĝas al 
la urdua formo. En titoloj kaj subtekstoj okazas, ke 
aperas foje latinlitera transskribado aldone al la 
nagaria kaj araba formoj. 


Enhavo 

Oficialeco 

Uzataj skribsistemoj 
Historio 

Bazara hindustana 


Hindustana lingvo 
f^ĉTFff, HindustanT 

Parolata en Barato, Pakistano 

Denaskaj parolantoj proksimume 490 milionoj 

Fremdlingvo / dua proksimume 165 milionoj 

lingvo por 

Skribo nagario, araba alfabeto, 

Persa belskribo, Kaithi 

Lingvistika jkiasifikoj 

Hindeŭropaj 

hind-iranaj 

hind-arjaj 

Hindustani 


Reguligita de 

Lingvaj kodoj 
ISO 639-3 
Glottolog 
Angla nomo 
Franca nomo 


Oficiala statuso 

Central Hindi Directorate 

Lingvaj kodoj 


hin 

hindl270 

Hindustani 

hindoustani 


Hindustana lingvo 

fc&ĉrrf) 

Parolata en Barato 

Skribo nagario 

Oficiala statuso 
Oficiala lingvo en Barato 
Reguligita de Central Hindi Directorate 

Lingvaj kodoj 

Lingvaj kodoj 
ISO 639-3 


Glottolog 
Angla nomo 
Franca nomo 


hin 

hindl270 

Hindustani 

hindoustani 











































Diasporaj parolantoj 

La "patro nia" 

Urdua 

Hindia 

Literaturo 
Referencoj 
Eksteraj ligiloj 
Bibliografio 


Oficialeco 

La hindia estas unu el la 23 oficialaj lingvoj de Barato. 
Ĝi krome estas oficiala en 9 el la 28 barataj subŝtatoj 
kaj tri uniaj teritorioj (Delhio, Ĉandigaro, Andamanoj 
kaj Nikobaroj). 


Vikipedio 


Hindustana lingvo 

Jfrjutr 

Parolata en Pakistano 

Skribo araba 

Oficiala statuso 

Oficiala lingvo en 0 Pakistano 
Reguligita de Central Hindi Directorate 

Lingvaj kodoj 

Lingvaj kodoj 
ISO 639-3 hin 

Glottolog hindl270 

Angla nomo Hindustani 

Franca nomo hindoustani 

Vikipedio 


La urdua estas unu el la oficialaj lingvoj de Pakistano 
kaj oficiala en jenaj barataj subŝtatoj: Andra-Pradeŝo, 

Biharo, Ĝamuo kaj Kaŝmiro, Delhio, LFtarakando kaj Utar-Pradeŝo. 

En Frĝio estas oficiala la fiĝa hinda lingvo, kutime skribata per latinaj literoj aŭ nagario. Ĝi ne estas identa 
al la hindustana, tamen grandparte interkomprenebla. 


Uzataj skribsistemoj 


Araba-persa skribo uzata de la urdua lingvo: 


jfi 

C 

C 

* 






• 

t 

♦ 

/ 

il 

£ 

J. 

p 

s 

n 

t 

t h 

t 

b h 

b 

b 

* 

• 

J 

> 

• 

i 

> 

> 

♦ 

* 

«• 

i 

i 

« 

c 

c 

c 

& 

C 

r 

r 

z 

4!L 

d 

d 

d h 

d 

X 

h 

c h 

c 

p 

_s 

Ĵ 

• 

J 

t 

t 

£ 


♦ 

u° 

u° 

A 


♦ 

k 

X 

P h 

f 

Y 

0 

z 

t 

z 

s 

? 

s 

z 



0 

i 

Ŭ 

u 

r 

J 

J 

7 

J 

% 

J 

J 

* 

h 

* 

1 

n 

m 

1 

n 

g h 

Ŭ 

g 

k h 


Nagaria skribo uzata de la hindia formo: 

















































3T 

■3TT 

5 

i 

TJ 

T3T 

T 

3 

<BTt 

<3ff 

a 

a 

i 

T 

u 

Ŭ 

e 

ai 

0 

au 



J3 

U 

TT 

71 


¥ 


3 

k 

k h 

X 

9 

Ŭ 

Y 


g h 


n 

¥ 

* 


TĴT 

H 



5T 


3T 

c 

c h 


1 

f 

z 


ll 


p 

z 

z 


3 

3 

3 


3 

3 


X 

u 


d 

d 

I 




h 

ĈT 

*T 


z 


«T 


¥ 

t 

t h 


d 


d h 


n 

TT 

tTT 

PF 


¥ 




¥ 

p 

PĴL 

f 

b 

b 


b h 


m 

¥ 


ĈT 

¥ 


j 

r 

1 

u 


ST 


*T 



1 

5 

s 

h 



Historio 


Bazara hindustana 


La vorto hindustana (lingvo) foje estas uzata por dialektoj kaj ĉiutagaj variaĵoj de la hindia kaj urdua lingvoj 
kontraste al la normaj. Tiusence la hindia kaj la urdua estas tavoloj de la hindustana. 

Ĉi tiun sencon emfazas la termino "bazara hindustana", nome lingvo surstrata aŭ bazara. Ĝi estas uzata kiel 
lingvafrankao kaj emas neglekti fleksion cele al pli vasta komprenebleco. Ĝi havas trajtojn de piĝin o. 

Diasporaj parolantoj 


Per migrado de sia parolantoj la hindustana atingis ankaŭ aliajn landojn. Nombre signifaj parolantaroj 
ekzistas en 

■ Sudafriko (ĉ. 900.000) 

■ Maŭricio (ĉ. 700.000) 

■ Bangladeŝo (ĉ. 350.000) 

Krome la lingvo estas uzata de malgrandaj komunumoj en Ameriko, nome ĉefe en Usono, kaj Karibio 
(Trinidado kaj Tobago, Gujano, Surinamo, Jamajko), Eŭropo kaj Afriko. 

La "patro nia" 


La patronia urdue kaj hindie tekstas jene, en transliterita formo^ (por la originalaj skriboj vidu la eksterajn 
ligilojn): 


Urdua 






Ai hamare bap, tŭ jo asman par hai: 
tera nam pak mana jae. 

TerT badsahat ae. 

TerT marzT jaise asman par pŭrl hotT hai, zamln par bhl ho. 
HamarT roz kl rotl aj hamen de. 

Aur jis tarah ham apne qarzdaron ko muaf kiya hai, 

tŭ bhl hamare qarz hamen muaf kar. 

Aur hamen azmaiŝ men na la, 
balki bural se baca. 

Kyonki badŝahat aur qudrat aur jalal hameŝa tera hain. 


Hindia 

He hamare pita, tŭ jo svarga me hai; 
tera nama pavitra mana jae; 
tera rajya ae; 

terl iccha jaisl svarga me pŭrT hotT hai, vaise 
prthvT para bhT ho; 

hamari dina bhara kT rotT aja hame de; 

aura jisa prakara hama me apare aparadhiyo ko ksama kara. 

Aura hame parTksa me na la, 

parantu buraT se baca; 

kyokT rajya aura parakrama aura mahima sada 
tere hT hai. 


Literaturo 


Referencoj 


1. t About Hindi-Urdu (http://sasw.chass.ncsu.edu/fl/faculty/taj/hindi/abturdu.htm). North Carolina 
State University. Alirita 2009-08-09. 

2. t Mohammad Tahsin Siddiqi (1994), Hindustani-English code-mixing in modern literary texts 
(https://books.google.com/?id=vnrTAAAAMAAJ), University of Wisconsin, 
https://books.google.com/?id=vnrTAAAAMAAJ,"... Hindustani is the lingua franca of both 
India and Pakistan ..." 

3. t Lydia Miheliĉ Pulsipher, Alex Pulsipher, Holly M. Hapke (2005), World Regional Geography: 
Global Patterns, Local Lives (https://books.google.com/?id=WfNaSNNAppQC), Macmillan, 
ISBN 0-7167-1904-5 , https://books.google.com/?id=WfNaSNNAppQC ,"... By the time of 
British colonialism, Hindustani was the lingua franca of all of northern India and what is today 
Pakistan ..." 

4. t Michael Hŭley (editor) (1935), The Geographical magazine, Volume 2 (https://books.google. 
com/?id=ZlxOAAAAIAAJ), Geographical Press, https://books.google.com/? 
id=ZlxOAAAAIAAJ ,"... For new terms it can draw at will upon the Persian, Arabic, Turkish 
and Sanskrit dictionaries ..." 

5. t Great Britain, Royal Society of Arts (1948), Journal ofthe Royal Society ofArts, Volume 97 
(https://books.google.com/2idffx_SAAAAMAAJ}, https://books.google.com/? 





id=fx_SAAAAMAAJ,"... it vvould be very unvvise to restrict it to a vocabulary mainiy dependent 
upon Sanskrit, or mainly dependent upon Persian. If a language is to be strong and virile it 
must draw on both sources, just as English has drawn on Latin and Teutonic sources ..." 

6. t Robert E. Nunley, Severin M. Roberts, George W. Wubrick, Daniel L. Roy (1999), The 
Cultural Landscape an Introduction to Human Geography (https://books.google.com/?id=7wQ 
AOGMJOglC) , Prentice Hall, ISBN 0-13-080180-1 , https://books.google.com/? 
id=7wQAOGMJOqlC,"... Hindustani is the basis for both languages ..." 

7. t Hindi (https://books.google.com/books?id=ooH5VfLTQEQC&pg=PA2&lpg=PA2&dq=urdu+he 
avy+persian#v=onepage&q=urdu%20heavy%20persian&f=false) de Yamuna Kachru 

8. t Students’ Britannica: India: Select essays (https://books.google.com/books2id-xzljvnQlvAC 
&pg=PA175&lpg=PA175&dq=hindi+in+perso-arabic+script+india#v=onepage&q=&f=false) de 
Dale Hoiberg, Indu Ramchandani paĝo 175 

9. t Thomas Olander, Adam Hyllested: Paternoster polyglotta. 
www.tommeltot.dk/files/paternoster.pdf(http://www.tommeltot.dk/files/paternoster.pdf). Alirita 
je 2012-11-03 

Eksteraj ligiloj 

■ La patronia en la hindia (http://www.prayer.su/hindi/common/): t TTĉPfar fĝĉTT 

■ La patronia en la urdua (http://www.prayer.su/urdu/common/): 


Bibliografio 


Monato, internacia magazino sendependa, numero 1993/06, paĝo 20: La hindustana verkita de Bradley 
Kendal. 

■ Asher, R. E. (1994). Hindi. In Asher (Eld.) (pp. 1547-1549). 

■ Asher, R. E. (Ed.). (1994). The Encyclopedia of language and linguistics. Oxford: Pergamon 
Press. ISBN 0-08-035943-4. 

■ Bailey, Thomas G. (1950). Teach yourself Hindustani. London: English Universities Press. 

■ Chatterji, Suniti K. (1960). lndo-Aryan and Hindi (rev. 2nd ed.). Calcutta: Firma K.L. 
Mukhopadhyay. 

■ Dua, Hans R. (1992). Hindi-Urdu as a pluricentric language. In M. G. Clyne (Ed.), Pluricentric 
languages: Differing norms in different nations. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855- 
1. ~ 

■ Dua, Hans R. (1994a). Hindustani. In Asher (Ed.) (pp. 1554). 

■ Dua, Hans R. (1994b). Urdu. In Asher (Ed.) (pp. 4863-4864). 

■ Rai, Amrit. (1984). A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani. Delhi: 
Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X. 


Elŝutita el "https://e 0 .wikipedia. 0 rg/w/index. php?title=Hindustana_lingvo&oldid=6889020" 


Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 06:17,19 feb. 2020. 

La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj 
aplikeblas. Vidu la uzkondjĉojn por detaloj.