Skip to main content

Full text of "Atom News 1982 Number 6"

See other formats







m:909e 9 
od 





. 4) ACORN 
Nieuws - 





tt 


Voor de zesde maal gaat ACORN NIEUWS op de bus. 

Voor de zesde maal in een half jaar tijd. Er wordt 
kennelijk op gewacht } We kregen al enkele voor= 
zichtige telefoontjes of het wel goed ging met de 
CLUB, En of de Geheugenkaart wel doorging. Wel, 

U kunt gerust zijn. Sinds de vorige aflevering van 
ACORN NIEUWS zijn er ruim 100 leden bijgekomen. We 
tellen er ny circa 260, Bij ontvangst van dit ge- 
schrift telt U er maar 25 bij, Een dergelijke —op 
zichzelf verheugende- groei geeft uiteraard cok 
problemen, Hiervoor in dit nummer aandacht én een 
goede oplossing. Nel. REGIONALISERE N, 
Of de Geheugenkaart dóórgaat 7 UITERAARD } Tot 
dusverre zijn circa 80 bestellingen binnen, De eerste 
industrieel vervaardigde kaart ligt híer voor mij. 
Werkt uitstekend. Het ding is intussen witgerijpt 

tot een lekkernij, op zich weer uitbreidbaar tot 28 k ! 
We durven het aan om er 200 van te bestellen, Ook 
hierover meer in dit nummer, 

Een derde punt van zorg is ACORN NIEUWS zélf. Een 
béétje CLUBBLAD moet ook vaste rubrieken hebben, En 
dus vaste medewerkers. Die krijgen we geleidelijk aan, 
En hulp bij de vervaardiging. 

Nes vrienden, de Club is niest ter ziele ! 


DA UO LDA LA OA 
© Acorn Nieuws Uitgave Acorn Computerclub Nederland „ 


Blz 
Blz 
Blz 
Blz 
Blz 


81lz 
Blz 


81z 
Blz 


Blz 
Blz 


Blz 


Blz 


Blz 
Blz 
Blz 


Blz 


Vrie 


IN DIT NUMMER; 


3 Groeistuioen, diagnose en therapie. 
4 Bandjesarchief, samenvattend overzicht. 
5 Ruilen zonder huilen. Wim en Marjo Ernst, 
6 Voer voor Computer=componisten, 
7 Wet zijn we weer snel ! Gerard Akkermans rekent, 
8 Reactie op 'Grafieken'. Helpende hand van Abdon v.wijngaarden. 
9 Goed afronden is lastiger dan U denkt. J. Jobse. 
1 Muziek door Frans van Hoesel bij Uw hypotheekberekening 
door H. Blijleven, 
12 Ook Frans aan het afronden, 


13-16 Foppe Bouma werkte onverdroten voort aan wat als JUMPER 
begon. Zie Acorn Nieuws 5, Het zijn nieuwe STATEMENTS 
geworden. Via een nieuw geconstrueerde TOOLBOX kan weg= 
gesprongen naar Exxx of elders, Bekijkt U de Utility's 
alvast, doch ge niet meteen bellen; de uitleg volgt in 
volgende afleveringen van ACORN NIEUWS ! 

17 Critische pagina. 
18 Cok, 
19-20 Hobbyscoop-protocol, Overdruk uit "databus", 
21 Morse Interface / Epson TX-80 / Speurtocht in Engeland. 
22 Jen post wil een 8-sporen recorder sturen, 
1/0 deskundigen gevraagd. 
23 Programma eenvoudig rekenen voor Uw kroost, Van Jan. 


24 UwUITBREDNIDINGS KAART Wit op Zwart } 
Nog een paar nachtjes slapen en dan komt hij uit de fabriek. 


25 Vergelijking eigenschappen. 

26 ‘Wat Ís dat nou ?' Gedacht wordt een rubriek te starten met 
uitleg van 'hardware' zaken. Maar dan.in het Nederlands. 

27 Nadere gegevens; kosten /beskel len/onderdelen Geheugenkaart, 

28 Vergeet U bij 'load' óók zo vaak de stekker erin te doen 7? 


29 — 32 Problemen met het MANUAL, Voor de één meer, de ander minder. 
Evert Sanders gaat het MANUAL in afleveringen voor beginners 
vertalen en toelichten, 

33 — 35 Problemen met MACHINETAAL, Leendert Bijnagte gaat voor U 
een cursus Machinetaal 6502 samenstellen, Cok in af leveringen, 

Bij deze de inleiding. 

37 Problemen met LISP. (Wie niet 7). De talen FORTH en LISP zijn 
voor de ATOM in de handel verkrijgbaar. Voor een cursus LISP, 
dé taal voor artificiele intelligentie, hebben we Jos Horsmeier 
gestrikt. Bij deze de eerste aflevering. 


(Nu ook nog iemand voor FORTH dacht de coördinator } 

41 Regionale/Plaatselijke Clubs oprichten, vrienden 4 

40 Een Editortje; gesnuffeld en verbeterd door E‚wolters. 

42/43 Overzicht ATOM Software, Overgenomen uit 'Your Computer'. Vrij 
compleet, Gemist wordt: Lisp, P,P.Toolbox,Pgeko=computer , 


43 e.v. De ledenlijst. 281 op 12 Juli, Ik kan wel aan het sorteren 
bijven, Cp adrescade gesorteerd. Kijk, vóór U deze af levering 
opbergt, nog eens naar blz 3 en 41, 


nd Zu®dam maakte mij attent op "PRACTICAL PROGRAMS for the 
BBC Computer and ACORN ATOM" door David Johnson Davies. 
Prima programma's; o.a. een machinscode-compiter. 
Verkrijgbaar: f 38.- bij Computercollectief, Amstel 312A 
1017 AP Amsterdam. 


a, 





Wat GROEIT en BLOEIT en ons 
altijd weer BOEIT. 
(Gezegde in Acorn Club kringen) 


De Club groeit als kool, 250 leden in een half 
jaar is voor een hobbyclub niet misselijk. we 
hadden op 150 gerekend in heel 1982, 


Dat lijkt prachtig. Maar í{ s het ook prachtig ? 


Wel, in eerste instantie eigenlijk helemaal niet; 
voor U níet en voor ons niet. Wat voor ons be- 
gon als een gezellig clubje met prettige persoon- 
lijke contacten en tijd voor experimenten begint in 
feite te ontaarden ín een tomeloze hoeveelheid werk 
voor mensen die je nauwelijks meer kent, En als dank 
voor vele nachten dóórwerken krijg je gemopper waer- 
om ACORN NIEUWS 6 er nog niet is, Maar alle nieuwe 
leden hebben vragens willen vorige nummers nagele- 
verd hebben, enz. enze anze 

Voor U is het óók niet zo prachtig. De service 

per líd neemt af, antwoorden blijven uit, Nog even 
en de Club stelt niets meer voor, Je betaalt,krijgt 
ooit een krantje en hoort verder niets meer. 


De enigste oplossing voor dit probleem ís OPDELEN 
IN REGIONALE CLUBS. 


Wat ons voor ogen staat is het omvormen van de ACORN 
COMPUTERCLUB NEDERLAND tot een soortement federatie 
van zo zelfstandig mogelijke regionale ACORN CLUB's 
met eigen budget en activiteiten. 


Eén zo'n regionale club is zich reeds aan het vormen. 


De Acorn Club Noord (Groningen/rriesland/Drenthe). 


Initiatiefnemer is de Hr. Frens de Vries te ASSEN, 
docent aan de HTS te Groningen. Oe eerste bijeenkomst 
dezer dagen is volgens de berichten een groot succes 
geworden. De Heer de Vries vroeg en antvangt- seen 
copie van het gehele drukwerkarchief en alle leden- 
gegevens van de REGIO. Naar wat ík er tot dusverre 
van hoor, begint het daar gezellig te worden. 


Frens de Vries heeft ons niet tevoren gevraagd hoe 

dat allemaal moest, Hij heeft ons ook geen theoretische 
plannen voorgelegd. Hij is gewoon begonnen een paar 
medeleden te bellen en bij elkaar te komen. Uit de 
groep volgt nu het ene initiatief na het andere, 


Zó doe je dat. 
Wie volgt ? 





2 LCR A RCH 


Voor BANDJES : 


Mevr. Joke Bruins-Sas 
Vlaamsestraat 221 
3:32 ES Zwijndrecht 


Tfn, 978 = 123764 





Atbdtddtre 
Stitt 


Bandjes uit het Archief zijn bij mevr. Bruins s cn riftetli sk 
te bestellen met bijsluiting van, £_10,- contant of vetaalkaart per 
verlangde cassette. Dit bedrag is tnclusief alle kosten, 

Het archief is toegankelijk voor leden van de “lub, die een verklarin 
hebben ingezonden m.b.t. "niet commercieel gebruik”, 


hhhhnnbahhanhhnnnhhanahaannhshanhenshsnnnne ree TEE 


Hieronder een overzicht van de veandjes aanwezig in het Archief en een 
verwijzing naar het betreffende nummer van ACCRN NIEUWS, waar u nader 


gegevens en toelichting kunt vinden, 


Bandje 1 : 4 Spelen en een VDU=-tekening. Zie A.Nenr.3 pag. à 


ro 


Band je Morse- en RTTYedecoder, Zie A‚N.nr. 4 pag. 5 


Band je : 5 Disassemblers., Zie A.N.nr. 4 pag. £,6,7,8 


Band je Alle programma's uit het Manual, Zie h.N.nr. & pag. 5,9 


3 
4 
Bandje 5 
Bandje 6 : Utility's. Zie A.N.nr. 4 pag.5 en A.Nenr. 5 pag. 28,38 
7 
8 


+ Schaakprogramma's, Zie A.Nenr. 4 pag. 5,15,16 en A.N.nr 5 


Band je Diverse Spelen. Zie A.N.nr.5 pag. 27 


Band je 12 Time Data spelen. Zie A.N.nr 5 pas. 4 


Hoeveel vraag is er eigenlijk naar de diverse bandjes ? Mevr. Bruins 
stuurde ons een overzichts 

Bandje 1 werd 29 keer gevraagd; Bandje 2: 20 keer; Bandie 3 18 keer; 
Bandje 4 14 keer; Bandje 5 43 keer (!); Bandje 6 63 keer {!!}; 
Bandje 7 28 keer en Bandje 8 7 keer, Tot nu toe werden er dus 
236 bandjes verzonden door Mevr. Bruins, die tij het vele werk werd 
geholpen door haar man. Alle bandjes bleken goed bruikbaar. 


Goed werk, Joke en Onne '!!! 


4 


4 


e 


pag 4 


ruilbeurs 


De ruilbeurs is er en met het verschijnen van deze Acorn-Nieuws gaat 

hij van start. 

Dit van start gaan houdt in,dat vanaf nu iedereen die een bandje (of 
meerdere) wil ruilen, dit bandje naar onderstaand adres op kan sturen. 
Wie niet meteen een bandje op wil sturen, kan ook een briefje sturen met 
naam,adres en de naam van het te ruilen bandje en het gewenste bandje 

(of meerdere). Deze gegevens worden dan in de administratie opgenomen. 

De te ruilen bandjes kunnen fabrieks-software, eigen werk, etc. bevatten. 
Bandjes die in het club-archief zijn opgenomen kunnen niet ter ruiling 
worden aangeboden. Bij eigen of bewerkte programma's gaat de voorkeur 
uit naar bandjes die software bevatten van het zelfde genre. 

Als er bandjes in de ruilbeurs aanwezig zijn welke vrij zijn van auteurs- 
rechten, of waarvan de auteur toestemming gegeven heeft, zal worden overwog 
om deze bandjes in het clubarchief op te nemen. 

Er kan geen rekening gehouden worden met de oorspronkelijke prijs van de 
te ruilen software, ook niet met de prijs van de bandjes. 

Bij inzending van de bandjes kan eventueel een termijn worden opgegeven 
waarbinnen ruiling moet hebben plaats gevonden.Als binnen deze termijn 
geen ruiling heeft kunnen plaats hebben, zal het bandje geretourneerd 
worden. 


Een geruild bandje kan opnieuw ter ruiling worden aangeboden. 


Bij insturen van een bandje of brief s.v.p. retourporto en verpakkings- 
kosten in postzegels bijsluiten. 

Bandje: f2,35 Brief of kaart: f0,60 

Bij elk geruild bandje wordt vermeld wie het bandje heeft ingestuurd, dit 
i.v.m. informatie omtrent de software of eventuele klachten. 


Met ingang van laugustus 1982 is de ruibeurs telefonisch te bereiken: 


elke zondag van 11.00 tot 13.00 uur 


Ekkknkkkkekkekenekkkkenk tol,: 04743-18327 EekEkAKAikkkk kkk kkk nekken kn kkk 


Wij hopen op veel medewerking zodat de RUILBEURS een succes zal worden. 
Wim en Marjo Ernst 
Cypresstraat 94 
6101 JX ECHT 


GAcorn Atom 


Vit: 


Synthesiser Program 


Electronics & 


Music Maker, 








a software house producing programs 

specifically for their machines. One of 
Acornsoft's latest products is of particular 
interest to music makers, the so-called 
Synthesiser tape. The Atom computer has a 
small loudspeaker built-in, so once you've 
loaded the program from cassette: — a 
process that takes about seven minutes — 
no more equipment is needed to start 
producing tunes. If you prefer, the Atom's 
audio output is available on a socket on the 
back and could be fed to an external 
amplifier, and to other sound processing 
devices if availabte, 

The first section of the cassette is the 
INDEX file, which lists the tape's contents 
and contains a test sequence consisting of 
the computer's character set repeated both 
normally and in inverse video. Even if you've 
been successfully recording and playing 
back your own programs, Acornsoft's level 
may not be the same as yours; the test 
sequence enables you to set your playback 
volume accurately. My littie portable re- 
corder proved to be woefully inadequate for 
the task of playing back the Acorn's CUTS 
encoded tape, and | eventually used the 
Tascam 124 (reviewed last month) with 
every success, and 100% reliability. tt 
shouldn't be necessary to go to such 
elaborate lengths, however; | only used the 
Tascam because it was handy. 

The bulk of the tape is the SYNTH 
program itself. When run, it displays the 
prompt: M/R/P/E/S/L/T. Entering one of 
these letters will make the program do your 
bidding, any other characters it just ignores. 
M is for manual, and in this mode the 
ASDF line of keys becomes a 1% octave 
keyboard (from B to F — a strange choice) 
with some ofthe QWER. . row being usedas 
accidentals (black notes) where appro- 
priate. As you're playing, a row of staves 
display the notes as black blobs, or hollow 
blobs for sharps. 

Different note lengths aren't differen- 
tiated. because there is oniy one length; if 
you hoid a key down, the note and biobs 
repeat rapidly like musical machine-gun 
fire. In other words, the musical notation that 
appears on the screen is a bit vnorthodox, 
and it's a pity that more conventional note 
symbols aren't used in view of the Atom's 
high-resolution graphics capability. 

You can only play one note at a time, and 
there is a choice of four different ‘instru- 
ments’ which can be selected by typing a 
number from 1 to 4; and you can change 
Instruments as you're playing. The Atom's 
toudspeaker is driven by one bit of an output 
port. in other words, the sounds are made 
solely with rectangular waves without filter- 
ing or envelope shaping, and it would be 
churlish to comptain about the instruments’ 
sounds. Waveform 1 is called harpsichord (it 
sounds more like a clarinet), 2 is electronic 
synthesiser, 3 is bass guitar and number 4is 
Hammond organ; Hammond ought to sue 
for libel! None of the instruments is particu- 
tarty realistic, except for number 2 which has 
no reality to relate to, but number 4 sounds 
like a steam calliope with a collapsed tung! 


A Computers are fortunate to have 








By typing R, a tune can be recorded as 
you play it again with waveform changes if 
any. There are four locations available to 
store tunes in, each one 255 notes long, 
specified by letters A to O. Wrong notes may 
be deleted easily, and rests can be inserted 
using the space bar. If you can play, and it's 
difficult on the typewriter keyboard, the tune 
can be entered in real time: if you can't play. 
it's equally easy to enter a piece “blob by 
blob”. 

Once the tune is entered, it can be edited 
by typing E. A cursor can be moved back and 
forth above the music, and notes may be 
inserted, deleted or changed with ease. 

The music can now be played. There are 
seven tempos to choose from, with a 
reasonable range, specified by typing T 
foltowed by a number from 1 to 7. The ietter P 
can then be followed by letters A to D and 
numbers l to 4 in any combination. This 
string is read from left to right; a ietter causes 
the corresponding tune to play, whilst a 
number changes the waveform if you haven't 
actually specified this within the tune itself. 
So for example, P2AA3C causes tune A to 
play twice, using waveform 2, followed by 


Eee ea, SANS OREN 





tune C played with waveform 3. Quite long 
strings can be set up this way, with the 
limitation of only four tunes to choose from 
of course, and tempo cannot be changed in 
the middle of a string. The longest tune that 
can be set up without repetition is 1020 
notes, which shouid be tong enough for most 
users. 

Finaliy, each tune of up to 255 notes may 
be saved as a file on cassette, and reloaded 
as required, using commands Sand L. Three 
demonstration pieces are provided on the 
cassette to get you started. 

The name Synthesiser is a bit of a 
misnomer when applied to this program, 
since you can't get at the sounds and mess 
about with them to create your own; perhaps 
Music Box would be a better title. It's good 
fun for alt ages though, and it must be better 
than continually blasting alien life forms 
from the screen. 

The Atom Synthesiser cassette costs 
£11.50 including VAT and postage from 
Acornsoft, who can be found at 4a Market 
Hill, Cambridge CB2 3NJ. You will need SK of 
program memory and 6K of graphics 
memory to be able to run the program. 

: EEMM 

















Internat view of the Acorn Atom. 


Rottervam, 2651902 
Geachte heer Borghaerts, 


Ik schrijf deze brief near aanleiding van oen bericht op blz, 38 ven 
ACOR!: NIEUWS nr, 5, Het betreft de test, uie het blad datsbus gebruikt 


om microcomputers met elkaar te vergelijken, 


Mijn ACORN is uitgerust met de Toolbox, zoels die door de ECO wordt 
geleverd, Hierdoor is het mogelijk om alle testprogremme's op mijn 

ACORN te draaien (de Toolbox kent nl, wel de statementa: OATA,RCSTORE, «) 
De resultaten zijn als volgt: 

programma 1: 6 ssconden 

programma 23 5,5 saconden 

programma 3: 1á seconden 

programma 4: 8 seconden 

programma 5: 17 seconuen 


De totaaltijd bedraagt dus ongeveer 51 seconden! 


Vergelijken wa deze resultaten met Je resultaten van andere computers, 





dan kunnen we constateren dat de ACORN ATOM sneller is dan: 

AIM=65 = APPLE II — CBM 8032 — COMPUCOLOR …— _HCATHKIT HB 
HP-85 — ITT APPLE … _KONTRON PSI=80 … MAXBOARO —… PET 2001 
SHARP MZ-8OK _ SORCERER _ SUPERBOARD II -_ SUPERBRA IN 

TI 99/4 — TRS 80 MOD 1 «— TRS 80 MOD III — TUSCAN — VIC 20 
VIDED GENIE SYSTEM … UH 89 = ZX 80 —… ZX 81 


Kortom, een fantastisch resultaat! Voor de objectiviteit noem tk ook 

nog even de computors die sneller zijn dan de ACORN: ABC 80 — CHALLENGER P2 
—_ DAI — EXORSET = HEATHKIT H 11, 

De precieze resultaten van de andere computers verwijs ik near OATABUS 

sept, 81 blz, 15 en DATABUS vec, 81 Elz, 1á, Ik hoop de leden van ve 

ACORN COMPUTERCLUB NECERLAND een plezier te doen met deze gegevens, 

Met Hartelijke Groet, 





Geraru Akkermans 
De Pintostraat 66 
3052 NP Rotterdam 
Tel: 010 …— 1862253 


Reactie op “GRAFIEKEN” 
nd 
Ik heb het programma van Antoin van Reijnen woor het tekenen 


van funkties direkt gebruikt. Bedankt Antoin. Wat ik wel 

jammer vond,ië: dat je twee keer moest runnen, als je een andere 
funktie ging gebruiken. Daar heb ik iets op bedacht. 

Ik heb de volgende verandering aangebracht, 


1 Z=CH"b"gT=TOP;DO T=T-l;U,?T=13 AND T?3=Z /zoek funkt.regel 
2 Z=T+4;IN."funktie"$2 -$8 wordt funktie regel. 


3 P.Y=(Z+L.Z)TO(Z+58);?y=32;N. -De rest na de funktie spaties 
tot de regel vol ís, 


6OOBHY=AX de rest epaties tot dat niet meer kan.dus 64 tekene. 
610 R. 

Ik zet dus string Z direkt achter regelno.600b Z wordt dus een 
funktiestring.Regel 5 zoals eerst laat ik dus weg. 

zzz De funktie #Y=1/%X geeft een error. Daarom het volgende. 
4 DIMB15;8B="G.w" — foutstring 

5 216=B;?17=B/256 - gezet. 

TO #X=kA;T=3 -T geeft aan waarin de fout werd gemaakt. 

15eDO 

500a%X=%A;T=l -fout zit ergens anders. 
5O01gGOS.biAZ=hfiRQ=KY;T=O fout weer ergens anders. 

505 fDO0 

O ja// 25x@x eind regelt 25 niet ROS.a maar G.a 


570G.d = 0 ja 4OECLEAR4 

800w%X=%X=h5S zet %x eentje verder 

8lOIFT=0G.f Je ziet aan T waarheen je terug moet springen. 
820IFT=1G.g 

830G.e 


Als het programma niet klaar komt, zit er ergens anders een 
error dan in je funktie, 


++++Veel plezierz=, _= 


= Abdon van Wijngaarden. 


Naschrift redactie: 

Het probleem ís, Abdon, dat Antoin (wiskundestudent) zijn Acorn nog 

pas relatief kort heeft en moeite heeft om zijn programma's lekker 

te laten lopen. Hierdoor dreigt de rubriek 'Grafieken op het Scherm 
vast te lopen, Kunnen jullie in samenwerking wellicht de zaak redden 


Aan: ACORN COMPUTERCLUB NEDERLAND, Oostkapelle, 21 mei 1082. 8) 
p/a G.H.Borghaerts, Hatertseweg 3, Malden. 


Als splinternieuw lid van de ACORN COMPUTERCLUB heb ik onlangs de nieuws- 
brieven bk en 5 ontvangen (en de inhoud meteen 'verslonden'). 

Ik moet zeggen dat de inhoud mij 100% is meegevallen. Ik heb namenlijk nogal 
lang geaarzeld om lid te worden, omdat ik eenzelfde opzet verwachtte als de 
redactie van HOB-BIT erop na houd.(vertaling v/d handleiding e.d.) 

De in de nieuwsbrieven gepubliceerde onderwerpen zijn erg praktisch en ver- 
groten het inzicht in de opbouw en werking v/d machine in ruime mate. 

Graag wil ik hiertoe bijdragen in de vorm van 2 reacties op verschenen 
artikelen: 


le ACORN ATOM en RUNDVEE, 


In nieuwsbrief bk blz 13 werd door H.Berendsen gevraagd naar een methode om 

FP-getallen op 2 plaatsen achter de komma af te ronden. 

In nieuwsbrief 5 blz 2k werd hierop gereageerd door Jos (Horsmeier?), die 

een zeer eenvoudige oplossing gevonden dacht te hebben, 

Hierbij wil ik toch enkele kritische kanttekeningen plaatsen: 

a. de getallen worden niet afgerond maar afgekapt ( 1/6 geeft 0.66 ipv 0.67) 
b. negatieve getallen geven een zeer vreemde uitvoer ( -10/3 geeft -3,-33) 
c. de functie van @ gaat verloren ( komma's komen niet recht onder elkaar) 
d. er kan een proc. fout van 90% ontstaan ( 1/100 geeft 0.1 ipv 0,01) 


De hierbij gevoegde routine) hebben deze nadelen niet en worden door mij al 


geruime tijd toegepast. Als extra toelichting nogdit: %) ZOZ 

%C is als hulpvariabele gekozen omdat deze normaal gesproken niet in hoofd- 
programma's gebruikt wordt. De variabelen A t/m Y blijven zodoende beschik- 
baar voor het hoofdprogramma. 

Wil men een beveiligde versie hebben, dan moeten de betreffende regels aan 
de 'kale' versie toegevoegd worden. 

NB. Deze afdrukken zijn tot stand gekomen m.b.v. een oude telex, die 
‘volledig! als printer aan mijn ATOM gekoppeld is. Indien hiervoor belang- 
stelling bestaat, laat dit dan via de club weten. 


2e UITBREIDING V/D BASIC INTERPRETER en DE JUMPER VAN BOUMA, 


Deze artikelen heb ik met zeer veel interesse gelezen, omdat ik zelf ook 

al in die richting bezig was. 

Het toepassen van deze technieken kan volgens mij ook op een ander vlak van 
grote betekenis zijn of worden. Hierbij denk ik aan het zodanig uitbreiden 
van de interpreter dat men zonder meer programma's geschreven voor bijv. 

een APPLE op de ATOM kan draaien. 

Zo kan men voor meerdere populaire systemen ( PET/VIC 20, TRS 80 e.d.) voor 
ieder een aparte uitbreiding-set samenstellen. 

Ook zou men uitbreiding-set voor de Hobbyscoop Basicode kunnen maken die 
voldoet aan het Basicode software protocol ( DATABUS febr.82 ). 


Het probleem van de BASIC-dialecten zal hierdoor nooit helemaal opgelost 
kunnen worden. Denk hierbij maar eens aan de verschillende beeldacherm- 
indelingen, verschillende geheugen indelingen, machine-taal calls, 


graphics enz. 
Op dit moment heb ik nog niet voldoende overzicht en kennis van zaken om 


te zeggen in hoeverre dit alles haalbaar is. 
Misschien is dit voor andere clubleden een uitdaging om dit eens nader 


te bekijken. 
Vriendelijke groeten, J. JOBSE 


FIX 2 & BEGRENZING OP 2 PLAATSEN ACHTER DE 'KQ 





1000FREM Fix 2 

1005 48=@;Zek( 1OOWABSAX+O, 51) -AB SAXE 100; IF ZD9IP.KX+ SGNAX* « 00" jR. 
1005 F IFXXCOF IFAXD=100 P, $9 U. Ce DeB-2;P,"e*;BeO 

1096 PAK”, 4Q=0j IFZ 10; P.O 

1007 Pe ZjekûjR. 


100dfREM Fix 2u 
1001 FIF ABSKXCO,005;F (FAX CDO; Pe $7, 0", 00" ;Re 
1002 FIF ABS&X>2131/100;P, $7;4=G+2 if P. 243 1/100, "0" ;6=6-2jR. 


1000FREM F tx 2F 
1001 FIF ABSKXCO,OO5;F IFAXO OF PeXAAjRe 
1002 FIF ABS&X>24#31/100;F P.Ax jR. 


GEBRUIKT; LABEL (F] 
INVOERSVARIABELEN XX EN 8 {NA AANROEP ONGEWIJZIGD) 
HULP=VARIABELEN X8 EN Z (NA AANROEP ONGEDEF INGEERD) 


BEPERKINGEN: ABS(AX} MAXIMAAL = 21474856 
ABS(XX) MINIMAAL = 0,005 


FIX F : BEGRENZING OP F PLAATSEN ACHTER DE ’KOMMA' 


1000FREM F ix_F 

1001 %8e 100 +0 jF ek ( 10 0F +1) 

100% Zex(F#ABSXX+O. 5 1)-ABSKXEF ; IF Zef ; Pu XX4 SGNÁX « "32003 G. 1007 
1005 FIFAXCOjF IFAKD=-1jDO Pe $9 jUs Cad eB-2j Pa" ="; GO 

1006 PX,” 

1007 6=0;00 IFZ&F/10;P«O 

1008 Fef/10jU.Fel; IF 220; Pe Z 

1009 FeX6/100 }B=KEX 100 ;R. 


1OO0FREM Fix Fm 
1002 FIF ABSAX LO. 5/F ;F IFAXCHO GPe $7, 0". "5200; Ge 1007 
1003 FIF ABSAXD2P31/F ;P, $7 j Ber A0/100;F Pe 2431/F jP."0*3G, 1009 


1000FkEn Fix FF 
1002 FIF ABSKXCO. 5/F ;F IFAK OD O3F Pe XK; Ge 1009 
1003 FIF ABSAX2431/F ;F P. AX; Ge 1009 


GEBRUIKT: LABEL F] 
INVOER=VARIABELEN XX, F EN @ (NA AANRUEP ONGEWIJZIGD) 
HULP=-VARIABELEN 40 EN Z (NA AANROEP ONGEDEF IN LEERD) 


BEPERKINGEN: F MAX, e= B MET ABS(XX) MAX, « 21,474E364 
F MIN. = } MET ABS(AX) MAX, e= 2147468364 


VERSIES: « GEEN MAXe /MIN, =BEVERLIGING (SNEL EN KORT) 
M BEGRENZING OP MAXe/MINe WAARDE (MET WAARSCHUW ING) 
F_ AUTOMATISCHE FP. “NOTATIE BIJ OVERSCHRIJDING MAX /M INe 


TOELICHTING OP Fix ROUTINES, 





NAAMGEVING; 


DE NAAM 'F Ex! 1S AFKOMSTIG UIT DE PROGRAMMEERTAAL ALGOL, WAAR IN 
DET STATEMENT EEN SOORTGELIJKE FUNCTIE HEEFT. 


TOEPASSING: 


Fix 2 FS ONTWIKKELD VOOR PROGRAMMA'S WAARIN GELD EEN ROL SPEELT. 


FIX EF IS UNIVERSEEL TOEPASBAAR EN GEEFT EEN NETTE EN OVERZICHTEL IKE 
UITVOER VAN F P=GETALLEN. 


GEBRUIK : 


HET PRINTEN VAN XA_OP & DECIMALEN NAUWKEURIG GAAT ALS VOLGT: 
Fm; AXe%Aj GOSUB ff] 


OPMERK INGEN: 


= DE WAARDE VAN @ HEEFT EEN IETS AFWIJKENDE UITWERK ING, 
G BEPAALT WAAR DE EENHEDEN GEPRINT WORDEN, 


= MET KOMMA WOROT STEEDS DE 'DFCIMAL POINT' BEDOELT. 


BIJ GELDREDRAGEN KAN DEZE IN F{X 2 E‚T. VERVANGEN WORDEN DOOR 
EEN ECHTE KOMMA. 


= 0 IS STEEDS HET CIJFER NUL, BEHALVE IN DE DO=STATEMENT'S. 
= 5 EN HOGER WORDT NAAR BOVEN AFGEROND. 


VOORBEELDEN: ( Fixe } 


>LIST 
10 F=J;0e6;P, ’ 
20 &x=0; OSF); P ' 
30 %e-1/3; COS H;Ps 
40 Axe 10000/6;GOS.Fl;P. 
50 XX=9, 9994 ;GOSFJ; P. 
60 Xx=999,9995;GOS.F]:P. ' 
70 AXe-1/1000; GOS; P. ' 
80 %{m-0, 0004 ;GOSFL;P. * 
90 KxeP1GGOS.FkP. 

100 ENO 





> RUN 


0.000 
=0, 333 
1666. 667 
9,999 
1000. 000 
=0. 001 
=0, 000 
5, 2 


FIX 2 & BEGRENZING OP 2 PLAATSEN ACHTER OE 'KOn 





1000FREM Fix 2 

1005 48=@;Zek( 1OOWABSAX+O, 51) -AB SAXE 100; IF ZD9IP.KX+ SGNAX* « 00" jR. 
1005 F IFXXCOF IFAXD=100 P, $9 U. Ce DeB-2;P,"e*;BeO 

1096 PAK”, 4Q=0j IFZ 10; P.O 

1007 Pe ZjekûjR. 


100dfREM Fix 2u 
1001 FIF ABSKXCO,005;F (FAX CDO; Pe $7, 0", 00" ;Re 
1002 FIF ABS&X>2131/100;P, $7;4=G+2 if P. 243 1/100, "0" ;6=6-2jR. 


1000FREM F tx 2F 
1001 FIF ABSKXCO,OO5;F IFAXO OF PeXAAjRe 
1002 FIF ABS&X>24#31/100;F P.Ax jR. 


GEBRUIKT; LABEL (F] 
INVOERSVARIABELEN XX EN 8 {NA AANROEP ONGEWIJZIGD) 
HULP=VARIABELEN X8 EN Z (NA AANROEP ONGEDEF INGEERD) 


BEPERKINGEN: ABS(AX} MAXIMAAL = 21474856 
ABS(XX) MINIMAAL = 0,005 


FIX F : BEGRENZING OP F PLAATSEN ACHTER DE ’KOMMA' 


1000FREM F ix_F 

1001 %8e 100 +0 jF ek ( 10 0F +1) 

100% Zex(F#ABSXX+O. 5 1)-ABSKXEF ; IF Zef ; Pu XX4 SGNÁX « "32003 G. 1007 
1005 FIFAXCOjF IFAKD=-1jDO Pe $9 jUs Cad eB-2j Pa" ="; GO 

1006 PX,” 

1007 6=0;00 IFZ&F/10;P«O 

1008 Fef/10jU.Fel; IF 220; Pe Z 

1009 FeX6/100 }B=KEX 100 ;R. 


1OO0FREM Fix Fm 
1002 FIF ABSAX LO. 5/F ;F IFAXCHO GPe $7, 0". "5200; Ge 1007 
1003 FIF ABSAXD2P31/F ;P, $7 j Ber A0/100;F Pe 2431/F jP."0*3G, 1009 


1000FkEn Fix FF 
1002 FIF ABSKXCO. 5/F ;F IFAK OD O3F Pe XK; Ge 1009 
1003 FIF ABSAX2431/F ;F P. AX; Ge 1009 


GEBRUIKT: LABEL F] 
INVOER=VARIABELEN XX, F EN @ (NA AANRUEP ONGEWIJZIGD) 
HULP=-VARIABELEN 40 EN Z (NA AANROEP ONGEDEF IN LEERD) 


BEPERKINGEN: F MAX, e= B MET ABS(XX) MAX, « 21,474E364 
F MIN. = } MET ABS(AX) MAX, e= 2147468364 


VERSIES: « GEEN MAXe /MIN, =BEVERLIGING (SNEL EN KORT) 
M BEGRENZING OP MAXe/MINe WAARDE (MET WAARSCHUW ING) 
F_ AUTOMATISCHE FP. “NOTATIE BIJ OVERSCHRIJDING MAX /M INe 


TOELICHTING OP Fix ROUTINES,. 





NAAMGEV ING: 


DE NAAM 'FIx! 1S AFKOMSTIG UIT DE PROGRAMMEERTAAL ALGOL, WAAR IN 
OIT STATEMENT EEN SOORTGELIJKE FUNCTIE HEEFT. 


TOEPASSING: 
FIX 2 FS ONTWIKKELD VOOR PROGRAMMA'S WAARIN GELD EEN ROL SPEELT. 


FIX F IS UNIVERSEEL TOEPASBAAR EN GEEFT EEN NETTE EN OVERZICHTEL IKE 
UITVOER VAN F P=GETALLEN, 


GEBRUIK: 


HET PRINTEN VAN XA OP & DEC IMALEN NAUWKEURIG GAAT ALS VOLGT: 
F=â; AXe%Aj GOSUB FF] 


OPMERK INGEN: 


= DE WAARDE VAN @ HEEFT EEN IETS AFWIJKENDE UITWERK ING, 
G BEPAALT WAAR DE EENHEDEN GEPRINT WORDEN, 


= MET KOMMA WOROT STEEDS DE 'DECIMAL POINT! BEDOELT. 
BIJ GELDREDRAGEN KAN DEZE IN F{X 2 E‚T. VERVANGEN WORDEN DOOR 
EEN ECHTE KOMMA. 


= 0 IS STEEDS HET CIJFER NUL, BEHALVE IN DE DO=STATEMENT'S, 
= 5 EN HOGER WORDT NAAR BOVEN AFGEROND. 


VOORBEELDEN: ( Fixe } 


LIST 
10 F=3;6=6;P, " 
20 &x=0; OSF); P ' 
30 Ae-1/3;GOS.FI;P, 
40 XXe 10000/63GOS.FlsP. 
50 AX, III GOS; P. ' 
60 oe ieoor 





70 AXe-1/1000; GOS; P. ' 
BO %Xe-0, 0004; GOSF|; P. * 
90 KxeP1;GOSFsP. 

100 ENO 


> RUN 


0.000 
=0, 333 
1666. 667 
9,999 
1000. 000 
=0. 001 
=0, 000 
5. 142 








Lal 
© 
E 
J REM MUSIC — PROGRAM 
ê 1 REM ALLEEN VOOR POOLKIT BEZITTERS 
» 2 _ DIMTT13,22116,LL116 
EJ 3 _P.312“MUSIC — PROGRAM"'''"TARANTELLA NAPOLETANA"'!' 
4 _ RESTORE 
© DATA121,114,102,96,36,76,72,64,57,59,129,81,68,7 
2 2 * ro 13 , 
POR I=O 1 
S 7 READ TT(I) 
a NEXT I 
3 9 _ DATAS,12,8,6,5,12,5,6,8,18,9,19,5,12,5,6,6,12,6,6,6,6,7,6 
c 10 DATA6,6,5,18,5,6,6,6,5,6,5,12,4,6,4,6,5,6,4,6,4,12,3 
K, 11 DATA4,6,3,6,3,12,2,6,2,6,3,6,2,6,1,1 
7 12 DATA1,12,2,6,3,6,2,6,3,6,4,6,3,6,4,6,3,6,2,6,3,6,4,6,3,6,2,6 
5 13 DATA3,6,2,6,1,6,0,6,1,6,2,6,1,13,1,12,2,6,3,6,2,6,3,6,4,6 
® 5 DATA) 6146051 604n60016r 606 drbnde 
15 _DATA3,6,2,6,1,6,U ‚1, 
Ed 15 DATA10,6, 1,6,2, 3, 3,642,6,3,6,5,6411,6,5,6,7,12,7,6,7,6,8,6 
5 17 DATA7,6,7,12,6,6,6,6,7,6,6,6,6,12,5,6,15,6,1,6,2,6,3,6,2,6 
8 18 DATA3,0,5,6,11,6,546,7,12,7,6,7,6,6,6,7,6 
PE 19 DATA9,6,8,6,7,6,6,6,5,6,4,6,3,18 
5 2 20 FOR I=O TO 1163READ ZZ(I),LL(I)sNEXT 
Aes 21 GOS,a3G05.a$GOS. DGOS. bz COS. az GOS.a3 GOS. CH GOSeC 
8 22 END 
So 23 aFOR I=O TO 324BEEPTT(ZZ(I)),LL(I) $NEKTyR. FRANS 
8 24 FOR 1233 TO TáyBEEPTt(z2( 1) ) ETE 
zh 25 CFOR I=75 TO 1163 BEEPTT(ZZ(I) ),„LL(T ENe3Re 
a 26 REM 
8 27 REM FRANS VAN HOESEL 
Et èd REM saaumzasaaeanomen 
. s 
Em ‘mmm 
Oet & 
emu 
198 P‚"S.v,P,OPNIEUW JA OF NEE IN TYPEN"’ 
ed 
Ingezonden door: | 289 GOTO 158 
, He Blijleven. | 218 P,*NA HOEVEEL JAAR " 
ga P.s12 TODT 228 INI 
r 225 P.$ie2 
3 DIM MLS) . h B A . 
18 Pp," hypotheek berekening”’*’’’ 240 KREK CLR 100) FDD 
15 C=0 Ds 245 4Ss4H- A 
20 FIN "WELK BEGINKAPITAAL Hegt uxe | Ê2 PNA TI" JAAR HEBT U" 
38 FIN. "WAT 1S DE KOSTPRIJS"xK SEO Poncia ks Riggt GULDEN ar „ 
40 ZEK ZD 270 P. "BEDRAAGT Ul REST SCHOLDT Ee EN 
45 Hak 100X%H) ° 
58 P,"DAN MOET U "H/188 “," Hx100" GILDEN LENEN, "’ 


PIN. "TEGEN WELK PERCENTAGE “AR 
INPUT"IN HOEVEEL JAAR WILT U RFBETALEN* 


P‚$12 

Kal 1+4R/100)°N 

„MC HHK HRS 1200 KAV 17 CAV =1 
Mat 100%4M) 


2ra Sex 180X45 ) 

275 P,S/188 "," S%188" GULDEN" 
318 P,"NA !N" JAAR HEEFT U IN" 
315 4T=4MK12KN-ZH * 


P‚ “Ul MAANDLAST IS “M/188 "," Mx188" GLD"*'""? 


P. “WILT U DE RESTSCHULD EN HET"’ 
Pp. "AFGELOSTE DEEL WETEN NA EEN"’ 
P, "AANTAL JAREN 7"? 

IN. SW 

IF SW="NEE" GOTO 319 

IF $W="JR"GOTO 216 

P.“FOUT,JA OF NEE"? 


317 Tek 1004TD 


328 P,"“TOTAAL "T/103 ",‚" TX189" GULDEN AAN"’ 
338 zC= 4H4A4T 2/4H 

335 P, "RENTE BETAALD, "’ 

349 P, "IN TOTAAL IS DE SCHULD DAN"? 

345 Ce/( 1804%C ) 

359 P,C/188 "," C2198" MAAL BETAALD. "’’’’ 


368 END 


AFRONDEN op twee cijfers achter de Komma. 


(Frans van Hoesel.) 


Beste Jos, jouw programma op blz. 24 van ACORN NIEUWS 5 zal helaas niet 
goed werken. En wel om de volgende redenen: 

1. De kolommen-indeling is zoek omdat je de "apenstaart” nul maakt. 

2. Er wordt niet afgerond maar afgeknot. 

3. Het programma werkt niet voor negatieve getallen. 

4 


. Het getal 2.05 wordt afgedruk als: 2.5 


Hier volgt mijn suggestie: 


19 FINPUTÁA 

20 Auk( Ax1E3+5)/10}P.A/100 

30 CaOzA=Ah100FP."."A/12AL123O28 
49 GOTO19 


Indien er ook negatieve getallen gebruikt worden, dan wordt het 
iets ingewikkelder: 


10 FINPUTÁA 

20 AeÂ( LAZIE3+SGNÁAxS)/ 10} IFACOIFA>-10OP ." =0"5G.49 
39 P.A/100 

40 CuQzAnA.AL1OOFP. "e "A/1OAL1OyS=Ö 

5@ GOTO1O 


OPM. Het aantal spaties in het printstatement van regel 20 is 
gelijk aan @-2, 


(ADVERTENTIE ) 
12 elektronicawinkel vore A iin 
=) fi computer workshop Vanaf de Markt door de 
ED Nans videofilmcentrum Oudemanhienteeg on rechtsaf 


computer workshop 


We hebben In ens pend sen kleine ruimte ingericht ledersen die zich oarieus interesseert perse 
na oemputers zelteiandig ken werken met de daar saaw. apparstuue. had 
Swen a van zaan hoots Arnor se «zal ao Geen prinler heen, — slveet zen diaktie ep. 


Openingetijden: Gaaoettoe te 
___Erdngerend van ata vamendgn van stal. trente odg ot oomen venete 
meten ACORN ATOM 
Volderagesicht'20, Delft, telefoon 134429 
a, oemrcan omen ve 15.00 Toolber-/Tertedtorrom 49.00 





woerden, 4 Juli 1982 


Baste Gerard, 


Hierbij zend ik je de beloofde tape met progfamtistings. Een catalog- 
listing gaat hier ook bij. Er staan 7 files op de tape. De eerste file is 
echter fout (or staat nl, een byte te weinig op). De tweede file vervangt 
daarom de eerste. 


De file FKIT.FE bevat de herziene toolbox die nu wegspringt naar de 
EOOO-pagina, Mocht je de ricuwe JUMPER willen hebben op deze pagina, dan 
kun je deze FKIT zo laden naar KOOO. Wil jm rechter de Jumper, alias 
Extra-statements ergens anders hebben, dan kan dat door het begin van FKIT 
te wijzigen via programfile BAFK.FB. ’ 

In dit program moet wariabele D dan worden aangepast, en ook identiek fn 
de nieuwe jumper-etc, die op file EPC.FB staat (zie de listings). De 
locaties O0 tot hexl6 in de AOOO=-pagina veranderen dan. 


Vaar deze aflevering van Acorn Nieuws gaat het voornamelijk over de 
mogelijkheden van dit EPC.FB program. Dit program is een herziening en 
‘uitbreiding van de vorige JUMPER, Het program heeft 7 Functies: 
er SET OS OTMNONIPSE 


1. jumper naar basic=progrämma’s. Deze functie is identiek aan wat de 
vorige JUMPER deed. Nu moeten echter zowel low-byte als high-byte van het 
start-adres worden opgegeven. De low-byte moet altijd O zijn!!! Daaraan 
herkent het pregrem dat het om de uitvoering van een basic-pruaramna maat, 
vat goort basic-programma’s kan het beste worden afgeclatsen niet et END, 
Mdár met het nieuwe statement HOME, wat ik heb gemaakt (zie file 
MONITCOM.FB). Met dit statement springt de textspacepointer terug naar #29 
en wordt eveneens TOP weer correct gezet. 


2. jumper naar machinetaal-programma’s. Cok van dit start=artres moeten 
zowel low- als high-byte worden opgegeven. Hier (en ook voor de volgende 
statements) geldt echter dat de low-byte alle waarden tussen 1 en 255 nag 
hebben, maar niet nul!!, Het machinetaal-pragram moet eindigen met een 
jump naar de monitor via JMP#C2CF. 


S,uitvoering van monitor=commands in de direct-mode. Dit is in feite 
identiek aan punt 2, Zie bijv. de commands HIGH en VHY die een textspacu 
creeren op resp. #8200 en #9800, daar het commarida NEW uitvoeren, „indien 
nog geen text aanwezig en de variabele TOP goed zetten. Ook de commands TS 
en TP, die resp, laten zien wear de textspacepointer staat en waar TOP 
‘zie file MONITCOM. FE) . 


4.uitvoering van extra statements in basic programma’s zonder argumenten, 
Zie bijv. PON, POFF, SON en SOFF, die resp. de printer of de screen aan 
cq. uit zetten. Als je zo’n statement maakt, moet je aan het eind van de 
routine terug springen naar #CS5B. In een volgende Acorn Nieuws kom ik 


hier nader op terug. 
4 


5. uitvoering van extra basic=-statements met argumenten. Op mijn systeem 
werkt nu bijv. al het statement FMT[$A,6.2). Dit tformat-statement, heeft 
dezelfde functie als in FORTRAN. Het transformeert een real getal in $A 
(bijv. gevormd via STRAX,A) in een afgerond getal met een fieldiwidth van 
'8 en 2 cijfers achter de komma. In de valgende Acorn Nieuws ga ik hier 
‘ uitvoerig op in. 


6.stert autometisch de toolbox 


via de eerste return na break 


routines!) , 
en ander tot 


later eens 


via het eerst gegeven toolbox 
(dit is belangrijk 
waarbij een willekeurig ERKOR-nummor 
stand is gebracht wil ik 


commando, 
bij de cassette-load 
wordt vertoond, 
aan de orde stellen, 


T.een ingebouwd DIR-statement die een listing geeft van de ingebourde 


commando's in de betreffende EPROM, 
is vooral handig bij meerdere gemultiplexte EPKOMS op het zelfde adres 
‘zie als voorbeeld de DIR-listing). 


inclusief de start-adressen ervan. 


of 


Hoe een 


Dit 


8.een ertra facultatieve doorverbing in het zoekproces van comaandu’s naar 
in de toekomst naar hat EPROM-deel van #400 tot #2800. 


het GAll-gehtugen of 


Hier kom ik 


Zo Gerard, dit was het dan. 
bedoeld is om uitbreiding van nieuwe statements aan een al gedeeltelijk 
gevulde EFROM op gemakkelijke wijze toe te voegen. 
Ik hoop dat je wat aan bovenstaand gebrabbel hebt en tot ziens. 


>. CAT 
PLAY TAPE 


FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT 
EKIT 
FKIT 
FKIT 
FKIT. FB 
FKIT.FB 
FKIT. FB 
FEIT.FB 
FKIT.FB 
FKIT. FB 


3000 
3100 
3200 
3300 
5400 
3300 
3600 
3700 
35800 
3,00 
3A00 
3B00 
SCo0 
3Do0 
3EOO0 
sro 
z000 
35100 
3200 
3500 
3400 
35500 


3000 
000 
5000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
sooo 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
5000 


0000 
ooû1 
ono2 
0003 
voo4 
vos 
0dt6 
0007 
0008 
0609 
oaLA 
OOOB 
ooo 
Ooop 
VAOE 
ooo 
GOAL 
0001 
0002 
0003 
OÒ0- 
ooo 


later op terug (dei. 


FF 


FF 
FF 
FF 
Fr 
FF 
FF 


FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
FE 
FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
FF 


de file ECKAM.FB). 


met vriendelijke groet, 


foppe. 


FKIT.FB 
FKIT.FB 
FKIT.FB 
FKIT.FB 
FKIT.FB 
FKIT.FB 
FKIT. FB 
FKIT.FB 
FKIT.FB 
EKIT.FB 
RAFK. FB 
EPC. FB 
EPC. FB 
EPC. FB 
EFC. FB 
EPC. FB 
EPC. FB 
EXTC.FB 
EXTC.FB 
ECRAM. FH 
ECRAM. FB 
ECRAM. FB 
ECRAM. FR 
MONI TCOM. FB 
MONITCOM. EB 


3600 
3700 
5800 
3900 
3A00 
ZBO0 
3CO0 
3D00 
3EOC 
SFO 
9800 
2900 
2A00 
2BO00 
2000 
2D00 
2EOO 
8200 
83500 
2900 
2A00 
2800 
2000 
8200 
B3O00 


Rest mij je te zeggen dat de file EXTC.FB 


3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
3000 
C2B2 
C2B2 
C2B2 
C2B2 
C282 
C2B2 
C2B2 
C2B2 
C2B2 
C252 
€282 
C2B2 
C2b2 
C2B2 
C2B2 


voo6 
vad7 
oovE 
000s 
ODA 
GOOR 
goe 
ooD 
VOLE 
OLOF 
Onoù 
0006 
001 
0002 
0003 
0004 
LIS 
kelereie) 
GOOI 
Leleln le) 
vooL 
0002 
vos 
0000 
REO1 


FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
EF 
FF 
DA 
FF 
FF 
FF 
FF 
FF 
D7 
FF 
ee 
FF 
FF 
FF 
ea 
FF 
F3 








(file ECRAM.FB } 


10P.$12"BASICCODES V EPROMS"";G. 40 
ZF, BOUMA BEELLANEN 71 

40 DIM LLS, BIS 

45 S=#ZAOO:REM SOURCE ADR 

46 ZANCHREM EFROM BASE 

sz zW=D+ 2} VES+Z , 
SSF.$21:G. 60 
SIGOS.z2;3P. 56; GOS. zi E. 

60 GOS.2;G0S.zjP.$6;G.a 
10OzP=S+2 
1106 
115 LDX9O 
LLO LDA W‚ Xs: STAHPOG INX 
LDA W‚ Xs STA#S1z INK 
LDY#O5: DEY 

140:tL1 INYsLDA(CHOS) ,Y 

150 CHPDHZO: EED LEI 

160sLL2 LDA W‚X3 AMI LL4 

170 CMP (HOS) „Ys ENE LLS 

189 INXs INY3 ENE LL2 

190rLL5 INXsLDA W‚X 
200 CMPOHFF; ENE LLS 

210 INX3LDA W‚X 
CMPDHFF; ENE LLO 
LDARCZOA; CMPD#ÉI4 
7 BNE LL7; JSR#AFOO; JMPHALEG 
255iLt7 JMP#CSSE 
240OrLL4 LDACHOS) ,Y:CMPD#SE; BEQ LLS 
245 STY#OE: FHA: JSRHC4E4; PLA 
250sLLS LDA#SÒ; HNE LL& 
240 LDA#S 13 STAHI2; JMPHCEGG 
27O:LL6 JMP {#00F0) 
Z751lsR. 
ZDA IN. "AANTAL CODEWOORDEN"N 
Z109=03F, I=1 TON 
OP. "CODEWOORD "Es IN.SB 
ROIN, "LOW BYTE "T, "HIGH BYTE"H 
OUTOeT ig VP L=H; VEV 2 VER 
VEL. B) FE VeVel. BeliN. 
Vijg MeVeblj F. ISOTO Ms K=W+I 
oP." PPK IFAKSIP, "EK 


>>. 



















5I0P (V+i) FE 
S99E. 


(file EPC.FB } 


>. 


1OP. SIE" BASICCODES V EPROMS"";G. 40 
20F. BOUMA BEELLANEN 71 

30 3445 TE WOERDEN: 26-6-" 82 
40 DIM LL1B,B1S 

50 :REM SOURCE ADR 
ee REM EPROM BASE 
7o 
80 HEB; 2 (S+1) HEN 

9 ZetHFiWeDtZi VEStZ+ór EV 
100 !(S+Z) =#4944E0ES 

110 !'(S+2+4) =HFFFFFFS2 
120P.$21 

130 GOE.z2;GO0S.z2iP.%6;G.a 
140zP=St2 

150 

160 LDXD0O 

170:LL0 JSR LLIG+F 

180 LDY#O5: DEY 

19O:LL1 INY:LDA(CHOS) ,Y 
ZOO CMPDHZOJEER LLL 
Z1O:LL2 LDA W‚X:BMI LL4 
220 CMP (HOE), Yz ENE LLS 
230 INX:INY;BNE LL2 
2AO:LL5 INKX:LDA W‚X 
250 CMPD#EFFGENE LLS 
280 INXs;LDA W‚X 
270 CMFDHFF: ENE LLO 
280rLL8 LDAHO2I 1; CMPD#C2 
290 BEQ LLS: JMP (HO210) 
30O0sLLS LDA#OZOA; CMPD#94 
310 BNE LL7; JSR#AFOO; JMPHALES 
PrOsLL7 dM BLUOH 
B3OsLLt LDA(HOS) ‚Ys CMPDHTB3 EEG LUIS 
340 STYHOS; PHA: JSRHC4ES; PLA 
350:LL15 LDA#SO;BNE Lt& 

360 LDA#9 13 STAHIE; JMPRCESG 
37Q:tL& JMP HOOP) 

380 LDY26; STXH92 

3OrLLi1 LDYDOIJSR LLIG+F 
ADOrLL? LDA W‚ Xs BMI LUIS 

41 JSRHFFFA4: INX; INY;BNE LLS 
820 :LLIS JSR LLIGHF3LDAHS 1; JSRHFBOZ 
430 LDA#SÓz JSRHFBO2 







AOP. *" “ADRESSEN V ZERO-PROGRAMMER"" "FIRST MEM=#"&S" 


Zi. "LAST MEM=R" VW! "FIRST FROM= 





en nnd 


SAOG:tLL14 RTS 

SSol:R. 

S6OalN, "AANTAL CODEMOORDEN'"N 
5702=0;F, I=1 TON 

580P, "CODEWOORD "Iz IN. SB 


5POIM. "LOW BYTE "T, "HIGH BYTE“H 


BANVTUET IE VT IeH; Veyer 2; bV= EB 


62OV=Ve 13 
EIOP. 4E 
B4OP. "iN. 
B5OT (VAI) HEF 

LEOP, FP "ADRESSEN WV ZEEO-PROGEG 


ATP. “LAST ME 








0"';E. 





vv "FIRST PRONE 


340 INCHS2;LDA#T 23 ANDD1 
450 BEG LL17;LDYD2 


-460 JSR LLIO+F;ECS LLIZ 


470;LL17 JSRHFFED 

ABOsLL12 INX:LDA W‚ Xs CMPDHFF 

490 BNE LLi1;JSRAFFEDs JMPHC2EF 
SOO:LL IS LDA W‚ Xs; STAHTO; INX 

510 LDA W‚X;STA#9 13 INXERTS 
S20:LL10 CFYDBIECS LL14 

530 LDADE2: JSRHFFF 4; INY: ENE LL 10 


MER" " PEIRST MEM=HIKS" 


sE. 


(file EXTCFB ) 
>>L. 
>L. 


iOP.$12"BASICCODES V EPROMS"’;G, 40 


2OF. BOUMA BEELLANEN 71 

40 DIM LL15,E1S 

451. "BEGIN BASE: #3000"* ; S=#5000 
47 IN. "FREE BAE: "V 

50 U=V 
300aIN. "AANTAL CODEWGORLEN"N 
3109=0;F. I= 1 TON 

SZ0P. "CODEWOORD "1; IN. $E 
3SOIN, "LOW BYTE *T, "HIGH BYTE"H 
ZAOVPO=T $ VP 1 =Hj VeV+2j $V= EE 
SSOV? (LB) HEF VaVtL. Be1 iN. 
36OVEV-1 3 MeV F. I=GTD My KeU+l 
370P,EK"  PEIKEIFPKDSIE." "EK 
E8OP. "iN. 
390? (V+1) HEF 





(file BAFK.FB ) 


IOREM BEGIN AOOO-EFROM 
2ODIM LL2 
SUS=RSOUDE REN SUUKUE ADR 
AOD=REGOO;REM DESTINATION 
SOPS=H40E P (SHI) =HBF 
60605. 25 GO0S.z3E. 
7OzP=St2 
80 
FOLDA Ds CMPD#HFE;BNE LL1 
1OOLDA D+13CMPDHEFSENE LLL 
11OJMP D+2 
1ZOetL 1 JMPHCSS 
150JsR. 


400P,”" "ADRESSEN V ZERO-PROGRAMMER"" "FIRST MEM=#"&U" 
A1OP, "LAST MEM=#"&V" "FIRST FROM=",&(U-S) "3E. 


(file MONITCOM.FB } 
>. 


1OREM MONITOR COMMANDO’ S 
129=0 

1SDIM LL10 

20605. z; GOS. z 

25F. I=OTO9P,"LL"I,"  H&LLIT GN. 
29E. 

30zP=#324D 

aac 

DULL LOADHLS \HUME 

60 STA#12; ENE Li4 

7O:LL1 LDAD#82\HIGH 

80 BNE LLS 

SO:LLP LDAD#PE\VHY 

10O:LLS STA#12; STA#91 

110 LDY20; STY#0 

120 LDA(#90),Y;CMPD1 3: BEG LL4 
125 JSR#F7D1 

1301); SP="NEW";P=P+L.P; L 

155 NOP; JMP#C2B6 

140:LL4 JMP#CD?B 

150:LLS JSRAF7DIATP 

1601; $P="TOP:#"j P=Pal.PiL 

170 NOP; LDA#OE; JSR#FBO2 

180 LDA#OD 

190:LL7 JSR#FBO2: JSRHFFED 

195 JMP#CZ2CF 
20O:LL& LDADH25; JSRAFFFA\TS 
210 LDA#12; ENE LL7 
2201 
23OR. 








2D 

ELGE HOME Ezab 
HIGH VHY E257 
TE T$ E28D 
TRY 5 HRUIN 820 
VRUN Eren FON E26 
POFF E29A SON E2SE 
SOFF EZAZ2 RAMON EZAA 





Acorn Nieuws 

Steeds meer computergebruikersclubs 
gaan een eigen clubblad uitgeven. Voor- 
beelden hiervan zijn o.a. de TRS-80 vere- 
niging, de P2000 gebruikersgroep, de 
PET/CBM/VIC gebruikersgroep, enz. 
Ook de Acorn Computerclub Nederland 
geeft sinds het begin van dit jaar een 
losbladig clubbtad uit onder de naam 
„Acorn Nieuws”. 

Kort geleden ontvingen we het vijfde 
hummer van Acorn Nieuws, dat door de 
samenstellers als betangrijkste nummer 
van dit jaar wordt betiteld. Omdat we de 
voorgaande nummers niet kennen en 
ook geen inzicht hebben in wat er nog 
gaat komen, is dit moeilijk te beoor- 
delen. Vast staat wel dat de leden — en 
natuurlijk ook het bestuur — van ACN niet 
stilzitten. Nummer 5 van Acorn Nieuws 
bevat artikelen over het uitbreiden van 
het gebruikersgeheugen met 16 Kbit 
CMOS-IC's, het koppelen van de Atom 
met joy-sticks, het uitbreiden van de 
BASIC-interpreter en veel program- 
meertips. 

Coördinator van de Acorn Computer- 
club is G. H. Borghaerts, Hatertseweg 3, 
6581 KD Malden (080) 58 13 56. 


uit “DATABUS" (de KLUWER ) 
Juli/Aug 'a2 





Critische Pagina 


Door een medslid werd mij een cassattebandje toegezonden, 
Ik heb dit bandje uitgeprint; het volgt hieronder: 


Lade erger 
Bik JSAFEEF: He 5 CEHLRA; PZ; NO: He +20al 










IEP : 
PAER a; 


A: DAREEEF: Wel WASE TSEKEEE EP ELDER TG RUIMTE VAUA" 
Pp. "e BEL: IN,’ "GEEF BEGIMAORES PA Teu Gt 

2E 

2de,’ "GEEF EINDRORES "L:IFLSS Gez 

25AP,’ "PLAY THE TAPE ":LI,#PFES: LI, KKO: 220 

26AIF ILL Zelgel+1; Rell 

27aBe!;BT-1=13;RPH2EE BeS+1:Br-fetdiP,":DOIFTRet A A, 
28AIFPRSA1 P.$?B 

230B=Bt1 U Bezit: BeS+t;E=0:P KIA: IFZ PZ! PVTEE TE GROOTEN 
3AP.*VEINDADRES = RUND! 5 ASCII BINMEN!"” "Ll LISTABLE" 
2LAP, " MAKEN!" ;DOF=G; FP, Je eral. „E-l: IFB?I433 B71=22;G, 3 
32A1FB?I=52 BP T=52 














Dit program is exact gelijk aan het program "basiladen" waarvan de 
Auteur is Arie Marchal, Schuttekleef 16 te Stein, medeoprichter 
van de Acorn Computerclub. U verder wel bekend van Visload etc, 


Het enigste verschil is, dat uit bovenstaand program de lijnnummers 
zijn veranderd en dat de Auteursnaam eruit is verdwenen. 
Inzake de herkomst van het bandje ís verder niets anders te vinden 
dan een telefoonnummer op stikker; geplakt op de cassette zowel als 
op het casssettedoosje. Het is het telefoonnummer van de Heer H. te 
Ue. 

hannan 
Door sen medslid werd mij een brief toegezonden. Hierin verzoekt sen 
Hr. V. te N, aan een klant van hem die in de buurt van flalden woont, 
ervoor te zorgen, dat ík (coördinator Acorn Club) er niet achter zal 
kamen, dat de Hr. H. te U, programmeur is van zijn firma (B.V.) 


DE 


Door sen medelid werd mj een uittreksel toegezonden uit het Register 
van de Kamer van Koophandel Te Hengelo (0). Hierin staat, dat de 
Hr. V. te N. eigenaar is van de (onder) B.V. . . jawel Compudream, 


En en en en an af 


Schakelprint 


Program Power 
Toolbox 


Enksle notities: 


Mij wordt nogal eens gevraagd, hoe een handelaar,Frits M, aan onze 
ledenlijst komt, Ik heb het Frits rechtstreeks gevraagd. Waarom 

zou ík niet ?, Fríts, die overigens geen Frits heet vertelde mij, 
dat hij deze lijst van een hem volslagen onbekend adresseerbedrijf in 
dasstricht had gekocht, De naam wist hij niet maer, Ik heb Frits 
toen voorgelicht, dat hij de ledenlijst gebruikte, vallende onder het 
Copyright van de Acorn ComputerClub, waarvan hij op dat moment, zuiver 
als hobbyist, graag lid wilde worden, En of e.e.a. niet in strijd 
was met zijn zedelijke norm, nooit iets te copieeren. De vader van 
Frits nam toen de telefoon over en bleek zeer boos op mij. Ik krijg 
nu verder geen folders meer van Frits. U nog wel, 


In zo'n folder lees ík, dat U voor het omschakelen van een ‘toolkit! 
op een 'edítor' reeds een 'verwisselrack' nodig heeft van f 195. 
Det denk ik toch niet, De E‚C.D. ín Delft levert voor dit doel een 
volledig bouwkitje voor f 67,25 (gebouwd f 79.-) waarvoor Jos Hors- 
meier bezig ís He routines voor Soft=-Schakelen uit te dokteren. 


Verder lees ik over een PP (program Power) Toolbox, waarvan "de vast- 
gestelde prijs“ zou zijn f 225.-. Ik begrijp dit niet zo goed. Program 
Power biedt in advertenties ín tijdschriften deze Toolbox aan voor de 
publieks-prijs van £ 24,50 + post + VAT. 

Per telefoon ( 0944 532 683186 }) heb ik er meer dan eens een besteld 
voor de afgeronde prijs van £ 25,- per stuk. (All inn). Dat ís 

25 x f 4,64 mr f 121,25. Dverigens kost een toolbox met practisch 
dezelfde eigenschappen bij TELEC Groningen iets van f 50, en centen. 


NRR RRERRERERERRENN RR: 


THE TOOLBOX IS ONLY 24.50 + 35p past/packing +V.A.T. FROM 


S > 


FPROGRAM POWER 
WENSLE NY FOAD. LEEDS, LS? ZL X 


*oxotkoto toto toto toto tao xt 


et Nieuws - 
-A Oe 
we ACORN Zit u goed. 


El 
Basicode software protocol 


Het staat onomstotelijk vast dat de door Hobbyscoop geïntroduceerde 
Basicode inmiddels zijn diensten heeft bewezen. Een groot aantal compu- 
tergebruikers heeft ondertussen kennis gemaakt met de voordelen van 
deze communicatiestandaard voor personal computers. Het gebruik van 
de Basicode heeft echter ook nadelen, want omdat elk type computer een 
ander BASIC-dialect kent, is het zondermeer overnemen van programma’s 
niet altijd even gemakkelijk. Vaak moeten achteraf toch nog wijzigingen 
worden aangebracht, wat in wezen overbodig is, als er maar een doorsnee 
BASIC wordt gebruikt. In dit artikel wordt een voorstel voor zo'n univer- 
sele BASIC gedaan, terwijl ook een standaard opbouw voor programma's 


wordt gegeven. 





Wat doet de Basicode? Het is een pro- 
gramma met een stukje hardware dat 
het mogelijk maakt de computerpro- 
gramma's van computer A zodanig weg 
> schrijven op een cassettebandje dat 
en gebruiker met computer B ditzelfde 
bandje kan intezen en het geregistreerde 
programma in teder gevat als listing 
208 baar kan maken. 
Hier is ook direct de beperking van de 
Basicode aangegeven. We willen niet al- 
leen een listing van het programma, 
maar het ook kunnen laten uitvoeren op 
computer B. Dit zal niet onder alie om- 
standigheden mogelijk zijn. 
Na verder lezen zal het duidelijk zijn wat 
er zoal fout kan gaan en waar wij bijzon- 
der op moeten letten bij het maken van 
programma's en bij het inlezen van een 
Basicode-programma. Uiteindelijk moet 
onze doelstelling zijn Basicode- 
programma's zo te schrijven dat zij op 
alte computers kunnen worden gebruikt. 


Zie deze handteiding als een advies en 
gebruik het als u vindt dat uw program- 
ma's ook voor anderen nuttig of bruik- 
baar kunnen zijn! 


MmIDs 

NEXT 
ASC HOP 
Alm ON. . . GOSUB 
CHK$ ON... GOIO 
Lus 
DaT 
END 
ExP RESTORE 
FUR... 10... SIEF RETURN 
RIGHIs 


GOSUL 
6010 RND 
IF... [MEN SIN 
IF... GOSUR SCN 
IF...GOID SPC 
INPUT SUR 
IT STOP 


LEFTS SIRS 
LEN AaB 
LET TAN 
LOG val. 





N.B. 


Overdruk uit "DATABUS" 





SOFTWARE 
KRONKELS 





te 10 
bere jeu 

beus a Sa 
Su = ILVO 


arravs, 


LUO — $O0GU 


verwezen naar machinetaal, voor elk ty- 
pe computer een andere uitwerking. 


Vermijd dus het gebruik ervan. Is het niet 
anders mogelijk, plaats ze dan buiten het 
hoofdprogramma en zorg voor voldoen- 
de uitleg d.m.v. REM-statements, zodat 
het voor andere gebruikers duidelijk is 
wat er gebeurt. 


Gebruik van regelnummers 

Het nadeel van de regelnummers in BA- 
SIC kunnen we ombuigen tot een voor- 
deel door van de in afb. 2a gegeven stan- 
daard programma-opbouw gebruik te 
maken. Door steeds een gelijksoortige 
opbouw van het programma toe te pas- 
sen, worden de programma’s over- 
zichtelijker en beter leesbaar. Speciale 
aandacht vragen de regels 10 tot 100 in 
verband met de identificatie van het pro- 
gramma. Aanbevolen wordt de in afb. 2D 
gegeven indeling aan te houden. 

De indeling van de programmaregeis is 
ontleend aan een voorstel van de 
stichting Didacom, die dit al geruime tijd 
toepast in haar programmatuur 


vrij te oesteden 

pr oarsama identificatie 
tunctiedefinities, instialssatie 
inlezen bestanden 

hoofdgarogr amma 


10000 -— 20000 programmaTafhankeli ke subroutines 
200 == Z50UU machine-afhankeli ike subrautines 


30000 data 
REM-regels, 


25e 
Sumo — 


Afb. 2a. 


Universele Basicode instructieset 

In afb. 1 zijn de statements gegeven die 
vrijwel elke computer kent. Het is rin of 
meer een gemiddelde van de meest 
voorkomende BASIC-dialecten. Het ge- 
bruik van deze instructies geeft geen 
problemen voor de interpretatie ervan 
bij andere computers. Een uitzondering 
moet hier worden gemaakt voor de func- 
tie MIDS, waarbij het eerste karakter van 
een string gewoonlijk wordt aangeduid 
met 1, terwijl de DA! personal computer 
voor het eerste karakter van een string 
een 0 gebruikt. 

De statements PEEK, POKE, DEF, USR 
en CALL hebben, omdat hiermee wordt 


Alb. 2b. 


10 REM titel proaramma 


programma-uitleg, enz. 





Variabelen 

Alle namen van variabelen mogen uit 
maximaal twee significante tekens be- 
staan. Dat wil dus zeggen dat er ook lan- 
gere namen zijn toegestaan, maar dat de 
computer alleen de eerste twee tekens 
herkent, waarvan het eerste altijd een 
letter moet zijn. Niet toegestaan in het 
hoofdprogramma zijn de combinaties 
die met X, Y en 2 beginnen. Combinaties 
met X en Y zijn gereserveerd voor sub- 
programma's en mogen daar dus wel 
worden gebruikt. Combinaties met Z 
mogen aiteen in grafische subprogram- 
ma's worden gebruikt. 

Als toevoeging mogen bij alte vartabe- 


„u FEM naam en adres auteur 


30 REM tvpe compute: 


BASIC-versie 


40 REM datum en verssenummer 


50 REM extra benodigde hardware 
bo REM „cferenties 
7 90 REM varrabelennaaen, dimensies 

90 - 100 REM dialact-afhankeli ike variabelen 





met welwillende 


februari 82 


toestemming van de Uitgever; de KLUWER, DEVENTER. 


ENVELOPE 
EoF 
ERASE 
EPL 


Afb. 3. 


ten $, % en ! worden gebruikt. 

— $ betekent een string-variabele (tek- 
sten en andere tekens); 

— % betekent integer-variabele (gehele 
getallen meestal van -36767 tot 
36767); 

— | betekent floating-point variabele 
{getallen waarin een punt mag voor- 
komen). 


VE T-401 (MODEM) 


Eluwitel 


personal computers 


Acorn Atom 


mm 
ROM cap. (kbyt 
RAM cap‚ (kbyt 

op print 

Frogramm. taal 

Andere talen verkrijgb. 


Mar 


e) 
e) 


SIP IMG 
SwaP 
SYSIEN 
bakt 


LAN 
THEN 
VEXT 
10 
TRACE 
TROFF 
TRON 
USING 
HSP 
val 
varP IR 
VERIFY 
AL UL IN 
FUL VEL OT 
KANDUMI ZE AR 
READ WAIT 
RECALL WEN 
REM WHILE 
RENUM WIDIH 
RESTORE WRITE 
RESUME X DRAW 
RE TURN xPLOT 
KIGH! 





Let wel % en | komen niet bij alle compu- 
ters voor. Het wordt aanbevolen om 
geen getallen te gebruiken die nauwkeu- 
tiger zijn dan 6 decimalen. 

Omdat een BASIC-interpreter over het 
algemeen alleen de eerste twee letters 
van een statement bekijkt, moet er voor 
worden gezorgd dat de eerste twee let- 
ters van een variabelenaam niet over- 


eenkomen met die van een BASIC- 
instructie. Afbeelding 3 geeft een lijst 
met gereserveerde BASIC-namen waar- 
uit kan worden bepaald welke variabele- 
namen niet mogen worden gebruikt. 


Beeldschermindeling en 
programmaregellengte 

Bijna elke computer heeft zijn eigen spe- 
cifieke indeling van het beeldscherm. Dit 
heeft tot gevolg dat Basicode- 
programma's geschikt moeten zijn voor 
de minimale situatie, Omdat de minima- 
le situatie (22 regels x 23 karakters) in de 
praktijk niet werkbaar is, is gekozen voor 
een schermindeling van 24 regels van 
elk 40 karakters. 


Hoewel bijna alle computers 255 tekens 
per programrmaregel accepteren, is een 
regel met een dergelijke lengte niet altijd 
even duidelijk en heeft men al snel de 
neiging om meerdere instructies op een 
regel te zetten. Omwille van de duidelijk- 
heid is daarom gekozen voor een 
maximale programmaregellengte van 
60 tekens inclusief regelnummer, waar- 
bij slechts één instructie per rege! mag 
worden gebruikt. Omdat meestal ge- 
schreven documentatie van een pro- 
gramma zal ontbreken, komt dit de be- 
grijpelijkheid ten goede. Om diezelfde 
reden is het ongewenst om GOTO- 
statements te gebruiken om kris kras 
door een programma te springen. Ge- 
bruik deze statement alleen om enige 
regels verder uit te komen, maar spring 
nooit met GOTO uit een subroutine. 
Door de GOTO-statement ontstaat al 
snet BASIC-spaghetti en dit moet zo veel 
mogelijk worden vermeden. 


Dit protocol is tot stand gekomen door 
samenwerking van: 

Didacom 

Hobby Computer Club 

NOS Radio Hobbyscoop 

Stichting Teachip 

Stichting BASIC Nederland 

TRS-80 Gebruikersvereniging 

Redactie Databus 





z300515ila 15c 


Type uF &502 





8 Kit .evaseeers jä 

2 Voeding » nee 

15 Kast... . ja 
in’ ROM: BASIC CP/M nee 
eaereeees NEE 


Randapp. (standaard) : 


toetsenbord 


(alfanumeriek) 


Extra interfaces: ‚ 
parallel cassette, HF-modulator, video 


opmer kingen: 


ok gebouwd leverbaar f. 
BTW) 


Dn nemen er emesnssnmemmssn 


Prijs (incl. 


Importeur: 


‘A 


vanen fu 





Compac EV 


Den Haag 070-6459350 





retour inde» 


(VIDITEL 
ADVERTENTIE ) 
N.B. De telen 
LISP en FORTH voor 
de ATOM zijn er 
ECHT 8 en 


wat is een 


parallel 
cassette 
interface ? 


SPECIALS 


Zomer slaatje van diverse onderwerpen: 


A 
ed 





Morse-Interface: Naar mij van hier en daar werd bericht, werkt de morse inter- 
face met programma (ontwerp Kuiper) zoals wij deze indertijd 
publiceerden, niet tot tevredenheid. Gesproken wordt over 
instabiliteit en het steeds weer moeten initieren, Ik weet dat niet; 
een prototype, welke Rob van Veen mij toezond, heb ík nog steeds niet 
kunnen uitproberen. Intussen echter werd mij door MILLENAAR uit Emst 
een nieuw schema en program toegezonden, dat er, met uitgebreide fil- 
tering, een stuk betrouwbaarder uitziet, Wel té ingewikkeld om er 
zonder print een prototype van te bouwen, Meerdere mensen, die ik 
het materiaal toezond lieten het er half afgemaakt bij liggen. Ik 
denk, dat de OX-ers er het beste aan doen om mét elkaar een werkgroep 
te vormen en de ontwikkeling van morse=telex- en fax interfaces zélf 
ter hand nemen, Is zo'n werkgroep gevormd, dan kan deze al het materi= 
aal krijgen, dat tot dusverre hierover verzameld werd, 

Voor zover mij bekend, heb ik op de ledenlijst alle DX-ers 
met X aangegeven. Sluit U aanáén, broeders. 





EPSON=Printar : Herman Berendsen uit Markelo, U west wel, heeft een Epson prin- 
ter TX=80. Wij publiceerden ín ACORN-NIEUWS en bandjes-ar- 
chief programma's t.b.v. het grafisch printen van bloemkolen 

en wiskundige vergelijkingen. Die programma's blijken niet te werken 

op deze EPSON TX-80. Vraag van Hermans Wie van de lotgenoten heeft 
reeds een routine ontwikkeld, die in dit geval wél functioneert 7 

N.B, Er wordt overigens vaker gevraagd naar een los routinetje, dat 
zonder moeilijk relocaten 'overal' op te bergen ís, b.v. ín een TOOLBOX 

en dan met LINK hup het scherm naar de printer brengt,ongeacht wat 
er op staat, Twee routines dus, één voor Seikosh e.a. en één voor Herman. 





ACORN-=FABRIEK: Uit advertenties zou men de indruk kunnen krijgen, det CAMBRIOGE 
volgestapeld is met Computer=fabrieken, met ACORN hoog aan de 
top. Ik ben vorige maand naar dit MEKKA getogen, En heb mij een 
rotje gezocht, Er zijn dear geen computerfabrieken, Ook niet van Acorn, 
De V‚V,V, hielp mij tenslotte een gangetje te vinden dat leidt naar een 
soort brandtrap en vandaar naar 2 kamers vol dozen en een, overigens 
zeer behulpzame, tegelijk hulpeloze, mevrouw Mary Luff, Verder twee in- 
getogen jongelui, die over je schouder kijken als je ze wat vraagt. 
Even buiten Cambridge ís nog een tekenkamer met Oesigners, die er op dat 
moment niet zijn. Als je in Computerwinkels vraagt naar ACORN-attributen 
zoals de SBC=ROM en de CMOS=Geheugenkaart, doe je er goed aan om de 
edvertenties bij je te hebben om te bewijzen dat Acorn ze inderdaad zou 
maken. Zal dan ook wel komen, zeggen ze en gaan een volgende klant helpen. 
In Londen, ín een van de vele winkseitjes aan de Eggewareroed 
kocht ik een nieuwe ATOM, 2k.+8k. gebouwd f£ 150,» Deze wordt n iet 
gesloopt voor Club-research. Er komen CMOS ‘varkens! in Hoeve 8414, 
Persoonlijk heb ik liever de ATOM plus de eigen 28k, CMOS ge- 
heugenkaart plus (straks) de BBC-ROM plus (straks) de eigen schakelkaart 
dan de 88C Computer voor ‚in totaal, ongeveer hetzelfde geld. De moge 
lijkheden voor programmeren en schakelen zijn dán met de ATOM eindeloos 
groter dan met de BBC computer, waarvan sen aantal Toeters en Bellen in 
Nederland téch nauwelijks bruikbaar zijn. Maar ík ben wel bevooroordeeld; 
ik mág die ATOM wel. Overigens prima toetsenbordje, die nieuwe, 





beste Gerard. 


Hierbij doe ik je een voor Acorn Atom bemerkt 
hoofdteken prosramma toekomen, misschien is het 
iets voor het bandjes archief. Het lijkt mij zeer 
seschikt voor kinderen. Laden seschiedt senoon via 
LOAD"REKENEN", de rest.nijst vanzelt. 


Voorts wit ik Je het volsende vraasstuk 
voorlessent 

Ik ben in het bezit van een B-track cassette 
recorder. Dit apoaraat Is vla relais te starten en 
te schaketen naar een van de acht sporen en 
keert automatisch terus naar het besin van de 
band. 

Naar mijn Idee moet het apvoaraat theoretisch 
betrekketijk eenvoudis aan de Acorn te hansen 
zijn, Dit had Ik mij alsvolet sedacht: 

Een prosrammaatje in eprom op b.v. #1009 

18 Rem index 

28 P.$12"HALLD. IK BEN TRUUS JE SECRETARESSE. DE 
VOLGENDE ZAKEN KAN IK VERZORGEN: "" 

38 P. “1 VOOR KANTOOR AGENDA EN PLANNER"' 

48 P, "2 VOOR TELEFDON EN ADRESBOEK"? 

58 P.‚"S PROJECT REGISTRATIE VIA EDITOR*' 

68 REM ETC T/M 8 

@ IN.“ZEG MAAR WAARMEE IK JE VAN DIENST KAN ZIJN" 
C 

28 G,C+120 

109 P‚$12”1K BEN BEZIG MET DE KANTOOR AGENDA — 
PLANNER" 

118 REM WAARDE VOOR VARIABELE WAARMEE POORTI/O 
WORDT BESTUURD 

128 J=279974G0S.a 

138 K=7929?; GOS. pb 

208 REM IDEM VOOR 2 

508 REM IDEM VOOR 3 ETC 

1090a REM PROGRAMMA VOOR HET AANSTUREN VAN EEN 
PORT WAARIN VARIABELE 'J' BEPAALT WELKE POORT, 
1018 REM DIT PROGR. MOET DUS HET RELAIS 
INSCHAKELEN WAARMEE KEUZE WORDT GEMAAKT TUSSEN 1 
EN 4 

1828 REM 1, T/M 4 ZIJN DE STEREO-SPOREN VAN DE 
RECORDER ; #, 

1050 REM HET VOLGENDE PROGRAMMA MAAKT EEN KEUZE 
UIT KANAAL LINKS OF RECHTS 

1109p REM AANSTURING RELRIS VOOR LINKS OF RECHTSt 
VERVOLGENS eRUN. 


Atie datatsles besinnen dan met 10 ?18=4XK (proer. 
un ePrcm)irun. 

Qp deze nanser noet ik dan volsens mr. Bartsens 
beschikken over een goortenent DOS 


Min vrasen zijn nut 

” Maan ik een of andere denkfout, of z&toet het 
principe? 

= Indien het principe soed ‚5: kun se mis dan (ats 
expert voor UOdElbaan besturinsen) een aced 
Prosranmaatie seven om de noodzakelijke reiais aan 
te sturen incl, het terus zetten van de relais 
naar @? Van het sroeranna oe biz. 178 van de 
handieidins snap ik niets. 

= Teals avidelijk is wordt in dit srsteen sebruik 
senaakt van Prostamma's in eProu. De srote 
moeitijkheid voor aid is, dat soed werkende 
PTOSTanma's vaak niet zondermeer over te zetten 
zijn naar een ander adressebled. Zou er niet eens 
een soede handleidine te schrisven zijn. 

Met name hoe maak ie verborsen assenmbdlerccode 
Zichtbaar « danwel noet ook deze worden aansevast 
en hoe? 

Ook in basic moet er wat seknutseld worden «va. 
din's en jume's 

Een soëd hulpmiddel bis dit alles zou moeten ziun 
ge “DISASRELOC.AM" vit het banditsarchiet. Tezamen 
Met het aansluitefn van enis RAM-seheusen ve het 
te adresseren sebied moet e.e.a. niet zo moeitijk 
zijn. Zodat het serelocterde prosramma kan worden 
getest en zekopieerd op band om vervolsens met 
bev. de Zero te worden insebakken in eprounm 

De vraas is echter wat ie nu precies wel en nies 
moet doen en hoe sebruik je zo'n “DISASRELOC"? 
Mijn vrasen leven zeker ook bij andere beeinners 
Clubleden, 

Het idee van het Sebruik van zo'n achtsparen 
recorder is wellicht cok vaor andere ctubleden 
‘ers. Hoewel deze recorders in Nedertand niet meer 
te Koop zijn. heb ik van Tandy vernomen: dat in de 





VS deze recorders voor minder dan 6108: - ros wel 
te koop Zien. Ook daar zuilen deze recorders 
viteindelsik NÊrden vervangen door net 


compact-cassette Érsteen. 


Al te lans kan dus niet worden senacht. 


Lyna 
on hM 





beste Gerard. 


Hierbij doe ik je een voor Acorn Atom bemerkt 
hoofdteken prosramma toekomen, misschien is het 
iets voor het bandjes archief. Het tijkt mis zeer 
Seschikt voor kinderen. Laden seschiedt senoon via 
LOAD"REKENEN", de rest.nijst vanzelt. 


Voorts wit ik Je het volsende vraasstuk 
voorlessent 

Ik ben in het bezit van een B-track cassette 
recorder. Dit apovaraat Is vla reiais te starten en 
te schaketen naar een van de acht sporen en 
keert automatisch terus naar het besin van de 
band. 

Naar mijn Idee moet het apparaat theoretisch 
betrekketijk eenvoudis aan de Acorn te hansen 
zijn, Dit had Ik mij alsvolet sedacht: 

Een prosrammaatje in eprom op b.v. #1009 

18 Rem index 

28 P.$12"HALLD. IK BEN TRUUS JE SECRETARESSE. DE 
VOLGENDE ZAKEN KAN IK VERZORGEN: "" 

38 P. “1 VOOR KANTOOR AGENDA EN PLANNER"' 

48 P, "2 VOOR TELEFDON EN ADRESBOEK"? 

58 P.‚"S PROJECT REGISTRATIE VIA EDITOR*' 

68 REM ETC T/M 8 

@ IN.“ZEG MAAR WAARMEE IK JE VAN DIENST KAN ZIJN" 
C 

28 G,C+120 

109 P‚$12"1K BEN BEZIG MET DE KANTOOR AGENDA -— 
PLANNER" 

118 REM WAARDE VOOR VARIABELE WAARMEE POORTI/O 
WORDT BESTUURD 

128 J=279974G0S.a 

138 K=7929?; GOS. pb 

208 REM IDEM VOOR 2 

508 REM IDEM VOOR 3 ETC 

1090a REM PROGRAMMA VOOR HET AANSTUREN VAN EEN 
PORT WAARIN VARIABELE 'J' BEPAALT WELKE POORT, 
1018 REM DIT PROGR. MOET DUS HET RELAIS 
INSCHAKELEN WAARMEE KEUZE WORDT GEMAAKT TUSSEN 1 
EN 4 

1828 REM 1, T/M 4 ZIJN DE STEREO-SPOREN VAN DE 
RECORDER ; #, 

1050 REM HET VOLGENDE PROGRAMMA MAAKT EEN KEUZE 
UIT KANAAL LINKS OF RECHTS 


1109p REM AANSTURING RELRIS VOOR LINKS OF RECHTSt 
VERVOLGENS &RUN, 





Atle datafsles » 
un ePrcm)irun. 
Qp deze nanser noet ik dan volsens mr. Bartsens 
beschikken over een goortenent DOS 


innen dan met 18 ?18=4XX (proor. 


Min vrasen zijn nut 


” Maan ik een of andere denkfout, of z&toet het 
principe? 

= Indien het principe soed ‚5: kun se mis dan (ats 
expert voor UOdel baan besturinsen) een aced 
Prosranmaatie seven om de noodzakelijke reiais aan 
te sturen incl, het terus zetten van de relais 
naar @? Van het sroeranna oe biz. 178 van de 
häandieidins snap ik niets. 

= Teals avidelijk is wordt in dit srsteen sebruik 
senaakt van proera 's in «pron. De srote 
moeitijkheid voor aid is, dat soed werkende 
PTOSTanma's vaak niet zondermeer over te zetten 
zijn naar een ander adressebled. Zou er niet eens 
een soede handleidine te schrisven zijn. 

Met name hoe maak * verborsen assenvlerccode 
Zichtbaar « danwel noet ook deze worden aansevast 
en hoe? 

Ook in basic moet er wat seknutseld worden «va. 
din's en jume's 

Een soed hutpmiddei bis dit alles zou moeten ziun 
ge “DISASRELOC.AM" vit het banditsarchiet. Tezamen 
met het aanstuitefn van ents RAM-seheusen ove het 
te aaresseren sebied moet e.e.a. niet zo moei k 
zijn. Zodat het serelocterde prosramma kan worden 
getest en zekopieerd op band om vervotsens met 
bev. de Zero te worden insebakken in eprounm 

De vraas is echter wat je nu erecies wel en nier 
moet doen en hoe sebruik je zo'n “DISASRELOC"? 
Mijn vrasen leven zeker ook bij andere besinners 
Clubleden. 

Het idee van het Sebruik van zo'n achtsparen 
recorder is wellicht cok vaor andere ctubleden 
‘ers. Hoewel deze recorders in Nedertand niet meer 
te koop zijn: heb ik van Tandy vernomen. dat in de 











VS deze recorders voor minder dan 8108 - nos wel 
te Koop Zien, Ook daar zuilen deze recorders 
viteindeliik NÊrden vervangen door net 


COmpact-cassette brsteen. 


Al te lans Kan dus niet worden sewacht, 


Lyna 
on hM 





u 
Amu 


18 
20 
25 
KA'i] 
35 
4@ 
52 
68 
ES 
70 
75 
76 
77 
78 
88 


30 
95 
122 
185 
118 
120 
150 
143 
145 
152 
155 
160 
165 
202 
218 
228 
252 
zeg 
270 
288 
Kdl’ 
318 
328 
350 
355 
EED 
378 
seg 
400 
4685 
4108 
á15 
423 
425 
458 
435 
500 
505 
519 
S15 


REM REKENEN (PROGRAMMA VOOR HOOFDREKEMEN) 

REM BRON: PET GEBRUIKERSCLUB 

REM VOOR ACORN ATOM BEWERKT DOOR J. POST 
S=0iF=05 T=0i d=8 

P, 512" botte REKENEN bot tatoo: * 

P, “DRUK OP 't" VOOR INSTRUCTIES"! SINPUT I 

IF 141 THEN GOTO 20 

IF I=1 THEN P‚,$14" KIES UIT DE VOLGENDE MOGELIJK 
P‚ "1 VODR OPTELLEN"" 

P. “2 VOOR AFTREKKEN"" 

P. “3 VOOR VERMENIGVULDIGEN"* 

P, "4 VOOR DELEN" 

P. “5 VOOR COMBINATIE 1 EN £“ 

P."E VDOR COMBINATIE 1,2,5 EN 4"" 

P‚EN.E. “* 

PRINT"GEBRUIK VOOR DELEN '/’ *" 

PRINT "VOOR VERMENIGVULDIGEN *#’ "” 

IN, "GEEF JE KEUZE RAAN"',K 
IF KCl OR K)6 THEN GOTO 35 
IN, "GEEF JE LIMIET AAN" ‚u 
PRINT $12 

IF TO THEN FzF+1;T=0 
S=5+1:IF S=1il THEN GOTO 600 
LET P=ABSRND%C 5-1) +1 

LET A=ABSRNDACL-1) +1 

LET B=ABSRNDACL=-1) +1 

IF THEN GOTO 220 

IF THEN 6, 250 

IF THEN G, 50% 

IF THEN G, 250 

IF THEN G, 480 

IF K=6 THEN G, 450 
P,A"+"B!="sIMN. C 

IF C=A+B THEN GOTO 50% 

IF CO A+B THEN GOTO 550 

IF BA OR B=Â THEN GOTO 120 
IF BCA THEN P,A"-"Bt="s IN, C 
IF C=A-B THEN GOTO 500 

IF C{)A-B THEN GOTO 530 
P‚A"*"B'="; INPUT CG 

IF C=A*EB GOTO 500 

IF CO REB THEN GOTO 550 
D=A*B IF DL THEN GOTO 120 
IF B=i THEN GOTO 120 

PRINT D"/“RB'="; INPUT € 

IF E=A THEN GOTO 500 

IF EOA THEN GOTO 550 

IF Pei GOTO 200 

IF P=Z GOTO 250 

IF GOTO 110 

IF GOTO 118 

IF GOTO 200 

iF GOTO 258 

IF GOTO 300 

iF GOTO 250 

LET ABSRND% (4-1) +1 

IF P‚" ERG GOED"” 
IF _N Pp." CORRECT"? 
IF N P. * GOEDZO'' 


GOTO 108 


KARAKA 
nu 


UI Fed hj 


P, "*MIS, PROBEER HET NOGEENS!"" 


GOTO 140 
E99 P. $1Z"VAN DE 18 SOMMEN WAREN ER *" 


»10-F," GOED EN 


. 
ki 


Z P, "*JAMMER, PROBEER HET NOGEENS! * 


Z THEN P. "FDUT!!'!"?;P,$7 $7 $7 $7; 


S35 IF Nei P, “*FOUT, PROBEER HET NOGEENS: *? 
=T+1 


SEZ LET N=ABSRND%A(4-1) +1 
540 IF N 


525 GOTO 108 
331 PRINT $7 


530 IF T 
545 IF N= 


VUV 
RS Se a 
558 T 
618 PRINT 


4 


Zn Ht 


ha 





HEDEN" 


THEN P, “BEDANKT EN TOT ZIENS! "" GEND 


Les 
had 
„2 
cue 
wo 
har 
- a KS} 
z Wi 
=: HO 
Land ie OD 
3 ui 
o aO2 
u 0 Wd 
ET 
z Zeke 
„ WI 
us = 
e WD az 
Dz: zz 2 
Lai 
p4 zoda 
Es Os 
WE mige Zl U 
SessssS 
NUE DM 
WW WWW 


REM REKENEN (PROGRAMMA VOOR HOOFDREKENEN) 
REM BRON: PET GEBRUIKERSCLUE 
REM VOOR ACORN ATOM BEWERKT DOOR J, POST 
19 S=0iF=0 T=0 A= 

20 P, S1 2 att REKENEN otten: 

25 P, “DRUK OP 't" VOOR INSTRUCTIES"" sSINPUT I 
58 IF 141 THEN GOTO 20 

35 IF I=t THEN P,$12" KIES UIT DE VOLGENDE MOGELIJK HEDEN" ” ” 
49 P,"1 VODR OPTELLEN"" 

50 P. “2 VDOR AFTREKKEN"" 
68 P. “5 VOOR VERMENIGVULDIGEN"" 
ES P, "4 VOOR DELEN'"* 

78 P.S VOOR COMBINATIE 1 EN 2“ 

75 P."E VOOR COMBINATIE 1,25 EN 4"' 
7E P,EN,B. “' 

77 PRINT"GEBRUIK VOOR DELEN "/°"" 

78 PRINT "VOOR VERMENIGVULDIGEN *#' 
88 IN. "GEEF JE KEUZE AAN"',K 

85 IF KCl OR K)6 THEN GOTO 25 

38 IN, "GEEF JE LIMIET AAN"! ‚LL 

95 PRINT $12 

128 IF TO THEN FzF+1;T=0 

105 S=5+1;IF S=i1 THEN GOTO 60% 

118 LET P=ABSRND%(S=-1)+1 

120 LET A=ABSRNDKCL- 1 +1 

158 LET B=ABSRNDACL-1) +1 

148 IF K=i THEN GOTO 202 

145 IF THEN G. 250 

159 IF THEN G, 200 

155 IF THEN G, 250 

188 IF THEN G, 400 

185 IF K=6 THEN G, 420 
200 P,A"+"Et="iIN, C 

218 IF C=A+B THEN GOTO 504 

258 IF COA+B THEN GOTO 550 

259 IF BA OR B=A THEN GOTO 120 

zE IF BCA THEN P,A"-"Bt="s IN, C 

270 IF C=A-B THEN GOTO 50% 
288 IF COA-B THEN GOTO 530 

308 P,A"*"B'="s INPUT C 

318 IF C=A*B GOTO SOZ 

328 IF CO A*B THEN GOTO 550 

350 D=AtBi IF DL THEN GOTO 120 

355 IF B=i THEN GOTO 120 

EED PRINT D"/"B"="; INPUT E 

57% IF E=A THEN GOTO SOD 

388 IF EA THEN GOTO SS 
400 IF Pei GOTO 200 

485 IF Pez GOTO 250 


u 
Amu 


KARAKA 


UU Fe el hj 


418 IF P=5 GOTO 110 

415 IF P=4 GOTO 118 

423 IF P=i GOTO 200 

425 IF P=i GOTO 250 

4658 IF P=t GOTO 300 

425 IF P=4 GOTO 250 

590 LET N=RABSRNDA (4-1) +1 

505 = ERG GOED" 
519 CORRECT "* 
S15 GOEDZO'' 





opte) 
oRÁ’ 
351 
SEE 
555 
>40 
545 
558 
EAO 
E18 
620 
ESA 
EED 
670 
EEG 
ES 


bUTO 108 

IF T=2 THEN P. "FDUT!!!"";P,$7 $7 $7 $7: GOTO 100 
PRINT $7 

LET N=ARBSRNDA(4-1) +1 

IF Nei P, “*FOUT. PROBEER HET NOGEENS! * 

IF N=2 P, "*JAMMER,. PROBEER HET NOGEENS' *! 

IF N= P, "*MIS, PROBEER HET NOGEENS! ** 

T=T+1; GOTO 140 

P.$1Z"VAN DE 10 SOMMEN WAREN ER "° 

PRINT ;10-F,* GDED EN *' 

PRINT ‚F," FOUT! ** 

DIM AC5) 

PÎ “NOG EEN SPELLETJE?"’ 

INPUT"DRUK TOETS J OF N"&A 

IF$A="J" THEN GOTO 18 

IFSA="N" THEN P. "BEDANKT EN TOT ZIENS! ®' sEND 


Over de UITBREIDING S KAART 


do 


SS asnnan ' 


vaeFaansnenn 
TELE 
IEEE 





Hierboven ziet U de filmafdruk van de soldeerzijde van de 
definitieve ACORN CLUB * CMOS, GEHEUGENKAART ' , 


Gisteren, 13 Juli zijn de films naar de printenbekkerij ge- 
bracht, nl, het Atelier voor Electronica te Hoensbroek 
met een opdracht voor een (eerste) serie van 100 stuks. 
De levertijd bedraagt 3 tot 4 weken, 


Hoe het aanvankelijk amateuristische kaartje met vallen en 
opstaan, vele nachten hardnekkig zwoegen en een harde leer= 
school tot deze print ontwikkelde, leest U elders. Wat er 
nu uit de bus is gekomen is een dubbelzijdige print met 
ruim 500 gaten, doorgemetalliseerd, vertind en met compo= 
nentenopdruk t.b.v, de (vele) zelfbouwers, wit hebben het 
vertrouwen, dat de firma printen levert van een zeer hoge 
professionele kwaliteit. Inclusief de omslag van de door 
ons gemaakte materiele kosten, de (hoge) prototype-kosten, 
bouwbeschrijving en porte voor toezending kost deze print 
f 45e Wij verdienen daar uiteraard geen stuiver aan. 


De prototypen volgens het definitieve ontwerp lieten wij 
aanvankelijk eìders maken. Na reparatie van de vele fabri- 
catiefouten —reden voor ons om naar een andere fabriek om 
te zien- functioneren deze 'bomvrij', De print stoort niet, 
straalt niet, schakelt betrouwbaar naar ‘Power Down! dew.z. 
naar batterij bij uitzetten van de computer, functioneert ín 
de kast evengoed als erbuiten aan een stuk flatkabel van 

60 em (!) en verbruikt in 'Stand By' slecht een nauwelijks 
te meten 3 m ic ro ampere. De print is wat wij wensten, 


Intussen bereiken ons vragen over andere geheugenkaarten, die 
momenteel in de handel verkrijgbaar zijn. Een korte toelichting 
mag dus volgen: 


De 17 K. kaart van COMPAC, Deze kaart is geadresseerd van 3CO0 

tot 8000 (alles HEX). De éne K. van 3CO0 tot 4000 zullen verreweg 

de meeste leden, die 'varkens=gestapeid' hebben, níet meer nodig 
hebben, Op de kaart zitten de gewone Àk, RAM's 2114, die per 

paar 75 mA vragen, wat Uw voeding waarschijnlijk niet zonder meer 
trekken kan. Battery= backup is met 2114's níet mogelijk, dat 

weet U intussen wel, Verder is de kaart in het geheel niest 

gebufferd waardoor de ‘on-board buffers! snel overbelast worden 
wanneer U mat de bus ook nog iets anders wilt, Oe kaart kost f 575.= 


Oe 17 K. kaart van Visser uit Leiden. Kierover werd in de laatste 
HOBBIT loffelijk geschreven en terscht. De kaart komt dicht bij wat 

wij in de Club bedoelden, Er zitten in ieder geval de Low Power 

6116 CMOS IC's op. In een 'Battery- Backup' is echter jammer genoeg 
niet voorzien en deze kan ook niet achteraf op de kaart worden aan 
gebracht, Ook 'Write-Protect' van bepaalde geheugenblokken is níet 
mogelijk en er zijn geen verdere voorzienigen voor verdere uitbreidingen 
van het aantal IC's, De ontwerper van de kaart, Piet van Diemen, een 
actieve ACORN hobbyist, is bij mij geweest, Waarbij we uiteraard flink 
hebben vergeleken. Piet heeft van zijn kaart 17 stuks gemaekt en 
stopt hier nu mee, Hij is intussen lid van onze Club en een ervaren 
Lay-Out man, Bij vólgends projecten zullen we nog van hea horen $ 

De kaart van Piet van Dieren, door Visser verhandeld, kost =voor 
zover nog voorradig- f 360,-. Is (viteraard) volledig gebufferd. 


Onze EIGEN kaart heeft, wij herhalen het nog even, de volgende 
eigenschappen: 8 CMOS-IC's met adressering HEX 4000 = 8000, 

Op de print zoals U hem krijgt is bij voorbaat het adres 6800 tot 
8000, dus 6 K, voor Battery= Backup geschakeld, Op de kaart passen 
hiertoe 2 Duracel kleine batteryen type AAA. De rest van de kaart ís 
als U det wilt óók voor Battery-Backup te schakelen. Voor dezelfde 

6 K, is op de kaart Write Protect (vóórzorg tegen overschrijven, wanneer 
daar b.v, een taal staat) reeds geschakeld, Ook hier kunt U, als U 
dat wilt, de rest éék zo schakelen, De Dip-Switch zit er al voor, 
Verder paesen op de kaart een paar connectors waaraan een kleinere 
kaart kan,met nogmaals 4 CMOS IC's = 8 K. ta adresseren naar het 
gebied Hex 800 — 2800 p l us nog eens 2 sockets om op het adres 
AOOD 4 k. CMOS te kunnen adresseren teneinde daar Toolkits, Jumpers 
en wat dies zij meer, te kunnen ontwikkelen, Oft dan voor dié leden 
die daaraan genoeg hebben. Zij behoeven dan niet de uitgebreide 
schakelkaart aan te schaffen, die momenteel door Roel Heuvel wordt 
ontwikkeld, (Zie zijn bijdrage in dit nummer), Dit kleinere sansluit= 
bars kaartje staat nog op de tekentafel maar zal betrekkelijk snel 
gemaakt kunnen worden, Een paar maanden. Wól een uitgekiende zaak | 


Van Control Universal Ltd een 16 K. kaart van fantastische kwaliteit 
Kr zitten 28 pine sockets op en er kan een grote verscheidanheid aan 
IC's worden geplastst; straks ook de 8K. CMOS zodat er 64 k, ‘op de 
kaart kan. De adresseerbaarheid is in twee gebieden naar keuze. 
Echter de Battery- Backup is voorbehouden aan maar Î IC=-soort n.l. 

de 5516; een IC, die hier niet te koop ís en in Engeland voor rond 

f 50.- per 3 t uk. Met een schone kaart van f 360. komt de compleêe 
kaart op f 760.-, Write Protect is mogelijk. Heeft de ACORN-BUS. 


Over de ELECTUUR kaart die hier en daar in de Club met tevredenheid 
gebruikt wordt een andere keer, Heeft een anders connectorvalgorde, 


Borghaerts, 


AF Ss OAT NOU 2 2 ? 











Battery 
Back-up ? 7 





Wat een IC is, dat weten we; sen geintegreerde (samen- 
gestelde) schakeling van massa's halfgeleiders (miniatuug 
transistors). In MOS IC's past men zgn veld-effect (FET) 
transistors toe gebaseerd op het gebruik van metaal-oxide, 
MOS betekent 4 Metal-Oxide-Semicondugtor, ije C van CMOS 
staat voor een Complementaire schakelwijze van n en p 
poorten in één Chip (IC). In het begin waren MOS IC's 
zeer kwetsbaar en gevoelig voor statische ladingen. 
Momenteel zijn ze redelijk gebufferd en kun je ze gerust 
beetpakken. Eraan solderen is af te raden zonder bijzondere 
voorzorgen. CMOS IC'e zijn wat langzamer dan de gewone 
bipolaire IC's maar kunnen goedkoper worden gefabriceerd 
door de mogelijkheid van compactere bouw. De technologie 
wint terrein voor vele typen IC's; ook de uP 6502 in CMOS 
komt eraan. Hoewel een CMOS schakeleenheid een hoge stroom 
trekt met steils flank is het totale stroomverbruik van 
een CMOS IC uitzonderlijk laag door de practische afwezig= 
heid van lekstromen, 


De verwachting is derhalve, dat door toenemende toepassing 
van CMOS IC's het stroomverbruik van (personal )computers 
flink zal dalen i.p.v. steeds maar te stijgen, Voorzienbaar 
is, dat binnen niet al te lange tijd personal computers 

op batterijen draaien, dezelfde ontwikkeling als bij klokken 
en (zak) rekenmachient jes. 


Voor GEHEUGENKAARTEN is de CMOS technologie nog extra 
interessant doordat CMOS STATISCHE GEHEUGEN IC's hun 
geheugeninhoud bewaren, óók als de voedingsspanning van 
5 Volt wordt teruggedraaid tot iets meer dan 2 Volt. 


Wanneer je dan tevens van de IC's alle poorten 'HOCG! trekt 
wordt het stroomverbruik in deze stand practisch nihil, 
voor onze gehele 16 k, kaart een nauwelijks meetbare 

3 mier eo Ampère, Een batterijtje gaat in die situatie 
waarschijnlijk even leng mee, als wanneer hij in de winkel 

had blijven liggen. Mogelijk zelfs langer. 

Deze schakelmogelijkheid heet Battery Back-up. 


Wanneer bij (na) uitzetten gan de computer de spanning 
aan de uP (de 6502) daalt van 5 maar O Volt, begint 
de uP bij dalen van de spanning onder ongeveer 4,3 Volt 
allerlei troep in de geheugens te schrijven. Het bekende 
fenomeen ven de 'dying (stervende) uP', Door BREAK 
(RESET) routines wordt die troep bij aanzetten weer op- 
geruimd, Echter uiteraard niet in gebruikers RAM IC's, 


We moeten de 'dying uP' dus vóór zijn, door de poorten 
van de CMOS GeheugenIC's ‘HOOG! te trekken als de 
spanning daalt tot onder ongeveer 4,7 Volt, De IC's 
zitten dan dicht, Onze kaart bevat die schakeling. 

We doen dit o.a. met PULL-UP (optrek) weerstanden 

aan alle adres en dats-lijnen. En via " OR " poorten 
de ÖS ingangen. Waarover later, Borghaerts 


De 


N.B. 


Diverse nadere gegevens betreffende de CMOS Geheugenkaart 


De kosten: De prints kosten in de beschreven professionele uitvoering 

f 45. De B CMOS 2k, IC's kosten bij gezamelijke inkoop ongeveer 
f24,50 per stuk (HEC-prijs f 35, !) Oe tót 6 juni bestelde en vooruit- 
betaalde IC's werden reeds toegezonden. De verder benodigde onderdelen 
(buffer- en schakelIC's, weerstanden, sockets etc, zie lijst) worden 
door de ECD te Delft tot bouwpakketjes samengesteld tegen winkelprijs 
minus 124% voor clubleden, Totaalprijs, inclusief board- en printconnec- 
tor f 55. In totaal komt de "MOS-Geheugenkaart derhalve op f _296,- 
inclusief a l l e s, ook de connectors, TE 
De els 'gebouwd en getest' bestelde kaarten worden door HTS'ers als 
vacantiewerk gebouwd tegen sen vergoeding van f 20,- 





Bestellingen: Tot dusverre werden tegen de 80 prints besteld, Wij dach- 
ten in eigen beheer maximaal bev, 200 prints te laten maken uitsluitend 
voor clubleden, Daarna gaat hij, ín licentie, naar de handel, 

Voorlopig is de kaart dus nog bij ons te bestellen door: 

Overboeking van f 45,= naar postrekening 5244293 van de penningmeester 
Acorn Computerclub te Malden. Dit is de totaalprijs voor de kale print 
inclusief de bouwbeschrijving en verzendkosten. 

Overboeking van f 200,- als vooruitbetaling op de 8 IE's CMOS 2k. Bij de 
eerste gezamelijke inkoop lukte het om met dit bedrag rond te komen, Bij de 
volgende waarschijnlijk ook wel, Print p lus IC's dus f 245. 
Overboeking van f 55.- plus f4,25 (porto) naar bank-rekening 17,99,45, 300 
van de ECD te Delft, postrekening Rabobank 38644,voor de onderdelenset, 
inclusief alle cannectors. Hééft U al connectors, laat de set dan tóch 
compleet komen. Voor de 2 connectors rekent de ECD slechts f 4,50 en U 
heeft dat type straks evt. tóch ook weer nodig voor het 'bovenkaartje' 
Voor evt, nog benodigde board=onderdelen (IC's 2,3,4,5) kunt U, als U dit 
wilt, ook daar terecht, Tfn 015-1334429, 

Wilt U de kaart ‘gebouwd en getest’, dan gelieve U dit op Uw overboeking 
van f 245,- te vermelden. 

De categorieën B en C ontvangen tegen de tijd van levering van ons een 
preciese afrekening. 


Het samenstellen van onderdelensets doet de ECD op ons verzoek 
omdat wij het werk niet aankunnen en niet uit opdringerigheid, Voor 
geval U elders beter terecht kunt bent U daar volstrekt vrij in. 


De onderdelenset bestaat uits 


IC's 74L5244 2 x Sockets 24 pins 8 x Transistor BC 547B 
74LS245 1 x 20 pins 3 x Germaniumdiode OA91 
74L513B 1 x 16 pins 1 x Siliciumdiode 1N400% 
74L5132 1 x 14 pins á& x LED Jmm rood 
74LS O1 1 x : 
40718C 2x DIP=SWITCH 6-voudig OSTO6( laag) 

Weerstanden: 33k, 7 Xx condensatoren, 

27k, 20 x TANTAAL: 100 uf, 33uFf,22 uF‚15 uF,10 uf 
alle 2k2 2x alle 1 x 
470 1 x N 
1/8 watt 220 1x Keramisch: 10 nf 2 x 
56 1 x MekKefle 100 nf 11 x 


Connectors: Male 32-voudig enkelrijig 
Female 32-voudig enkelrijig 


winkelprijs (volgens ECD) f 63.- Clubprijs « « f 55e- + porto. 


LUIS"SRVINK : 


Met behulp van deze eenvoudige schakeling kan de digitale datastroom 

die het LOAD en SAVE commando tot gevolg hebben hoorbaar gemaakt 

worden, 

Bij LOAD'en, van data kan men nu horen of de bitjes op de cassette 

in de computer terecht komen en dus;alle kabels goed ingeplugd zijn. 

De juiste titwerking van het SAVE Gömmando kan nu ook gecontroleerd 

worden, 

De ingangs condensatoren Cl en G2 worden ín de computer op de DIN- 

plug SK2 aangesloten, De gehele schakeling kan trouwens gemakkelijk 

in de kast ingebouwd worden, De waarden van Rl en R2 zijn richtwaarden, 

de grootte van R2 is sterk afhankelijk van het nivo dat de cassete 

recorder afgeeft,Op de volumeregelaar Pl komt het LOAD of SAV: signaal 

binnen,dit is afhankelijk van de stand van Sl. ICl is een complete 

audioeindversterker die het signaal dat op pin 3 binnen komt 50X 

versterkt, 

Rl en Rè2 moeten zodanig gedimensioneerd zijn dat bij omschakeling 

van Sl het signaal even hard klinkt.In rust moet 31 in de LOAD stand, 

omdat na elke BREAK op de SAVE leiding het 2400 Hz signaal staat. 

Eventueel kan de in de ATOU! ingebouwde luidspreker gebruikt worden, 

dit kost echter een extra omschakelaar. 

Tot slot nog enkele opmerkingen (van algemene aard ) : Aen 

l- Door de grote versterking van IC 46 in de ATOM heeft menVmaar een klein 
signaal op de ingang van SK2 nodig, De meeste cassette-decks 
geven een vrij groot signaal af wat tot oversturing van 1046 kan 
leiden. Een eenvoudige weerständgdeler of potentiometer lost dit 
probleem op. 

2= De uitgangsignalen van stereo deoks (links en rechts) mogen nooit 
met elkaar doorverbonden worden, De fase-en amplitude-v:rschillen 
kunnen een flinke vervorming van het somsignaal tot gevolg hebben, 
Dit laatste uit giek in SUM SRROR's op het beeldscherm. 






c1 
En 100a 
Gin tin 33K "LoAo” 
2 RA 


N.B. Deze goede electronicus (en nette tekenaar) vergat zijn 
naam bij inzending te vermelden. Niettemin: Onze dank } 





MEMO ‚ deel 1 
Volgens een advertentie zat er bij iedere Acorn een hand- 
leiding waar iedere andere computer jaloers op zou sijne 

En inderdaad dat klopte, alleen sseesesvse Än 't Engelse 

En aangezien dat sen nederlandse handleiding voor de nees- 
te leken al moeilijk te begrijpen is begrijpt U wel dat 

de engelstalige voor de meeste beginnelingen helemaal niet 
te snappen ís. 

Vele raecties en telefoontjes aan het adres van onze club 
hebben dit wel bewezen, 

Voor al deze leden heb ik getracht de handleiding helemaal 
te vertalen en waar nodig is de moeilijke gedeelten in het 
boek beter onder woorden te brengen. Tussen de teksten door 
zal ik nog wat informatie geven die het werken met Uw Acorn 
hopelijk wat zullen vergemakkelijken, 

Het is dus de bedoeling dat als U iedere aflevering uit de 
Acorn nieuws haalt U aan het eind van het verhaal een vol- 
ledig vertaalde handleiding met div, aanvullingen heeft, 


Hoofdstuk een 


1,0 Als we de Acorn inschakelen zien we (als we tenminste 
op de juiste frequentie hebben afgestend) 3 dingen: 

„ a) de naam, de computer meldt zich dus als het ware 

> b) de 'prompt' :> , dit teken, dat aan het begin van dedere 
nieuwe regel komt te staan, wil zeggen dat de computer 
klaar ís om een commando of opdracht te ontvangen, 
cursor €) de cursor : B , deze geeft ann waar het volgende karak= 

ter (dus cijfer, letter of leesteken) zal komen te staan, 
Tip: ala U de cursor ín bepaalde gevallen lastig of hinder- 


Piter lijk vindt kunt U hem ook laten verdwijnen door in te typen: 
I#El=Z. Wilt U de cursor weer terughebben dan typt U: 

break IkEl=128, of U kunt eventueel de breaktoets gebruiken, 
U bent dan wel Uw programma kwijt tenzij U na de break 

o/d old intypt, waarna uiteraard een return. 


1.l Wat de Acorn zoal kan doen, 
De Acorn begrijpt de volgende speciale woorden en symbolen: 


Commando's 

LIST, LOAD, NEW, 

Functies 

ABS, BGET, CH, COUNT, EXT, FIN, FOUT, GET, LEN, PER, RND, TOP, 
Connectivea (verbindingswoorden) 

AND, OR, STEP, THEN, TO, 


Statements (opdrachten) 
BPUT, CLEAR, DIM, DO, DRAW, END, FOR, GOSUB, GOTO, IF, INPUT, 


LINK, LET, MOVE, NEXT, OLD, PLOT, PRINT, PUT, REM, RETURN, 
RUN, SAVE, SGET, SHUT, SPUT, UNTIL, WAIT, 


Ôperators (bewerkingstekens) 


sk, $, B, 8, Kot s/e S= > ‚N04, ze 


Deze woorden en symbolen zullen in de loop van de volgende 
12 hoofdstukken verklaard worden, op dit moment is alleen 
van belang dat je ziet dat veel van deze woorden een voor de 
hand liggende betekenis hebben, Bijvoorbeeld typ: 


PRINT 'HALLO' 


achter het '>' prompt teken, Merk op dat de aanhalings- 
tekens worden verkregen door de SHIFT toets omlaag te hou- 
den en tegelijkertijd het cijfer '2' te typen, Geef nu 

een RETURN (d‚w.z. druk de RETURN-toets in) om aan te geven 
dat de regel is afgelopen. De ATOM print nu het volgende op 
je scherm: 


HALLO> B 


Om berekeningen uit te voeren hoef je alleen maar PRINT te 
typen ‘gevolgd door de term die je wil berekenen, Bijv. typ: 


PRINT 7+6%2 
Als je nu een RETURN geeft zal het antwoord uitgeprint 
worden, Je kunt typen wat je wilt, echter andere woorden 


als hierboven vermeld, zullen wa:rschijnlijk een ERROR 
(een foutmelding) geven, als je een RETURN geeft, Typ waar eens: 


HALLO 


achter de 'òt prompt. De ATOM zal dan antwoorden met een piep- 
toontje en vervolgens print hij: 


ERROR 94 


wat zoveel betekent als: dit is geen statement (opdracht) 
of commando dat ik ken, 


1,2 Een kleine demonstratie van enkele mogelijkheden, 


Nu je de controle over je ATOM hebt zul je wel eens een 
demontratie willen hebben van meer gecompliceerde dingen 

die hij kan doen, Er wordt hier nog geen poging gedaan om de 
werking van de programma's te verklaren want dan zou je 
eerst het gehele eerste gedeelte van het manual moeten 
doorlezen. 

Je kunt de ATOM een hele hoop dingen laten doen met een heel 
klein programma, typ maar eens: 


DO PRINT "ATOM-"; UNTIL d (return) 


Merk het verschil op tussen de'O' van DO, welke is de letter 
'0', en de Z aan het eind van de opdracht, die het cijfer O 
(nul) voorsteld. In de meeste programma's wordt de letter O 


voorgesteld als Ll ‚dus als een vierkant en het cijfer O 
als een smal ovaaltje (Ô ). Meestal blijkt uit de tekst 
wel wat het moet zijn een [J of een 0 . 

U zult nu de ESC (zescape oftewel ontsnappen) toets moeten 
ändrukken om dit programma te stoppen. 

Probeer nu de volgende regel in te typen: 


DO PRINT $RND&34+8,4$8,8128; UNTIL # 


Je zult de SHIFT toets moeten gebruiken om enkele van de 

Dee daat symbolen te krijgen, 

Dit programma is langer dan een regel op het scherm, maar 
typ maar gewoon door, het komt vanzelf op de tweede regel. 
Geef nu een RETURN om het programma te runnen (laten lopen). 
Ook nu zul je de ESC toets moeten gebruiken om het program- 
ma te laten stoppen. 

Tip: om na de ESC het acherm weer schoon te krijgen typ: 
PRINT $12 of P,$12. 

Om grafische commando's te laten zien typ: 


CLEAR; MOVE 1,73 DRAW 64,59 


en de ATOM tekent een (grove) schuine lijn op het scherm, 
Als je van meer gecompliceerde grafische programma's houdt, 
typ dan: 


CLEARP; MOVE 32,24; Y=l;DOPLOTI „f,Y; PLOT1,Y, Ps Y==Y-2*T/A TG Def 


Druk opESC om ATOM's prompt weer terug te krijgen. 
Om ATOM's assembler te demonstreren typ de volgende regel 
achter de prompt: 


P=32f; [INX; LDA Ó,X; STA #B@de; JMP 32Ó; J 


Er zal na een RETURN een assembler listing uitgeprint worden 
en de machinecode zal ín het geheugen op 320 gezet worden. 
Om het programma te laten runnen typ: 


LINK 329 


en de ATOM zal een toon laten horen. Hij speelt als het ware 
de (willekeurige) inhoud van zijn geheugen door de interne 
luidspreker. Om het programma te laten stoppen moet je op 
break drukken omdat dit programma een machinecode program- 
ma is, 

Je vra:gt je misschien af wat het nut is van deze voorbeelden, 
Ze demonstreren alleen maar de vele en verschillende moge- 
lijkheden waartoe de ATOM in staat is. 

Deze ‘programma's' passen allemaal op twee regels van het 
scherm, Om te zien wat je kunt doen met langere programma's 
kijk dan maar naar de vele voorbeelden in het boek, 


1,3 Het toetsenbord 


Het ATOM toetsenbord is ontworpen volgens ecn algemene opzet, 
die in de computer=industrie door de meeste fabri kanten geac- 
cepteerd wordt, In de meeste opzichten is ons toetsenbord het= 
zelfde als een normaal typemachinetoetsenbord, er zijn 

echter enkele belangrijke verschillen. Om te beginnen zijn 

er enkele toetsen die niet op een typemachine voorkomen. 

Zoals DELETE, REPT, CTRL en BREAK, Het doel van deze toet- 

sen wordt in de volgende hoofdstukken verklaard, 


ten ander verschil ís dat de letters A tm Z verschijnen 
als hoofdletters, in plaats van als kleine letters, als 
ze tenminste normaal getypt worden, 

Typ maar eens de letters 'ABC' en merk op aalRrerschijnen 
zoals ze op het toetsbord staan aangegeven: 


ABC K 


Van nu af aan wordt de cursor niet meer getekend in de 
voorbeelden, 


1,3.l, SHIFT 


Sommige toetsen hebben twee opschriften, B‚v, elke getal- 
toets (m.u.v. de nul) heeft een speciaal symbool of lees- 
teken extra, Het getal op elk van deze toetsen wordt sim- 
pelweg verkregen door de desbetreffende toets in de drukken. 
Het bovenste symbool wordt verkregen door een van de SHIFT- 
toetsen ingedrukt te houden en tevens een van de betreffende 
symbolen in te drukken, Dus eigenlijk op dezelfde manier als 
je hoofdletters typt op een typemachine, 

Als de SHIFT-toets is ingedrukt samen met een van de toetsen 
met een enkel opschrift, zoals b.v, de letters A tm Z en @ , 
[ ‚ enz., dan verschijnt dit karakter geïnverteerd; d.w.z. 

als een zwart karakter op een wit vlak, 

Geïnverteerde letters (A tm Z) corresponderen met de kleine 
letters en zullen dan ook in dit manual als kleine letters 
voorgesteld worden, 

Als® , [ ,\ , enz, moeten worden geïnverteerd dan wordt dit 


aangegeven als la ‚ (E] ’ N ‚ enzZe 
1.3.2 LOCK 


De LOCK-toets, indien 1x ingedrukt, verandert de were 
kingsrichting van de SHIFT-toets met betrekking tot de 

letters A tm Z. Normaal gesproken geeft het keyboard al= 

leen geïnverteerde letters in samenwerking met de SHIFT. 
toets en normale letters zonder de SHIFT-toets, Als de 
LOCKstoets 1x wordt ingedrukt geeft het toetsenbord verder 
alleen nog maar geïnverteerde letters. Het zal normale 
letters geven als ook de SHIFT-toets wordt ingedrukt, 

Wordt de SHIFT-toets weer losgelaten dan verschijnen er weer 
geïnverteerde letters, Wordt de LOCK-toets nogmaals 1x in= 
gedrukt, dan wordt weer teruggekeerd naar de normale toestand, 
LET OP: De LOCKâtoets inverteerd alleen maar de letters A tm Z, 
dus voor het verkrijgen van symbolen de op de dubbele func- 
tietoetsen staan moet men toch weer de SHIFT-toets even gee 
bruiken, Dit geldtook voor het inverteren van b.v. C in de 
LOCK ‘toestand. 


BEGIN-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN 
EVERT SANDERS 
(TEL. 04750-26051) 
ZAL U GRAAG ANTWOORD GEVEN. BEL HEM EN NIET GERARD BORGHAERTS. 


BEGIN=-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN=-BEGIN=-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN-VRAGEN-BEGIN 


A Kursus Machinetaal, 





Deze kursus Assembler is speciaal voor hen die de 
Atombasic behoorlijk beheersen, In de komende 
afleveringen zullen de Atom assembler en de 
instructieset behandeld worden, zodat ieder, na 
het serieus doorwerken van de kursus, zich 
behoorlijk thuis zal voelen in machinetaal 
programmeren, Net als voor de basic geldt: 
Oefening baart kunst", Van alleen theorie zal 

men nooit de puntjes op de íi, of onder ons 
gezegd:"de bits in het byte" krijgen. Als ge- 
reedschap voor deze cursus is het Archiefbandje 

6 met het monitorprogramma van Roel Heuvel 
bijzonder handig. Vooral als we met het behandelen 


van Flags gaan beginnen. 
Het hart van onze Atom: de 65g2. 


De 6542 is de uitvoerder van alle opdrachten, Dit 
geldt voor zowel basic als voor de assembler, 

De 65f2 doet alleen werk wat hem opgedragen wordt, 
Wat hij precies moet doen, ligt vast in de 
opdracht, Het scala van opdrachten is gespeci= 
ficeerd in een zgn. instructieset, Zo'n instruc- 
tieset bevat dus alle machinetaalmogelijkheden 
van de 6542, Als de 65f2 dus een kode tegenkomt, 
dan voert hij dit uit. Het is dus een echt dom 
ding:wat hij doet is alleen uitvoeren wat van 
hem verlangd wordt, Enig greintje zelf-initia- 
tief toont hij (gelukkig) niet. U vraagt zich nu 
natuurlijk af:'“Ho effe, en als ik nu intyp Print 
"Hallo", wat doet 'ie daar dan mee?" Nou, dat is 
in principe heel eenvoudig. Het commando Print « 
wordt omgezet in een aantal machinetaal-instruc- 
ties en die worden op hun beurt weer aangeboden 


aan de 6542 en die voert het uit, 


De Atom assembler, 


Deze assembler is uw rechterhand bij het maken 
van machinetaalprogramma's, Wat dit ding doet, 
is in feite erg simpel, Op de huis-‚tuin=, en 
keukenmanier typt u uw opdrachten (instructies) 
in, alsof u een basicprogramma intypt. Nadat het 
programma is ingetypt, wordt het "gerund", Nu komt 
de eigenlijke assembler in actie, Instructie 
voor instructie wordt vertaald in hexa-decimaal- 
getallen en opgeslagen, op een door u te bepalen 
stukje geheugen, U hoeft dus niet zelf al die 
vervelende hex-getallen in te typen, dat wordt 


voor u gedaan, 
Hexadecimale getallen, 


De 6542 werkt met hexadecimalen. Dat wil zeggen 
f-9 ABCDEF, Als op een geheugenlokatie een getal 
moet worden opgeslagen, is dit een hex=getal, 

Op één geheugenplekje kan een getal van 8 bits 
worden opgeslagen. Een geheugenplaatsje kan dus 
een getal tussen ff en HFF(f-255) bevatten, want 
het is een 8 bits, dus er zijn 2 mogelijkheden, 
2X2x2x2x2x2x2x2, Willen we zelf een geheugenplaats- 
de vullen, dan kunnen we dit doen met het 
vraagteken. B.v. ?#9f = #2, Als we willen 
controleren of het klopt, toetsen we in 

Print & ? #9 en voilà: 2A. Een iets zichtbare 
methode is om het beeldscherm als geheugen te 
gebruiken, Toets een in ? F8EZP = H2A. Links 
bovenin ziet u een sterretje verschijnen, 
Probeer dat ook eens met andere waardes, Opvra= 
gen van dit geheugenplekje is eenvoudig, Toets 
in P‚& ?H#87fg (zorg wel dat de bovenste regel 
niet "van het scherm valt”, anders wordt ook 

de geheugenplaats "overschreven" en zakt m'n 


hele theorie in het ijs.) 


ten klein stukje theorie van de 6582, 


Voordat we met machinetaalprogrammeren beginnen, 
moeten we eerst de meest essentiële dingen 

van de 6542 weten, 

3 Gbits) interne registers de Accu X en Y, 

Dit moet je zien als bijv. Z in basic, In deze 
geheugens kunnen getallen tussen d en 255 
(gj-FF), 

Een vlaggenregister of statusregister. 

Hierin bevinden zich de standen van de vlaggen, 
Het volgende deel zal over de vlaggen gaan, 

dus gaan we er nu niet verder op in, 

De Program counter. 

Dit is een register wat weergeeft waar de 
volgende instruktie zich bevindt, Het is een 
16bits register en kan dus variëren tussen 

ZIdd en H FFFF. 

Memory, 

Dit register wordt door de gebruiker bepaald, 
Een memory kan in principe alles zijn tussen 
PPPP en HFFFF. Als u dus opdracht geeft een getal 
op H# 97FF op te slaan, dan is de memory tijdens 
die instruktie # 97Fr, 


MACHIFTE IND TRUC HONS 


ADC 
AND 
ASL 


BEC 
BCS 
BEA 
BIT 


8MI 


Add Memory to Accumulator 
with Carry 

AND Memory with. 
Accumuistor 

Shift Letl One Bit (Memory or 
Accumuistor 


Branch on Carry Ciear 
Branch on Carry Sat 
Branch on Aasult Zero 
Test lts In Memory with 
Accumulator 

Branch on Aesult Minus 
Branch on Result Not Zero 
Branch on Result Pius 
Force Break 

Branch on Overfiow Clear 
Branch on Overtlow Set 
Clear Carry Flag 

Clear Decimat Mode 

Clear Interrupt Disable 81t 
Clear Overtlow Flag 
Compare Memory and 
Accumulator 

Comps emory and index X 
Compare Memory and Index Y 
Decrement Memory by One 
Dacteman Index X by One 
ent Index Y by One 
Essleske on Memory with 
Accumulstor 


Increment Memory by Ône 
Increment Index X by One 
Incremeni Index Y by One 
Jump lo New Locatton 

Jump lo New Location Saving 
Asturn Address 

Losd Accumulator with 
Memory 











LDX 
LSR 


NOP 
ORA 


PHA 
PHP 


PLA 
PLP 


ROL 
ROR 


RTI 
RTS 


SBC 
SEC 
SED 
SEI 

STA 
STX 
STY 


TAX 
TAY 
TSX 
TXA 
TXS 
TYA 






Load Index X with Memory 
Load Index Y with Memory 
Shift Right One Bit (Memory or 
Accumulatof 

No Operation 

OR Memory with Accumulstor 
Push Accumuistor on Stack 
Push Processor Statue on 
Stack 

Puli Accumulator from &tack 
Puli Processor Slatun from 
Steck 


Rotate One Bit Left (Memory or 
Accumulston 

Rotate One BIJ Right (Memory 
ar Accumulaton 

Aeturn fróm interrupt 

Raturm from Subroutine 
Subtract Memory from 
Accumulator wilh Borrow 

Set Carry Flag 

Set Decimsi Moda 

Sel interrupt Dieabie Status 
Store Accumutetor In Memory 
Store Index X In Memory 
Store Index Y In Memory 
Transter Accumulator to 
index X 

er Accumulator to 


er Stack Pointer to 


Transter Index X lo 
Accumuiator 

Transter index X to Stack 
Pointer 

Transter Index Y to 
Accumulstor 


COMPARE wermoeTign” ESILTS 


Condilon 


A‚X, or Y < Memory 
AX, orY = Memory 
AX. or Y > Memory 


N z c 
Kh 0 0 
0 1 1 
0 0 1 


schakelkaart 


Voor een aäantal ACORN-gebruikers is het nodig dat er geheugenruimte aanwezig 

is waarin programma’s kunnen worden ontwikkeld in RAM die reeds geadresseerd 

zijn op het zelfde adres als waar later het programmafin EPROM gezet}moet werken. 
Het gaat hierbij hoofdzakelijk om "utilities" en talen.Gunstige plaatsen hiervoor 
zijn: AXXX,DXXX en EXXXeOp AXXX hebben velen al een “toolkit” en een "editor". 

Op DXXX hebben de meesten al een "FP",EXXX is een reserve blok van 4k voor een 
“DOS“.Tussen de verschillende programma’s op èèn adres moet men kunnen omschakelen. 
Er wordt nu gewerkt aan een schakelkaart waarmee men op AXXX,DXXX en EXXX tegelijk 
CMOS RAM's kan adresseren,daarín dus,als men wil,12k programma’s kan ont- 
wikkelen en na ontwikkeling kan overschrijven in 12k EPROM’s op dezelfde adressen, 
waarna de 12k CMOS RAM weer vrijkomt. 

Op de kaart die nu in ontwikkeling is,kan dus op AXXX 4k CMOS en maximaal 24k 
EPROM geadresseerd worden(waaronder dus uw 4k “toolbox” en 4k "editor"). Op DXXX 
kan geadresseerd worden: 4k CMOS en maximaal 24k EPROM (waaronder 4k "FP"). 

Op EXXX kan 4k CMOS RAM geadresseerd worden plus maximaal 8k EPROM (waaronder 
eventueel 4k DOS).Het schakelen van al deze 4k blokken geschied software-matig 

en kan dus binnen een programma gebeuren.Voor dit doel bevat de kaart het schakel 
IC 8255. 

Dit IC heeft drie 8-bits poorten, waarvan de B-poort voor bovengenoemd schakel- 
werk gebruikt is en waarvan twee poorten (A&C) over zijn en met een flatcable 
kunnen worden uitgevoerd. 

De kaart is momenteel uitgedacht en ruimtelijk gevormd voor plaatsing binnen de 
kast,eventueel náást de 16k geheugenkaart.Er wordt nu gewerkt aan de lay-out van 
het print ontwerp.De leverbaarheid wordt ruwweg getaxeerd op 2 à 3 maanden. 








Voor de programmeurs vermeld ik vast de adressering nl.: 


PB 7 _{MSB) 


hakelbits E-blok 
PB 6 (LSB) se * 


PB 5 (MSB) 
PB 4 schakelbits D-blok 
PB 3 (LSB) 


PB 2 (MSB) schakelbits A-blok 
PB 
PB 


oo 


(LSB) 


De 8255 heeft als basis adres BCO0.Zie voor eigenschappen van de 8255 de data- 
sheet. 


Het zal programmeurs bekend zijn dat zij op deze wijze zowel programma’s kunnen 
schrijven in "vertikaal" gekoppelde EPROMS (A+D+E) alswel "horizontaal" (vele 
EPROMS op één 4k adresgebied) door phtsing van identieke overspringroutines in 
iedere EPROM.De ruimte die dus met deze kaart ontstaat zal niet gauw te klein 
blijken! 

Wil de ware programmeur in de pen klimmen en een artikel schrijven over het 
programmeren van het IC 8255 en hoe je er in een programma mee werkt. 


R.Heuvel 


soaeoecoee Noot van het bestuur “°Seccooco 


Bij ruimtelijke plaatsing van de door Roelof Heuvel in ontwikkeling zijnde kaart 
is nog niet nagegaan hoe het zit met de BBC ROM van 20k byte die het mogelijk 
maakt BBC programma's op de ACORN te draaien.Deze gaat als kaartje in de 6502 
socket.Ongetwijfeldg echter zal daar t.z.t een mouw aangepast kunnen worden. 


KERECECEERKEREK LIS DID 


INLEIDING 


De Pro9rammeertaal LISP is nu ook voor de ACORN ATOM beschikbaar, Het 
Programmma wordt oP tape geleverd en is 5,5K groot Cmachinecode) met 
bijbehorend 3K data, 

De machinecode staat op Positie #8229 tot aan #9899, en data oP #2893 tot 
#34aa, 

Voor de 12K ATOM past dit net (er is niet veel werkruimte meer over), 
maar met, 16K uitbreidina en IK "Piggy Packing" werkt alles Prima. 


ONTSTAAN VAN LISP 


Jaren Jeleden hield men zich al bezig met het (theoretische) Probleem 
"BEREKENBAARHEID", Dit Probleem houdt in: is er een formele definitie te 
vinden waarmee men voor een willekeurig Probleem kan aantonen of het 
meh, v. een rekenautomaat (bijv, een ATOM) berekenbaar ofwel oPlosbaar is. 
Er zijn de meest onbruikbare definities verzonnen zoals bijv, van 
R‚Church: "een Probleem is effectief berekenbaar als het intuitief 
berekenbaar is", Makkelijker Jezesd volgens mij: "als Je denkt dat het 
kan, dan kan het ook", 

Ook R‚M.Turins heeft zich er mee bezig gehouden, en heeft de "TURING 
MACHINE" verzonnen. Dit is een theoretische, eenvoudige machine, waardan 
lekker Serekend kan worden op Papier, maar Praktisch nut heeft hij niet, 
be wiskundige J.McCarthy zat daar ook mee, en bedacht een andere 
theoretische ("elesante" zoals de wiskundigen ze9sen) machine: LISP, Dit 
staat voor LISt Processing. Een Paar studenten van McCarthy zagen het 
praktisch nut van het ding in, en schreven er een interpretator voor op 
een IBM combuter in 1962, 

Tot. op de Saa van vandaag is er nopit essentieel iets veranderd aan die 
eerste interPretator, 


DE TAAL LISP 


LISP is een gewone Pro9rammeertaal net als alle andere talen zoals BASIC, 
met als enige verschil dat hij oP het eerste gezicht totaal onleesbaar 
lijkt, Het eigenlijke verschil tussen LISP en andere talen is, dat bijv, 
BASIC een "ITERATIEVE" taal ie, d‚w.z. er worden oPdrachten (statements) 
achter elkaar uitgevoerd en LISP is een "FINCTIDNELE" taal, d‚w.z. er 
worden functies toegepast oP "argumenten. 

Iedereen die wat met wiskunde te maken heeft (gehad), heeft in feite 
"gelispt", 

Bijvoorbeeld zo’n vervelend sommetje: 

EM dk N2 1 

en daar werden dan allerlel vragen over gesteld zoals: "wat is FL7)" of 
iets dergelijks, N 

Als Je dat dan uit zat te rekenen zat Je ín feite voor LISP-INTERPRETATAR 
te spelen, want het enige wat LISP kan is FUNCTIES uitrekenen (of netter 
gezean: evalueren). 


Deze functies bestaan uit een naam (hier "F") met een Lof meerdere) 
argumenten of formele Parameters (hier "X") gevoled door een definitie 
van Se functie (hier "NS4N2el"), 
De funtie "F" is beschreven m.b.v. andere functies "A!,‚t=l en "4", 
Het inconsequente van de mens ís dan weer, dat we dan niet opschrijven 
"AN4Y zoals wel zou moeten volgens de definitie van een Fuctie (eerst de 
FUNCTIENAAM, dan de ARGIJMENTEN), LISP is wel zo consequent. In LISP staat 
altijd de naam van de functie vooraan Sevolad door z'n arGumenten, het 
geheel staat tussen haakjes, 
Bovenstaande functie zou er in LISP uitzien als: 

(blt HU BIEN K 2D 
en het geheel heeft de naam "F", 
Als LISP nu het bovenstaande uit zou moeten rekenen voor een X=waarde 7, 
dan doet hi) dat ate volgt: 


1) tel op Het CA X 4P X 2) en 1 

dit houdt in, dat er uitgerekend moet worden: 

2) trek af “-" €“ KN 4d en 6“ KX 2) 

dit houdt weer in dat er uitgerekend moet worden: 


3) verhef "A! X en 4 
4) verhef "AN X en 2 


Er kan dus Pas wat worden uitgerekend binnen haakjes, als alles wat 
tussen no9 meer haakles staat al is uitgerekend. 


LISP wordt LISt Processing genoemd, omdat alles wat LISP kent: 
L"FUNCTIENRAM" "ARGUMENTO" "ARGUMENT" > 


cp te vatten is als een lijst met n+2 elementen. 
LISP interpreteert elke lijst als volgt: 


Het eerste element van de lijst is de functie naam en alles wat daar 
achter komt zijn de argumenten van die functie, Is een witlekeuris 
arSument ook weer een lijst Chaakdesl!), dan wordt deze weer hetzelfde 
bekeken functie Plus argumenten). 

Is een bepaald argument niet iets tussen haakles, dan wordt hievan de 
“waarde Genomen" (in het voorbeeldje X heeft de waarde 7), 

De waarde van zoiets kan bij LISP een getal zijn of weer een hele lijst 
met allemaal haak Jes, 


Formeler Gezegd: 
LISP kent: 
1) ATOMEN dit zijn of getallen of strings 
beginnend met een letter en 
eventueel Sevolad door letters 
en/of cijfers, 
2) LIJSTEN dit zijn lijsten van lijsten en/of ATOMEN 


Tesamen vorhen deze twee de zogenaamde "symbolische expressies". 
Een SEXPR (afkorting) is dus of een lijst of een atoom. 


Een voorbeeld van een SEXPR is de bovenbeschreven functie, 


LISP heeft een aantal standaard functies tot z’n beschikking staan, 
waarmee nieuwe functies gedefinteerd kunnen worden. Dit is een van de 
sterke kanten van LISP. Vergelijk bijvoorbeeld de "DEF FN" van sommige 
BASICs en de "FUNSTION" wan PASCAL, Programma's in LISP geschreven zijn 
over het algemeen veel korter dan Programma's in andere talen Aeschreven. 
LISP Programma's zijn echter meestal langer als het gaat om numerieke 
toePassingden waarin veel gerekend moet worden met eenvoudige 
datastructuren zoals ARRAYS etc. 

LISP kent maar tf datastructuur en dat is de symbolische expressie (of de 
LIJST), Het leuke is nu, dat een LISP programma zelf NOK die 
datastructuur bezit, 

Een Programma kan dus DATA zijn voor een (eventueel hetzelfde) Bro9ramma, 
terwijl DATA een Programma Kan zijn. Met LISP Ppro9ramma's kunnen oP een 
Gemakkelijke manier LISP programma’s Seschreven warden. Probeer dat, eens 
met een taal als ALGOL, PASCAL of met de meeste BASIC zoorten (ATOM BRSIC 
is wat dat aandaat een beetje slimmer dan de anderen). 

Een ander sterk Punt van LISP is, dat "RECURSIE" Seen enkel Probleem 
oplevert. Even wat vooruit Iopen, een voorbeeldje: 


N! CN FACULTEIT) is in ATOM BASIC als volet te berekenen: 


14 INPUT"Ne'"N 

29 Rei 

33 IF N=A GAT) 74 
44 FOR H=i TON 
SA ReRXH 

63 NEXT H 

74 PRINT"NI='R 
82 END 


Toch een heel gedoe met een laoP en wat testwerk, 
Met LISP gaat dat heel anders, 
De definitie van NI ís: 


3 a 1 
NI = HECN=-1)! 


Dus in LISP schrijf je op: 


XCOND C£EQ NO) 1D 
CTCTIMES N (FAECDIFFERENCE N 19999) 


Het Geheel heet "FAC", 
De functie : "COND" ís de "IF" van BRSIC 


, s : PTIMES" vermenigvuldiat 
7 "EQ" test oo Selijkheid 


„ 7 "er is "TRUE" 
" 1 “DIFFERENGE" is de "=" van BASIC 


Volgende keer kamen de standaard LISP functies aan bod met wat (hopelijk 
inkerecsante) vanrbeel den. 


za 


aso 


4 

31 

4 

za 

La 

78 

68 

9& 
180 
118 
128 
138 
148 
154 
168 
174 
188 
198 
2aa 
218 
229 
230 
240 
308 
385 
318 
328 
330 
348 
350 
363 
378 
388 
390 
408 
418 
420 
502 
518 
528 
53e 
540 
558 
568 
578 





kEM 48 LIN, TEXT PF: 
DIt A7) 7 
GOS. 

E - EUIT'"" P_— PRINT"’* L — LOAD": 

8 — SAVE“ » F_— FINISH"? "YAIR CHOLCE"SR 
=CH"E":G. 143 


SOR 













IN,’ "ENTER LINE TQ BE EDITEO"’L; T&E 1=#50; 
IFL=99)G.9 

IFL<1 OR L>88;G. 160 
Pa#82004CL-1 40 

F.JeP TO £P+#2F > 

IF? l=13;P, "er"; G, 180 
IF?.K32 OR ISP." ";G, 180 
P.arJ 

H.J 

P‚$1181181380 

IN. SA 

IFSAs"";G, 100 

F‚JaTO LENCAD 
2PaATJ;PaP+1 

N.J,G. 108 

IN.'"ENTER LAST LINE NUMBER {1-88)"L 
IF L<1 OR L>88;G. 294 

P.s2 

F.KaiT0 Lb 
Pal820BK-1 4440 

F.JaP TO P+#3F 

IF? Jel Is P,* j JEWFFFF IG. 389 
IFT_K320RTIDISIP," “,G. 300 
Par 

N.J 

N.KuP. 4831 G, 30 

IN. “FILENAME "SA; 74E 1=#80 
Kef AO; Mas Xl 2eke200 
LINK&FFEAIG. > 

IN.’ "LINES 1—-"L;7WELm#60 
IFL<1 OR L>88,G. sag 
Le#8200+L «440 

IN, "FILENAME “sr 

Kut RO 

las Xt 2e #B200) xl Ck 3200 
K78ml; XT 256 
LINKWFFDD;G.o 


720uP.s12; THE1=G 


730 
748 


F‚ Mal TOS1 SP. BHRI;H. IP,” DOP. SHDFLIC. sl UIP. "eli tor” 
DOP. SHDEI UC. el; P.'; Fel TO3L IP. SRDOIN. IP. IR. 


"eem el’ (uk Ukersyroup\ 


Can Gamal eloor £ Wotan: 


1UUIN, 


EDITOR 


1OREM 88 line text processor 

20DIM A70) 

20IN, ““EDIT,PRINT,LOAD,SAVE, OR FINISH"SA 
AOIF PACH G.100 

SOIF ?AxCH 6.300 

&OIF?A=CH :G. 400 

70IF?AaCH"S"$G.500 

BOIFA=CH"F "GE, 

„06.30 
'VERTER 







LINE TO BE EDITED"’L 


110IFL=99;G. 30 

\20IFL: t OR L-8B36,100 
130F=£B2D0 (Lt EAD 
140F,Jaf TO (F+£3F) 


150IFvJ=13if" "re 





‚GC. 180 


1601F9J 32 OR P7PSIP," “56.160 
170682) 

180N.J 

190F.$11$11613$8 

200IN, SA 

210IF$Ae"";G.100 

220F,J=0T0 LENCA) 
2309PaArJifefei 

24ON. JEG. 100 

SOGIN, "ENTER LAST LINE NUMEER (1-88)"L 
30SIFf L'1 OK L-88;6.300 
310P,$2 

220F.Kke1TO 
330Fm£B200r (Kel) EAD 

340F Jef TO F+£3F 


3501F?, 


3 






if, GJaEFFFFSG. 380 


360IF? 2OR?I-IEEP,P "36380 
370P.$?u 

380N. 

390N.KiF,$3;G.30 


400IN. "FILENAME 
S1OXmE£A0; !XmA; 





“sa 
X!'2=£8200 


AZOLINKEFFED:G, 30 


SOOIN. 
S10IF 


"PLINES 1="L 
<1 OR L>88;G,500 





S20Ls£B200eLx£40 


S30 IN, "FILENAME 


"sa 


S40X=£AD 

SSO!XmAFX! 2200 X! bm B200 
S6OX7Bal ;XPIel /25á 
S7OLINKEFFDODIG. 30 


Lue 


zie, 230,40 loencvstrik 


38 LINE TEXT PROCESSOR PROGRAM NOTES) 


THIS PROGRAM ALLOWS THE USER TO EDIT & PRI IT LINFS OF TEXT, 
UP TO 64 CHARACTERS PFR LINE. 





ALL THE USUAL KEYS ARE AVAILAbLE FOR ECiTiMC 20ov, REPT, 
DELETE ETC.RFTURN [3 PRESSED WHEN THE LINE 17 BESUIRED, AN 
INVERSE.R SHOUS THE POSITIJN OF TSf RETURK Dt! TSE LINC BEIKG 





15 AS FAR AS THE PRINTER WILL PAINT JUTe IF THERE 
JUST PRESS RETURN (210) 
ZE LINES BEIUG 


EDITED, WHICH 
18 NO CHANGE TO THE LINE TO SE EDITED, 
GRAPHISS MEHORY IS USED TO STORE TEXT, 





AVAILABLE IN AN ATOM WITH GRAPHICS MODE 4, ADJUST THE AA IN 
LINES 18, 120, 36C, 305, 500 ACTORDINGLY FOP SSALLER ATOMJe:= 

MODE NUMBER OF LINES 

4 88 

3 40 

2 16 

1 € 
TEXT CAii ALSO 3E SAVED OM TAPE AUD LOADEN AT A LATER JATE, 








FOR TELEPRINTER USERS, WITH THE A CDE FOR T4F PRINT 
ROUT INE, IN Fr To Pesrr „ AD Like 
BE 520: 23543. 
ossher odd ezerP. €} 


wait THE PRIKT ROUTINE AND TEXT PROCESSJR TOCETHER UITM ze 
HSAVENBSLTPE 280C 2 


E CE36 
USE WITH RUN Year Tof 
IE TUF PROGRA# 13 USED WITHOUT 4 PRI TER, 
BECAUSE OF LISE 31. 
TO FINISH FOITING ENTER 39 A5 THE LINE NUisER, 
TUIS PROGRA4 16 NOT SUITASLF FOR UMEXPANDED ATOMS WHICH USE 
#E2CO ONWARDS FOR PROGRAA TEXT. 


IT blt HANG UP 








1OREM 88 line text processor 

20DIM A70) 

30IN, “EDIT, PRINT,LOAD, SAVE, OR FINISH"SA 
AOIF PA=CH"E" 
SOIF ?AeCH" 
&OIF PA=CH"L 
7OIF?AaCH" 
BOIF*A=CH"F 
„06.30 
1UUIN. ’""ENTEK LINE TO EE EDITED"’L 
110IFL=99;G. 30 

\20IFL: t OR L-8B36,100 
130F=EBZ00e(L- 1 KEN 

140F,Jaf TO (F+£3F) 
150IFvJ=13if" "Pr" SG. 180 







1601F9J 32 OR P7PSIP," “56.160 
170682) 

180N.J 

190F.$11$11613$8 

200IN, SA 

210IF$Aa"";G.100 





220F,J=0T0 LENCA) 
2309PaArJifefei 

240N. SG. 100 

3OOIN,. "ENTER LAST LINE NUMEER (1-68)"1 
30SIF L'1 Ok L-8856,300 
310P,$2 

220F.Kke1TO 
330Fm£B200r (Kel) EAD 

340F Jef: TO F+£3F 
350IFPJ=13;F," SJKEFFFFSG. 380 
360IFJ32ORPI ISP, "36.380 
370F,$?J 

3B0N, J 

390N.KSF,$3:G. 30 

Z00IN. "FILENAME "$A 
$10XmEA0; !'XeA; X!'22E8200 
AZOLINKEFFED:G, 30 

SOOIN, "“LINES 1-"L 

S10IFL<1 OR L>68;G.500 
S20Ls£B200eLx£40 

S30IN. "FILENAME "sa 

S40XeE£AD 

SSO!XmAFX! 2200 X! bm B200 
S6OX7Bal ;XPIel /25á 
S7OLINKEFFDODIG. 30 


Une 220, 430140 Joencvetrik 





THIS PROGRAM ALLOWS THE USER TO EDIT & PRI IT LINFS Of TEXT, 
UP TO 64 CHARACTERS PFR LINE. 
ALL THE USUAL KEYS ARE AVAILAbLk FOR ECiTiMe :- 20PY, REPT 
DELETE ETC.RFTURN [3 PRESSED WHEN THE LINE 17 BELUIRED, AN 
INVERSE.R SHOUS THE POSITIJN OF Tat RETURK DI: THE LINC BFLKG 
EDITED, WHICH 15 AS FAR AS THE PRINTER Will, PAINT JUTe IF THERE 
18 NO CHANGE TO THE LINE TO SE EDITED, JUST PRESS RETURN €210) 
GRAPHISS MEHORY IS USED TO STORE TEXT, ER LINES BEIUG 
AVAILABLE IN AN ATOM WITH GRAPHICS MODE 4, ADJUST THE AA IN 
LINES 18, 120, 36C, 305, 500 ACTORDINGLY FOP SSALLER ATOMJe:= 





MODE HUÜMBER OF LINES 
4 88 

3 40 

2 16 

1 € 


TEXT CAt ALSO ZE SAVED ON TAPE AND LOADED AT A LATER DATE. 
FOR TELEPRINTER USERS, WITH THF SACHIEE SODE FOR TIF PRINT 
ROUTINF, IN Heise TO HRSFF , ADN LINES 
152350: ? 
25 ossher odd ezerP. ej 
SAVE THE PRIKT ROUTINE AND TEXT PROCESSJR TOCETHER UITH se 
KSAVENBELTPE 2500 2CJE CE36 
USE WITH RUN Year Tof 
IE TUF PROGRA# 13 USED WITHOUT & PRIITER, IT GL HANG UP 
BECAUSE OF LISE 31. 
TO FINISH FOITING ENTER 39 AS THE LINE \ 
TYIS PROGKAA 16 MOT SUITABLF FOR vNEXPAN 
HE2CN ONVARDS FOR PROGRAA TEXT. 












ER. 
DED ATOMS WEICH USE 


HOE NU VERDER 7 ? 2 7 








De CLUB groeit als kool, We staan nu, 18 Julí,op 278 leden. Dat is 
prachtig, doch ik wil dit nog eens in alle duidelijkheid stellen: 
ORGANISATORISCH LOOPT HET UIT DE HAND, In feite draait de club op 

3 mensen, de Penningmeesteres, Marien Gruijters; het bandjeserchief, 
Joke Bruins; en ondergetekende, coördinator, Eenieder van hen 
besteed aan de club 4 tot 12 uur per dag. Dat is geen hobby meer. 


U realiseert zich waarschijnlijk niet, dat een kleine dienst aen een 
medelid als b.v, alleen maar een adres schrijven en postzegel plakken, 
wanneer dít 250 x Poutloos moet gebeuren een flink karwij betekent, 


Wij hebben nu meerdere malen een ledenlijst gepubliceerd, Behoudens in 
Assen, lijkt deze door de handel beter gebruikt te worden den door de 
leden. Vrijwel dagelijks en op de onmogeliijjkste tijden wordt ík gebeld 
over storingen aan printers en weet ík veel. In plaats van op de 
ledenlijst te kijken en iemand in de buurt te bellen of erheen te gaan, 


Dat stoort mij geweldig in mijn prive- en beroepsleven. Zó gaat dat 
niet. De leden, die dit reeds beseffen en nauwelijks meer bellen, zijn 
juist diëfgenen, die tot dusverre de belangrijkste contacten betekenden, 


Over printeraansluitingen, bandjes laden, voedingskwesties e.d, hebben 
wij intussen , om te beginnen, wel genoeg geschreven, Ik meen, dat 

dat soort problemen in contacten met medeleden in de buurt verder op 
te lossen zijn. 


In het algemeen gesteld meen ik, dat de opvang van nieuwe leden met 

hun begrijpelijke beginnersvragen, plaatselijk of regionaal dient te ge- 
schieden. Ook met de vele schriftelijke vragen van :'Kan niet een van de 
leden dit of dat voor mij doen’ ‚ soms 12 vragen op één kantje, kan 
ik niets beginnen, Alleen al zo'n brief leesbaar uit te typen teDeve 
ACORN NIEUWS kost teveel tijd, aangenomen, dat ik de vragen begrijp. 


Vorig jaar September gaf ik mij op voor de Engelse Users Club en betaalde 
£ 5. Eerst dit jaar in Mei kreeg ik een krantje gedateerd Februari. 
In de ledencontacten met de HCC ligt het niet anders, Je krijgt dit on- 
vermijdelijk, wanneer de organisatie achterblijft bij de groei van ledental. 


HET IS VOORSPELBAAR, DAT ONZE VERENIGING HARD ZAL BLIJVEN GROEIEN, DIT 
KOMT DOOR DE AARO VAN ONZE MACHINE, EEN UITGEKIENDE 'DOE HET ZELF! COM 
PUTER. STEEDS MEER MENSEN DURVEN HET AAN OM ZELF IN ZO'N APPARAAT TE GAAN 
RONDSPITTEN, EN KIEZEN DE ACORN ATOM. 


WANNEER WIJ OVER ENKELE WEKEN DE ATOM KUNNEN'OPDATEN' TOT B,B.C. BASIC 
IS WAARSCHIJNLIJK HELEMAAL HET HEK VAN DE DAM, 


Om te voorkomen, dat onze Club vóórtijdig overlijdt is het bittere noodzaak, 
dat U zich REGIONAAL ORGANISEERT Begin met medeleden uit de buurt te 
bellen, kom bij elkaar, richt Uw eigen club op, kies Uw eigen hard- en 
sof tware-adviseurs, Uw snuffellaars, richt Uw eigen bibliotheek in; stuur 
via één persoon de vragen in en de bijdragen voor ACORN NIEUWS, etc.etc. 


Onze Club fs een HOBBY-CLUB, Géén Militaire Organisatie, Ik ge van 
hieruit geen Regio's vastleggen en leden aanwijzen, ik kan dat van hier- 
uit cok niet beoordelen. U zelf wél, U heeft ds ledenlijst en kunt de 
zaken ter plaatse beoordelen. Na verloop gaat het (hoofd) bestuur gevormd 
worden door de regionale/plaatselijke vertegenwoordigers, hiervoor aan- 
gewezen door de groepen zelf, 


Ik hoop het volgende ACORN NIEUWS te kunnen vullen met bijdragen 


"UIT DE REGIO * 
Borghaerts 








Space Conflict and Backgammon sound miles. apart, but 
they are just inches away from each other on Eric Deeson's 
cassette rack. Here are his views on over 100 new programs 

for the Acorn Atom. 


NGE OUR LAST survey of Acorn Atom sofi- 
re in Your Computer, November 1981 the 
B sofiwate publishers have churned out 
msses of material, and new companies have 
uered the scene. The flood of software has 
1 abated with the introduction of the BBC 
achine and the Atom's BBC upgrade chip. 

“Though the range has improved there is still 


lack of serieus software for thís micro 
Loading is still a problem. lt is a pity that 
e "Load “Index” system is not a precise 
dicetion of correct tevel for the main mater- 
|, and anyway sore suppliers da not use it 
iost readers” letters in response to the first 
rvey agreed that loading was « problem 
MK Electronics of New Milton kindly sent à 
rd which has helped, and alsa works for my 
BC Micro. 

Acorn Aiom software is more expensive 
an that for the ZX-A1. Suppliers 1o 4 small 
arket must cover their fixed costs with 
Mentially smaller sales, but high software 
ices probably keep down hardware sales 
vornsoft have net really set a clear lead - 
ey offer superb presentation but at a high 





2 YOUR COMPUTER. JULY 1982 





price. À few good cheap programs show that it 
is possibie. Suppliers shouid think af long 
term gains rather than short-term profits. 


Acornsoft 

INTERACTIVE TEACHING is the first casserte in 
the Acorn introductory Packdge, all 3K text; 
the total cost is £23. This is “designed to 
introduce you to the Atom computer, and ta 
the Atom Basic’, and is » very useful add-on 
to the manual. 

You need to use “Index” to set volume 
before you start. This should be star-loaded by 
typing: 

“LOAD “INDEX” 

Interactive teaching covers keyboard layout, 
number and text and graphics handling, and 
the elements af programming. Not had …— but 
not for the real heginner 
mancial Planning includes a lengthy and 
impressive form of VisiCalc called Minicalc 
Uhis has only 10 lines of five fields cach hut 
deserves an extended cassette ol us own 

This cassette also includes 2 program for 
plotring monthly sales over a yearly period 





…‚\ SURVEY 


AOM SOFTWARE 


Household has programs for storing names 
and phone numbers, touch-typing training, 
and providing alarm calls at set intervals. The 
fist book, “T book”, builds up your own data 
file — up to 95 entries no longer than 2 * 16 
characters each. The files you build up are 
saved separately. 

Typer and Timer are straightforward effect- 
ive programs, but 1 wonder how often one 
would use the latter instead of a conventions! 
pinger or alarm watch. 

Acorn's intention to market the cornputer 
seriously is perhaps shown by their placing the 
games cassette last in this introductory pack- 
age. The games include an excellent Attack 
and s superb Breakout with advancing walls, 
speed change, directionat return, and current/ 
highest scores. The cassette also includes 
mastermind, « form of tic-tac-toe and a nice 
memory-testing card game. 


Recent additions 


Recent additions to Acornsofi's range are al! 
neatly ensconsed in polystyrene foam cases 
with colourful and informative fold-our card 
covers. A row of these paperback-sized pack- 
ages looks so good on « shelf that many must 
be bought for that reason alone. At £11.50 
each they are expensive, but usually of high 
qualiuy and reliability. 

Some of these programs must be “Run 
rather than “Loaded or plain Loaded. If Acorn 
made the first instruction P.S7 it would beep 
when loading was finished and save much 
frustration, 

Three new packages have appeered in the 
Games Pack series. Games 8 comprises 
Stargate and Gomoku with SK text and 2K 
graphics, and Robots — 4K and 6K. Gemoku 
ia a goed implementation of the two-player 
strategy game with simple cursor control and 
key entry of moves. Both the other games are 
variations an sci-fi combat (hemes. Stargate 
uses invader skills only, and ís memorable for 
ìts sound effects. Robots is a neat, addictive 
graphics game which is similar to Tank 

Games 9 presents Snapper, a version of Pac 
Man which my children Tand their friends 
patticularly enjoyed. isa SK and 6K 
adverure-in-2-tabyrinth game, with 3D views 
of the passages before you. Babies is a SK and 
3K horror, If you are somewhat revolted by 
the violence af Atari’s Circus, do not read on. 
Instead of a paid clown ta crash around in the 
concrete, vau must vatch babies falling fram a 
skyscraper What a strange mind che author 
has. 

Games 10 is for the minimum B and 2K 
Aem. Ii vs a pleasure 10 nare (hat many of the 
10 pragrams hete are thoroughly gond valve 
in view of the restrictions on memory Those 












owners of expanded Atoms have to start with 
8 - 120, 
2 very dìfficukt step to remember 

The programs on this tape are 1 good mix of 
old and new — a Breakout and « variant called 
Hectic; Mastermind; slalom; snake; road-race; 
Simon; squash; lander; and something called 
Bombs uway, which is  proiectile routine 
really. 

Adventures needs SK and 6K end uses the 
fact that all sqventure programs are essentia!iy 
the same. The situations may difTer, as may 
the obstacles, atrackers and obiects — but the 
skeleton code remains the same. Acornsoft ask 
you to load the skeleton, and then to load the 
fantasy of your choice. Dungeon, Haunted 
House and Intergalactic are the alternatives. 

IC 1 were en adventure fan, 1 would prefer 
the mote modern graphics variants to these. 
The Acornsoft adventures are entirely tradit- 
ienal in format and approach. 

Acornsoft have also produced one of the best 
versions of Life Essentially it is a pattern- 
generming algorithm with « tong history. An 
al design is described in terms of cells, 
living ones originally, equivstent to lighted 














ing certain important rules. In most versions 
fer micros, the rules are not accurately 
followed; in others, generations succeed esch 
other at 4 frustratingiy slow rate The Atom 
Life — SK and IK to 6K depending on 
mode chosen — is extremely sophisticated in 
use, and it is both law-abiding and fast. in the 
fastest reproduction rate, Model 1, the }28 x 
64 cell positions produce over twa generations 
1 second. 


Any Initial design 


The controls allow one to draw any initial 
design including any of the seven wared 
patterns, such as glider, let generation go at 
speed, or step through it; and to edit at any 
stage. The cassette also contains five starting 
designs you can call on if you wish 

Acornsoft's Chess is impressive for SK and 
GK. It thrashed me even at the lawest of 115 six 
levels. The board display is fsirly crude hut 
move entry is versatile and straighufor ward 
You can change sides, or the camputer can 
play both sides; you can step back and lrih 
through the moves and ty new avenues at 


pixels These die, survive or veproduve eam 





f 
[5 


fabove). 











Minotaor presents 8 res dimensional view of the mare 
square et the top of the picture tefis you 
which way you are facing raistive to the map (below). 


Acornsoft's Snapper is sier to 
PacMan: games. 





A pd F Ertan ter Attsch resembles 





8Bug-Byte's Chess needs 12K but 
offers many levels 














will The SK and 6K_Synthestser ie another 
impressive but ol sofiware There space for 
four tuner of up ta 25 nates esch inctuding 
tears, and there are four vorces. These may be 
played in any sequence, almost indefimtely, 
producing quite sophisticated melodies The 
whole thing is made (hat much nearer hy a 
delighuful screen display of the sore in 
musica} notatioa. Additunally there are 
practice and editing routines 

Serious programmers wilt welcame Forth_- 
SK and 1-6K. Forth is more of 2 system than a 
high-level language, in which one can define 
commands and routines effevtively as 
procedures and applications Eorth beurs no 
telatien to Batik or machine code. The Atom 
Forth is up to standard and camnes on cassette 
rather than chip with its own editor, graphics 
pack and demonstearion application There are 
plenty of good books on the subject, bat the 
Acorn speciak at £6 is excellent 

Database addict will net think much ot 





Desk Diary, which ventatns Address Book and 





Teach SK and AK Both zie twvial 
end restricted in number al records, up te 100 
and 300 respectively, and da not compete wah 
an old-fashioned desk diary 

Acornsofi's Ward Tutor SK and6K is 
a tesching program 4 ix good shar Acorm’s 
feu teaching program is not a two a-peuny 
mathematical program but unfortunately this 
woliware is not up ta standard Ne English 
tcacher was involved on ms preparation The 
first program is Pairs which omits letiers om 
words leaving the pupil to select one of two of 
three presented compleuons. There is no 
educatinnal value in that, and the use of poorly 
punctuated bigb-tlown language is pountlese 
What is the rea of opening with the questien 
“Do vou want to start?” and then sccepting 
only the aflirmative> 

The sophistication ef supervisor cvatrol, 
which can even have passward ent 
impressive Teachers can create their own dara 
bases, vien the exercises with answers, and 
even get fairly good cevords af how well op 
to 16 users have done Thys could have 
heen made much better with a little extra 
effort 


A & F Software 


THIS FAIRUN NEU company wm Aemland is 
increasing its range steadily and has us eye 
firmly on the BBC mrarker ton All the tapes 
have Atomususte Indexes and cursory wsteuct. 

ions 
Cylon Arak SK andtK, 4195 wa 
ram whnh sesemhles Missile Command. 
st more to cah attacker and fire to 
destrov it. Cylons come in three makes, with 
fcontersed on page 35! 














YOUR COMPUTER JUIYIS2 B 


TE PRINTEN SUBSTRINGS NRST1E3456 
MET LYNNR. ? J/N?N 

E vanden HAAK SPUISTRAAT 332 1012VK AMSTERDAM C > 
G MEERLEVELD SPRREND.STR, 39/2 1913ST A'DAM 929-867323 
MCH de HAAN van HALLSTRAAT 537 1951AC AMSTERDAM 020-6027356 
D VALKEMA BELLAMYSTRAAT 91 10538 AMSTERDAM 029-1837894 
RP WIUDBERG LEIDUINSTR 14/2 10585 AMSTERDAM 4929-171866 
RJ BRAND STRACKESTRRAT 31/4 1067KR AMSTERDAM 9209-136202 
Q KONING van EEGHENSTRAAT 88 1871GK AMSTERDAM 0290-765296 
D LUCAS GOVERT FLINCKSTR.237 1073BW AMSTERDAM 420-7689585 
E de KONINK WAVERSTRRAT 10 1879VL AMSTERDAM 9209-440133 
J BANT WAGENRARSTRAAT 13 1993CB AMSTERDAM 822-9239080 
M JANSEN HAKFORT 223 1102LA AMSTERDAM 6929-798478 STRONMBERG ) 
ER SWETS T.ASSERLAAN 281 11114 DIEMEN 929-906559 
MW van BERKOM EIKENRODELAAN 82 11810 AMSTELVEEN € ) 
R JANSEN FLUWEELBOOMLAAN 227 1185P8 AMSTELVEEN 020-474115 
R van YPEREN MISSISSIPPI 5 t186HS AMSTELVEEN 820-414505 
H KUIPER NIJL 157 11866 AMSTELVEEN 922-4512980 
CHR BOUTER NOORDEREINDE 163 1243.JP sGRAVELAND 835-61665 
P SMID BRONGOUW 121 1352 ALMERE 23240-16258 
F ven BERGH HEEMRARDWEG 308 1382GX WEESP 02940-16361 
R HARTSUYKER LUTGARDISSTR 15 1402VW BUSSUM 92159-33612 
G de GRAAF CEINTUURBAAN 78 £493AD BUSSUM 62159-14928 
RM LUCKE POSTBUS 64 1420AB UITHOORN 020-6917680 
PJ POST KRUISWEG 25 1436CA AALSMEERDERSRUG 82977-26632 
H BRUGMAN Pr WILHELM.SCL.35 1461AL ZO BEEMSTER 02999-24969 
JJ BOON HEILIGENEG 185 13610 KROMMENIE 075-2841903 
AM BAKKER DRHLIASTRAAT 128 1616EG HOOGKARSPEL 92286-22127 
L BIJNAGTE Dr UYTEMALAAN 12 1617KJ WESTWOUD @2286-1299 
F APPELMAN UATERMAN 53 1622CR HOORN 02290-14743 
L BOUMAN le VROONSTRAAT 23 1781LT DEN HELDER 22230-19946 

* H BLIJLEVEN NOORDZEESTR, 47 178481 DEN HELDER 82239-16734 

« W vd BOS BREGURARD 19 1824EH ALKMAAR 9072-611945 
J GLORIE GEELVINCKSTR 6A 1991AH CASTRICUM 2518-520935 
P SPRUIT HEEMSKERKERWEG 252 194S5TK BEVERWIJK 02310-42508 
S van LEEUWEN KOMPASSTR 32 1973PX IJMUIDEN 62550-22435 
KF WONG GEN. CRONJESTR 9 2921JA HRARLEM C > 
RJ van t HOFF GEN.CRONJESTR 79r 20621JC HAARLEM C > 
P de VOS JAN HARINGSTR, 95 2023KC HAARLEM 223-2555980 
OE WOLTERS KASTANJESTRAAT 29 2923TE HAARLEM 023-2570811 
J de VRIES H,ROBBERSTRAAT 28 2024HJ HAARLEM 023-2709416 

x JC vd WOESTIJNE SKRGERRAK 112 2133DV HOOFDDORP 22503-17926 
B STROET MIENT 37 2141TA VIJFHUIZEN 62508-1114 
C vd WETERING W de WITHSTR 19 2161VO LISSE 02521-15418 
PJM van DIEMEN wv SPEIJKSTRAAT 12 2i6tVK LISSE 02521-16530 
MH van ZUIDAM ELSBROEKERLAAN 52 2192TD HILLEGOM 92520-19315 
A HARTEVELD L.SEMFSTRAAT 36 22428C NOORDIJK A1719-19571 
C LANDMAN OUINSTRAAE 129 2225RD KATUYK a ZEE 91718-750321 
B KASTEEL CLEMATISLAAN 37 22418 WASSENAAR 1751-104615 
DJ de GRAAF VOUVENVOORDEL, 7 2274Si VOORBURG 279-4794386 
JTh van VELZEN v HALENIJNL.3S2 2274TM DEN HAAG 2790-470516 


TH WAAIJER L COUPERUSSTR 6 2274XP VOORBURG < D, 
D den HOLLANDER POSTBUS 649 2289AP RIJSWIJK 976-9411286 
J MEDENBLIK BEETSLAAN 49 22B1TG RIJSUIJK £ ) 


W GILLES THIERENSKRDE 159 22822 RIJSWIJK ZH 9708-905419 
R van VEEN Dr KRUYTSTRRAT 75 2289KB RIJSWIJK ZH 2972-945196 
FL de KEYZER MN TALMRLRAN 44 22A5EH RIJSWIJK B72-9305A1 


Scontinuad from page 33) 


different killscores. They hoot at you 
and ram you too. Fuel is relevaht; current and 
highest scores are displayed. An excellent 
screen here, nice sound and « fast-moving 
gamme. The instructions are adequate 

Coming right down to earth, Polecat is a SK 
and 6K game for £4.95. The rabbit Íives in a 
maze of a warren under & field of carrois. 
Meanwhile the polecat makes the rabbit's life 
a misery, whether in the maze or out in the 
field. 

Early Warming — 4K and 6K, £495 — in 
other attempt to destroy invaders. This is 
even closer to Missile Command wich 48 
waves of missiles to destroy, level increasing 
with esch wave. Just to make death that liecle 
bit easier, the missiles zre invisible once they 
get on to the screen. Score and wave number 
are displayed. Missile Command is my favour- 
ite Atari game; this is not « bad imiration. 

“I won 1 often do” boasts the execurioner in 
Robot Nim — SK and 0.5K, £2.95, Nim is 1 
straighulorward game of binary strategy. Even 
if you find Nim boring you will be entranced 
by this gorgeous version. Up to five rows of 
shaking robots await their fate. The roboe 
executioner marches 10 and fro, following your 
instructions or its own, The victims scream 
when they zee it's heir vurn for annìhilation. 
Ut is a fairly life-like scream for a robot, in « 
program with delicious sound effects generally. 

“HQ, to commander (your name here): Pro- 

cede (ic) to and clear ares 76“ — and off you 
go with your tanks to get the mines before they 
get you. Minefield — SK and 0.3K, £4.95 — in 
« fairly randard version of Tank — wo keys 
change your direction of sdvance. You have to 
fire at mines before you hit them, or before 
they euplode — and there is a time-factor 
running down on each mine in the field. Nor 
an easy game. 
Tangled — SK and 0.5K, £395 — is a 
strangely named two-player version of Snake. 
If one player in the computer it usually wins. 
In esch run the two snakes set off level, and 
then must race to “eat” a randomly plotted 
numeral. Fed enakes lengthen, but must nor 
touch esch other or the hezards found at 
higher levels, nor must they reverse direction 
— tricky. Basic graphics, but quite effective 
sound. 

A & F are worth watching; they also include 
in their lùst program for teaching the time — 
SK and 0.SK, £3.95, 











Bug-Byte 
THIS COMPANY is not only à giant in Atom 
ofware, but in supplying the needs of other 
micro users. Bug-Byte's Atom software is 
irly well-presemzed, though not cheap. There 
is normally no paper documenration, but some 
programs have “Instructions” before the 
recording. 

Backgammon — 6K and IK at £? — comes 
ficat, if only Because the company claims to be 
giving half of that price to charity. If leukaemie 
research is getting £3.50 from each sate, what 
is Bug-Byte's usual profit margin? This pro- 
gram ìs an adequate impiementation of the 
standard game, with « clear board and fairly 
fast response time. 

Galaxian … 6K and 6K at 18 - 








Is some 





whar less staid than Backgammon. Righuly 
described as another superb arcade game by 
the publishers, this is invaders plus. The 
plusses are firsily chat detachments of the 
invader army are swooping around siming to 
get you, one way or another; and secondly that 
the sound effects are most sophisticated. This 
is a superb machine-code program, definitely 
one of Bug-Byte's best 

Bug-Byte's Chess costs £9 and takes 12K: 
Compared to Âcorn’s, the screen display is 
better with graphic symbols and the co- 
ordinates in position, but less flexibility in 
entering moves. You cannot change sides in 
play, nor change your move during entry. Lam 
not competent to judge this program's chess 
y — but it allows and uses all legal moves 
Ih has many levels, and « good range of 
unusuat options. 


Computer Concepts 

SPACE INVADERS seems to be a standard 
exercise for novice programmers — well here 
is yet another version from « new company in 
the field. The file-name, chermingly, ia 
Invaers (sic) and it coste £7.50 with instruc- 
tons. These instructions deal with saving high 
scores and redefining the invader characters. 
The review copy of the program over-ran the 
end of the tape. 

s Softscreen — 6K and 6K, £11.40 — is, as the 
name implies, « utilities program. It brings the 
Atom quite « useful way towards having BBC 
facilities — # 40Oscharscter line, definable 
characters, and text windowing are offered, a 
are many of the BBC control coder/VDU 
drivers. Fult sstructions and demonstration 
ee included. 

Computer Concepts also have, on one £4.95 
casserte with instructions, Alarm Clock and 
Sound Effects. These are 2K machine code 
routines which work on en Atom with VIA 
and Link 2. Alaren Clock is an interrupter kept 
out of the way of your main progcam but able 
to interrupt when set. Losd and Save halt the 
clock; Break stopa it. Sound effects is also « 
machine-code utility, with particularly difTi- 
eukt instructions. It is designed to allow one to 
program notes with great flexibility; but I 
suspect that in practice the trouble may be too 
much. 


Deathsoft 

THE CASSETTE came with an il-fitting card, « 
hand-written note on half n sheet of file-paper 
and « sheet af photo-copied program details. 
But some of the programs in this very mixed 
bag are of interest, and at £2 you cannot go 

















wrong. The programs range from }.SK to SK, 
and some need 1he flosting-point ROM. They 
fclude an adventure, graphics games, urihties 
and mathematical programs. 


Utility ROMs 

THREE SUFPLIERS now market wility ROMSs 
to go ìn the IC24 socket on the Atom's board, 
with instructian booklets of variable quality to 
sccompany them. Unplugginr. the Atom, 
removing the base, insertìng the chip and rein- 
stating the machine takes only a minute. 
These chips are sensitive to static charge of 
course, ond mt is interesting to see what the 
suppliers say about this matter. 

Mr Bates, whose package comes at an 
impressive £9,95 says: “The ROM can be 
damaged by static electricity, though this is 
unlikely”. The Psion booklet — package price 
£1895 — does not even mention the matter 
but then it contains only half a sentence of 
installation instructions. Willow Software — 
£19.95 — makes more of a meal of the problem 
and advises how to earth yourself and avoid 
nylon carpets. 

Bates’ Toolkit is the cheapest. The instruct- 
ion book is eight duplicated pages — brief but 
entirely clear. This offers Read. Data 
Restore, Renumber which even works on line 
numbers in Rems. Auto tine numbering, 
partial Deletion of program lines, specified 
string search to loek for labels for instance, 
clear variables, dump-variable values, Chain 
loading, Losdgo loading, audio loading 
indicator, keyboard scan. There are nine new 
error messages 

The Psion Edit/Debug ROM gives u total of 
5Ì commands, mostly of only one or two 
characters plus operands. These are mainly of 
importance for machine-code programmers — 
they include commands for register contente 
display, relative jumps, exchange contents of 
text spaces, and so on, Delete, renumber and 
the like are here too of course, as are simplified 








Load/Save commands. The printed booklet is 
highiy condensed — practising with simple 
programs is the best way to master it, 

Willow Software's Utility ROM hes the 
clesrest and most detailed instructions. These 
concern }7 facilities, including Append, Auto, 
Del, Find, Key and Ren. There are also useful 
commands to give size of current program and 
memory left,  key-entry bleeper, and — the 
reviewer’s dream — a function giving a bleep 
when « program has loaded. 

Clearly the Psion package is for the advance 
machine-code programmer, and Bates’ toolk 
is at the other end of the spectrum 





Progrem type Number 
Data handling 4 
Educational 3 
Finance commercial u 
Conflict garnes 8 
Space games 2 
Space conflict games 13 
Traditional games B 
Other games at 
Mathematical 7 
Utilities 8 
Other 1 
Games x 
Non game 56 


Suppliers and eddrecsen 


Acornsoft, 4a Market Hil, Cambridge 2. 

A B F Software, 10 Wilpshire Avenue. Man. 
chaster 12. 

M D Batas, Oever Barn, Church Street. Mich- 
etdever, Winchester, Hempshire. 

Bug-Byte. 98-100 The Albany, Old Hail Street. 
Liverpoot 


] 
Computer Concepts, 16 Wayside. Chipper 
field. Hertfordshire. 
Desathsoft. Chapel House, City Roed. Chester 
Pslon, 2 Huntsworth Mews, Gloucester Place 
London NW1 











YOUR COMPUTER JULY 1982 


J VOLLMER UITERSTEGRACHT 16 231218 LEIDEN 671-1409755 

RP NEUTEBOOM de GOEJESTRAAT 61 2313NV LEIDEN 9071-146460 

H ORIESSEN 3 OKTOBERSTR 152 231320 LEIDEN ( > 

HM van PUTTEN DACOSTASTR 9 2321RJ LEIDEN 071-3180103 

P van EMBOEN BOERHAAVEL, 270 2934E2 LEIDEN 971-179337 

BAJ OTTEN JA de GRAVEN, 17 2381TA ZOETERWOUDE @1715-1929 
RA LIEUWEN MAGERHORST 42 2492LP A ad RIJN 91729-44029 

JA HORSMEIER LAGE NIEUWSTR 564 251292 DEN HAAG 3970-698779 
HJ VOOGEL CORT HEYLIGERSSTR,19 2518PD DEN HAAG 8670-653246 
DJ van FESSEM GOEVERNEURL. 597 252306 DEN HAAG 870-9907444 
M de VREUSD DEDEMSVAARTWEG 838 2545BA DEN HAAG 070-6/3109 
J5 JAKOBS HARCISLAAN 331 2555LR DEN HAAG 670-680259 

N CLAVAUX KOORDERGEEKSTR 74 2562PE DEN HRAG 0728-659956 

S van MEEKEREN TORTELLAAN 48 2566CJ DEN HAAG 8709-231146 

R van VENETIE SOESTDIJKSEK, 549 2374BE DEN HAAG A70-294159 
RJ & VREUGD vSLINGELANDISTR 99 2562XK DEN HAAG 070-548739 
EC VISSER v SLINGELANDTSTR, 187 2582KN DEN HAAG 0709-552561 
L KORTEKAAS ISABELLALAND 1780 2591EP DEN HAAG 079-057963 
A VERHEIJ ISABELLALAND 99 259158 DEN HAAG 0793-477900 

H HOEFFELMAN SMARAGOHORST 118 2392RT DEN HAAG 970-2386683 
K van HOUTEN DIRKLANGENOU, STR 17 2611HZ DELFT 015-1452537 
W van MALE LANGE GEER 32 2611PV DELFT 9145-145249 

A WIESENHAAN OUDRAPDTUEG 18 26128L DELFT 915-1209193 

ACV JANSE COENDERSTRAAT 21 2613SM DELFT 215-1290334 

H RIEUWERTS M de GROOTSTR 31a 2613VM DELFT 8615-122544 

W NEDERENO B.TOUSSAINTL 275 26240R DELFT C ) 

M de JONG R,HOLSTLAAN 494A 2624GR DELFT 015-56A459 

H SMET _H GORTERHOF 91 2624XH DELFT 0915-610427 

MA RRAYERS VIVRLDILAAN 67 2625SV DELFT 815-5680317 

JPG SIM SCHUBERTLAAN 94 2625VG DELFT 015-613442 

FC ten BOKKEL HUININK DELFGAUWSEM 43 2626EH DELFT @15-134256 
PM KIEVITS PROF EVERTSLAAN 132 2626XZ DELFT 015-561545 

R de BRUIN BRLJUW 11 2671HL NAALDWIJK 01749-24301 

GH HOLS DRUIVENSTR 127 26718H NARLOWIJK 01240-26936 

RF GRUNEMALD A. COOLENHOVE 6 2717%G ZOETERMEER 279-215270 
K MENSERT SLOOTDREEF 11 2724RB ZOETERMEER 079-3165411 

P BLOM AZALEAPARK 28 2724JC ZOETERMEER 979-4146094 

FEM BITTER LISSENVAART 49 2724SK ZOETERMEER C > 

JC ADMIRAAL PLASUEG 15 2742KA UADDINKYEEN 01928-4102 

R de HAAN ELECTROSTRAAT ? 2983GH RIDOERKERK 01804-17263 
R POLDERMANS WATERMOLEN 75 29B6EV RIDDERKERK 91094-25183 
W POTHOVEN HEKBOOTSTR 198 3920XG ROTTERDAM € > 

C van VELZEN STATENWEG 57A 393HD ROTTERDRK 8190-677991 

DR REMY PATIJNSTRAAT 4@c 3842PT ROTTERDAM 0919-623772 

G AKKERMANS De PINTOSTRAAT 66 3052NP ROTTERDAM 210-1802253 
EJJ DOPPENBERG Q de VESTEN 98 I116AH SCHIEDAM 910-7313350 
JW de WIT HUIJSMANSTRAAT 24c 3117KN SCHIEDAM 018-269355 
P CLRUSEN wv OSTROELAAN 32a 3112XM SCHIEDAM C > 
RAN van GOOL SCHUBERTPL.148 3122N SCHIEDAM 019-7191659 

J UILTSCHUT DILLENBURGS. {62 3136ED VLARROINGEN 9129-742560 
JH SCHOON BOHNWEG 149 3137NH VLAARDINGEN 0910-742904 

P NEFKENS ZWALUWSTRAAT 288 314SNH MAASSLUIS 01899-15023 
F ZOUTENDIJK KARPERVEEN 282 3205H SPYKENISSE 91880-22763 
J v NIEUWENHUYZEN BRYH,STR 32 3223BE HV’SLUIS 91893-15129 
R LRNKHIJYZEN STREKDAM 12 3224CR HELLEVOETSLUIS 01683-19310 
M WAGENAAR MESTSTR 2R 3253AR OUDDORP 01878-1245 

JJ BRUINS-SRS VLAAMSESTR 221 39J2ES ZWIJNDRECHT 978-1237654 
OH BRUINS VLRAMSESTRAAT 221 3332ES ZWIJNDRECHT 0798-123764 
MA van DUINEN de WERE 74 3332KG ZWIJNDRECHT 0768-127294 
RS LAGENDIJK V.v.ESLAAN 11 3353TA PAPENDRECHT 978-157326 
P BOOGAARD NEPTUNUSSTRAAT 7 3374TH HARDINKWELD 61646-2849 


LPT de KOK WENCKEBRCHPL.53 3431TB NIEUWEGEIN € > 

M JANSSEN BUITENSTEDE 39 3431XB NIEUWEGEIN 03402-48628 
Ph van MOURIK RUITERSTEDE 60 3431XN NIEUWEGEIN 23492-46781 
HH NOORMAN IJLSTERVESTE 60 3432RT NIEUWEGEIN 93402-47927 
EC DIELEMAN NOORDERSTRAAT 42 3434BL NIEUWEGEIN Q3462-60673 
J MULDER KAMILLLE 6 3434EP NIEUWEGEIN £ > 

F BOUMA BEELLANEN 71 3445TE WOERDEN 93499-16756 

fl VEERMAN ROELAARSTRAAT 11 3514CA UTRECHT 236-712457 
N BREDEMOUD BOLKSBEEKSTR 73 Bis 3321CP UTRECHT C ) 
H ten BRUGGEKATE A,DIEPENBR.PL 8 3533AA UTRECHT 930-9342907 
J VOSHART HERENMEG 16 3648CJ HILNIS 02979-1448 

H SEYHONSBERGEN P de HOOGHLAAN 37 3741RL BRARN 62154-17P56 
R CAHN STREEFOORDLRAN 9 37558 EEMHES 02153-82737 - 
A JOUKES PIJPERPAD 6 37668 SOEST 62155-19655 

J ROSMAN VALKHOF 71 3772ED BARNEVELD € D] 

GJ van DIJEN KRUISKAMP 116 3014PE AMERSFOORT 433-7260365 

Hil v _d SLUIS HOTENGRARD 4 9941Lil DOORN 93439-3429 

JH MAN TUNNELOVEN 29 3961EP WIJK BI DUURSTEDE A3435-5149 
Ml BOOTSMA VLEESHOUWERSHOF 5 3981TR BUNNINK 03405-39800 

G SCHIPPERHEIN v NAALDWIJCKL 35 4143BV LEERDAM 03451 -7048 
JM BIN JULIANASTRAAT 9 4301NC ZIERIKZEE @1110-6395 

J JO8SE DUINWEG 35 4356AP OOST-KAPELLE 91188-1941 

HJ TIGCHELAAR VREDEHOFLRAN 155 4363RD VLISSINGEN C B 
PAM LRIJWEN AMARILDIJK 117 4?B6RC ROOSENDAAL 01650-49391 10 
PAM VERWIJMEREN DRIES 16 4841EZ PRINSENBEEK 676-414679 
JAFM van ELDIK DE BRUYNSTR 17 4871NH ETTEN-LEUR 61608-16674 
WA van HAM JUPITER B8 4997CR OOSTERHOUT 61620-31826 

AJ REIJNEN RUBINSTEINSTR 170 SQ11NE TILBURG 913-8616566 

HC OBREEN HOOFDSTRAAT 115 S132AE LEIDERDORP 671-89459G 

AJ PROSMAN POSTBUS 2255 S282CG DEN BOSCH 673-1324123 

J van MOOK ECHTERNACHSTR 24 S224TB DEN BOSCH 073-1455049 
KHJ RROEMAKER ORANJELAAN 19 5256KP HEUSDEN 04162-23806 

K de LAAT HEIKANTSTRRAT 6 5261XM VUGHT 0973-563064 

WFM van der PAS M de RUYTERWEG 70 5262VH VUGHT 0723-561051 
E ELSTROOT NERGENA 7A S262JE BOXTEL 84119-1737 

RF EIJCK Or BERLAGKELAAN 138 S622HG EINDHOVEN 0408-437375 

J WIJNEN DICAHSIDWEG 12 5624CK EINDHOVEN 04Q-441841 

ML VERSCHUREN HOSINGENHOF 30 S62SNL EINDHOVEN 0490-416092 
AJ LELJNSE TARANTOSTRAAT 20 S632RH EINDHOVEN 8490-415970 

H HOOGENKAMP TURIJNSTRART 22 563278 EINDHOVEN 2409-419069 
PM CRINS CHOPINLAAN ? S653ET EINDHOVEN ( > 

JB GLASBERGEN PLATAANSTRAAT 3 S671AL NUENEN 240-032572 

R HEUVEL BRIALMONTSTR 16 S9LIHJ VENLO 077-40169 

HJ POLLAERT WILHELMINAS, G2R 6ABIGV WEERT 94950-32332 

A JACOBS MARGRIETLAAN 6% 6BBE2U WEERT 04950-21494 

EJM SANDERS KORVERERF 1 6043SL ROERMOND 94750-26051 

HA THEUNISSEN PATTERSONSTR 3 6A6?GA LINNE 04746-26063 

H PRINCEN EUROPALAAN W_ 24 6075AU HERKENBOSCH 94752-25346 
RG GERAETS BERGERSTRAAT 33 6OBEEL, NEER 24759-2012 

WG ERNST CYPRESSTRAAT 94 6GIGIJK ECHT C > 

WM SALDEN HILLENRREDSTRRAT 3 6136BR SITTARD 84490-22037 

JM DONNERS FRANQUINETSTR. 16 6136HR SITTARD 04499-10735 

J FERON _P BREUGHELSTRART 43 6137VU SITTARD B4490-19847 

MG DIEPSTRATEN VRIENDENKRING 38 6141LJ LIMBRICHT 94490-19677 
KYU RILAND AUGUSTINUSSTR 84 GIEIRM GELEEN C > 

J SMEETS RESEDASTR 28 6163TP GELEEN 04494-50627 

MGL PEETERS JOS KLIJNENLARH 463 6164AK GELEEN 24494-40650 
JL HEESRKKERS ORANJELAAN 294 6166BZ GELEEN 04494-50739 

JK THISSEN LANGHRAGUEG 69 6171B5 STEIN @4495-1513 

A5 MARCHAL SCHUTTEKLEEF 16 6171HM STEIN 64495-2746 


J_ VOLLMER UITERSTEGRACHT 16 231218 LEIDEN 671-140755 

RP NEUTEBOOM de GOEJESTRAAT 61 2313NV LEIDEN 9071-146460 

H ORIESSEN 3 OKTOBERSTR 152 231320 LEIDEN ( > 

HM van PUTTEN DACOSTASTR 9 2321RJ LEIDEN 071-3180103 

P van EMBOEN BOERHAAVEL, 270 2934E2 LEIDEN 971-179337 
BAJ OTTEN JA de GRAVEN, 17 2381TA ZOETERWOUDE @1715-1929 
RA LIEUWEN MAGERHORST 42 2492LP A ad RIJN 91729-44029 

JA HORSMEIER LAGE NIEUWSTR 564 251292 DEN HAAG 3970-698779 
HJ VOOGEL CORT HEYLIGERSSTR,19 2518PD DEN HAAG 8670-653246 
DJ van FESSEM GOEVERNEURL. 597 252306 DEN HAAG 870-9907444 
M de VREUSD DEDEMSVAARTWEG 838 2545BA DEN HAAG 070-6/3109 
J5 JAKOBS HARCISLAAN 331 2555LR DEN HAAG 670-680259 

N CLAVAUX KOORDERGEEKSTR 74 2562PE DEN HRAG 0728-659956 

S van MEEKEREN TORTELLAAN 48 2566CJ DEN HAAG 8709-231146 

R van VENETIE SOESTDIJKSEK, 549 2374BE DEN HAAG A70-294159 
RJ & VREUGD vSLINGELANDISTR 99 2562XK DEN HAAG 070-548739 
EC VISSER v SLINGELANDTSTR, 187 2582KN DEN HAAG 0709-552561 
L KORTEKAAS ISABELLALAND 1780 2591EP DEN HAAG 079-057963 
A VERHEIJ ISABELLALAND 99 259158 DEN HAAG 0793-477900 

H HOEFFELMAN SMARAGOHORST 118 2392RT DEN HAAG 970-2386683 
K van HOUTEN DIRKLANGENOU, STR 17 2611HZ DELFT 015-1452537 
W van MALE LANGE GEER 32 2611PV DELFT 9145-145249 

A WIESENHAAN OUDRAPDTUEG 18 26128L DELFT 915-1209193 

ACV JANSE COENDERSTRAAT 21 2613SM DELFT 215-1290334 

H RIEUWERTS M de GROOTSTR 31a 2613VM DELFT 8615-122544 

W NEDERENO B.TOUSSAINTL 275 26240R DELFT C ) 

M de JONG R,HOLSTLAAN 494A 2624GR DELFT 015-56A459 

H SMET _H GORTERHOF 91 2624XH DELFT 0915-610427 

MA RRAYERS VIVRLDILAAN 67 2625SV DELFT 815-5680317 

JPG SIM SCHUBERTLAAN 94 2625VG DELFT 015-613442 

FC ten BOKKEL HUININK DELFGAUWSEN 43 2626EH DELFT @15-134256 
PM KIEVITS PROF EVERTSLAAN 132 2626XZ DELFT 015-561545 

R de BRUIN BRLJUW 11 2671HL NAALDWIJK 01749-24301 

GH HOLS DRUIVENSTR 127 26718H NARLOWIJK 01240-26936 

RF GRUNEMALD A. COOLENHOVE 6 2717%G ZOETERMEER 279-215270 
K MENSERT SLOOTDREEF 11 2724RB ZOETERMEER 079-3165411 

P BLOM AZALEAPARK 28 2724JC ZOETERMEER 979-4146094 

FEM BITTER LISSENVAART 49 2724SK ZOETERMEER C > 

JC ADMIRAAL PLASUEG 15 2742KA UADDINKYEEN 01928-4102 

R de HAAN ELECTROSTRAAT ? 2983GH RIDOERKERK 01804-17263 
R POLDERMANS WATERMOLEN 75 29B6EV RIDDERKERK 91094-25183 
W POTHOVEN HEKBOOTSTR 198 3920XG ROTTERDAM € > 

C van VELZEN STATENWEG 57A 393HD ROTTERDRK 8190-677991 

DR REMY PATIJNSTRAAT 4@c 3842PT ROTTERDAM 0919-623772 

G AKKERMANS De PINTOSTRAAT 66 3052NP ROTTERDAM 210-1802253 
EJJ DOPPENBERG Q de VESTEN 98 I116AH SCHIEDAM 910-7313350 
JW de WIT HUIJSMANSTRAAT 24c 3117KN SCHIEDAM 018-269355 
P CLRUSEN wv OSTROELAAN 32a 3112XM SCHIEDAM C > 
RAN van GOOL SCHUBERTPL.148 3122N SCHIEDAM 019-7191659 

J UILTSCHUT DILLENBURGS. {62 3136ED VLARROINGEN 9129-742560 
JH SCHOON BOHNWEG 149 3137NH VLAARDINGEN 0910-742904 

P NEFKENS ZWALUWSTRAAT 288 314SNH MAASSLUIS 01899-15023 

F ZOUTENDIJK KARPERVEEN 282 3205H SPYKENISSE 91880-22763 
J v NIEUWENHUYZEN BRYH,STR 32 3223BE HV’SLUIS 91893-15129 
R LRNKHIJYZEN STREKDAM 12 3224CR HELLEVOETSLUIS 01683-19310 
M WAGENAAR MESTSTR 2R 3253AR OUDDORP 01878-1245 

JJ BRUINS-SRS VLAAMSESTR 221 39J2ES ZWIJNDRECHT 978-1237654 
OH BRUINS VLRAMSESTRAAT 221 3332ES ZWIJNDRECHT 0798-123764 
MA van DUINEN de WERE 74 3332KG ZWIJNDRECHT 0768-127294 
RS LAGENDIJK V.v.ESLAAN 11 3353TA PAPENDRECHT 978-157326 
P BOOGAARD NEPTUNUSSTRAAT 7 3374TH HARDINKWELD 61646-2849 


LPT de KOK WENCKEBRCHPL.53 3431TB NIEUWEGEIN € > 

M JANSSEN BUITENSTEDE 39 3431XB NIEUWEGEIN 03402-48628 

Ph van MOURIK RUITERSTEDE 60 3431XN NIEUWEGEIN 23492-46781 
HH NOORMAN IJLSTERVESTE 60 3432RT NIEUWEGEIN 93402-47927 
EC DIELEMAN NOORDERSTRAAT 42 3434BL NIEUWEGEIN Q3462-60673 
J MULDER KAMILLLE 6 3434EP NIEUWEGEIN £ > 

F BOUMA BEELLANEN 71 3445TE WOERDEN 93499-16756 

fl VEERMAN ROELAARSTRAAT 11 3514CA UTRECHT 236-712457 

N BREDEMOUD BOLKSBEEKSTR 73 Bis 3321CP UTRECHT C ) 

H ten BRUGGEKATE A,DIEPENBR.PL 8 3533AA UTRECHT 930-9342907 
J VOSHART HERENMEG 16 3648CJ HILNIS 02979-1448 

H SEYHONSBERGEN P de HOOGHLAAN 37 3741RL BRARN 62154-17P56 
R CAHN STREEFOORDLRAN 9 37558 EEMHES 02153-82737 

A JOUKES PIJPERPAD 6 37668 SOEST 62155-19655 

J ROSMAN VALKHOF 71 3772ED BARNEVELD € D] 

GJ van DIJEN KRUISKAMP 116 3014PE AMERSFOORT 433-7260365 
Hil v _d SLUIS HOTENGRARD 4 9941Lil DOORN 93439-3429 

JH MAN TUNNELOVEN 29 3961EP WIJK BI DUURSTEDE A3435-5149 
Ml BOOTSMA VLEESHOUWERSHOF 5 3981TR BUNNINK 03405-39800 

G SCHIPPERHEIN v NAALDWIJCKL 35 4143BV LEERDAM 03451 -7048 
JM BIN JULIANASTRAAT 9 4301NC ZIERIKZEE @1110-6395 

J JO8SE DUINWEG 35 4356AP OOST-KAPELLE 91188-1941 

HJ TIGCHELAAR VREDEHOFLRAN 155 4363RD VLISSINGEN C B 
PAM LRIJWEN AMARILDIJK 117 4?B6RC ROOSENDAAL 01650-49391 10 
PAM VERWIJMEREN DRIES 16 4841EZ PRINSENBEEK 676-414679 
JAFM van ELDIK DE BRUYNSTR 17 4871NH ETTEN-LEUR 61608-16674 
WA van HAM JUPITER B8 4997CR OOSTERHOUT 61620-31826 

AJ REIJNEN RUBINSTEINSTR 170 SQ11NE TILBURG 913-8616566 

HC OBREEN HOOFDSTRAAT 115 S132AE LEIDERDORP 671-89459G 

AJ PROSMAN POSTBUS 2255 S282CG DEN BOSCH 673-1324123 

J van MOOK ECHTERNACHSTR 24 S224TB DEN BOSCH 073-1455049 
KHJ RROEMAKER ORANJELAAN 19 5256KP HEUSDEN 04162-23806 

K de LAAT HEIKANTSTRRAT 6 5261XM VUGHT 0973-563064 

WFM van der PAS M de RUYTERWEG 70 5262VH VUGHT 0723-561051 
E ELSTROOT NERGENA 7A S262JE BOXTEL 84119-1737 

RF EIJCK Or BERLAGKELAAN 138 S622HG EINDHOVEN 0408-437375 
J WIJNEN DICAHSIDWEG 12 5624CK EINDHOVEN 04Q-441841 

ML VERSCHUREN HOSINGENHOF 30 S62SNL EINDHOVEN 0490-416092 
AJ LELJNSE TARANTOSTRAAT 20 S632RH EINDHOVEN 8490-415970 

H HOOGENKAMP TURIJNSTRART 22 563278 EINDHOVEN 2409-419069 
PM CRINS CHOPINLAAN ? S653ET EINDHOVEN ( > 

JB GLASBERGEN PLATAANSTRAAT 3 S671AL NUENEN 240-032572 

R HEUVEL BRIALMONTSTR 16 S9LIHJ VENLO 077-40169 

HJ POLLAERT WILHELMINAS, G2R 6ABIGV WEERT 94950-32332 

A JACOBS MARGRIETLAAN 6% 6BBE2U WEERT 04950-21494 

EJM SANDERS KORVERERF 1 6043SL ROERMOND 94750-26051 

HA THEUNISSEN PATTERSONSTR 3 6A6?GA LINNE 04746-26063 

H PRINCEN EUROPALAAN W_ 24 6075AU HERKENBOSCH 94752-25346 
RG GERAETS BERGERSTRAAT 33 6OBEEL, NEER 24759-2012 

WG ERNST CYPRESSTRAAT 94 6GIGIJK ECHT C > 

WM SALDEN HILLENRREDSTRRAT 3 6136BR SITTARD 84490-22037 

JM DONNERS FRANQUINETSTR. 16 6136HR SITTARD 04499-10735 

J FERON _P BREUGHELSTRART 43 6137VU SITTARD B4490-19847 
MG DIEPSTRATEN VRIENDENKRING 38 6141LJ LIMBRICHT 94490-19677 
KYU RILAND AUGUSTINUSSTR 84 GIEIRM GELEEN C > 

J SMEETS RESEDASTR 28 6163TP GELEEN 04494-50627 

MGL PEETERS JOS KLIJNENLARH 463 6164AK GELEEN 24494-40650 
JL HEESRKKERS ORANJELAAN 294 6166BZ GELEEN 04494-50739 
JK THISSEN LANGHRAGUEG 69 6171B5 STEIN @4495-1513 

Af MARCHAL SCHUTTEKLEEF 16 6171HM STEIN 4495-2746 


H MINGERS JEKERWEG 103 621268 MAASTRICHT B43-14712 

B TOSSAINT FATIMAPLEIN 85 6214TU MAASTRICHT 04331675 

JER RONDA CIMBRLENSTRAAT S2A 6217ED MAASTRICHT 043-74583 
J WEICHELT ROGNEURDONK 18 6218MG MAASTRICHT € ) 

ALW PROEME ARKEBUSRUUE 69 6219R MAASTRICHT 943-74301 

J vande BLINK VEEWEG 44 6365CV SCHINNEN Q4493-2961 

JAC RIJSSEMS NIEUWSTRAAT 56 6431KV HOENSBROEK « > 
Al SCHOLTENS HEIDESTRAAT 1% 6443 BRUNSSIJM 0945-250577 

H HOENEN FLORIBERTUSSTR 3 6444KG BRUNSSUM (> 

EN HAASEN AMSTENRADERUEG 12 6447BT MERKELBEEK 94492-3216 
E KUCKARTZ WIMNERSTRAAT 37 6471AA EYGELSHOVEN 245-3526434 
F wd POL v WELDERENSTR 103 6511MG NIJMEGEN 986-225210 

EC van WEES G.NONDTSTRAAT 16 65115 NIJMEGEN B28-23157E 

J ENGELS PROF BROMSTRAAAT 182 6525BH NIJMEGEN 080-230643 
F HASELHORST MALVERT 68-38 6538CG NIJMEGEN 9080-449945 

C MICHELS LIERSTRAAT 12 6544%J NIJMEGEN 080-784844 

B KOK de GEERKAMP 14-27 654SHK NIJMEGEN @60-781304 

MYC GRUIJTERS HATERTSEUEG 3 63Q1KD MALOEN 089-501356 

GH BORGHAERTS HATERTSELEG 3 6581KD MRLDEN @9Q-5R1356 

PP MOEYS GROESBEEKSENEG 5 6505KE MOOK 98896-15205 

LAA van VEEN v BREDERDOESTR 22 G59{HL GENNEP 08651-3296 
CJH UGES W de WITHSTRAAT 70 6712HE EDECGId) 08380-12756 

J ZIASTRA ANSTERDAMSEUEG 23% 6B13G ARNHEM 085-5315052 

G BOUWMAN RICH KOLFSCHOTENLAAN {ft 6821 ARNHEM 085-514502 
„Jl HARTOG KEYENBERGSEN 60 6B7tWK RENKUM 98373-3757 

HM DEUTEKOM MOSTERDHOF 232 6931RV WESTERVOORT 08393-8967 
K BOEKHOVEN BEVERODELAAN 59 6952.JK DIEREN 08330-15624 

A HRSSING HOUTSMASTRAAT 47 792KB DOETINCHEM 28340-32029 
W STEENHIIZEN LAURENSSTR 33 ?007AJ DOETINCHEM 28340-25392 
A PETERS LEEMKUILSEWEG 2 ?031%M WEHL G8347-1473 beo 1786 
„J BOTERMAN SPOORSTRAAT 36 71810 WINTERSWIJK 25439-16164 
Q BRAMMER MEEKERTUEG 6-2 7102GE WINTERSWIJK 95430-13368 
fl WESSELS VARSSEVALDSEUEG 77 7138JC HARREVELD 5443-2195 
RP GROENEVELD L van ORDEN 74 ?312KK APELOOORN 2055-555529 
JE SPIJKERBOSCH POOLSTERSTR 18 ?314KE APELDOORN 0955-557210 
A v WIJNGAARDEN MUSKETIERSY 201 7327GT APELONORN 058-3345428 
J SNOEK BREDENHORST 129 ?414HD DEVENTER 05702-42515 

BD PROTZMAN MEIBOOMSTR 55 7418LG DEVENTER 85700-34000 

B SCHOLTEN KANNENBURG 410 7423AK DEVENTER 85700-$19727 

P SMULDERS GILOENBURG 583 742328 DEVENTER Q5720-51263thuis 
GJ NOORLAND Pr IRENEWEG 4 7433DE SCHALKHAAR 05749-25294 

& HILLEBRAND LOOUEG 60 7437RS BATHMEN 5704-1639 

5 MORSINK RIJSSENSESTRAAT 2 7442MG NIJVERDAL Q5486-15473 
D ter HARMSEL SCHEPERSPAD 3 7451JP HOLTEN 65483-1262 

HHJ BERENDSEN LARENSEUEG 19 7475PV MARKELO 03476-1250 

JH BAKKER FAZANTSTRAAT S2 7481BL HAAKSBERGEN 85427-2313 
EG ZONDAG MIRASTRAAT 59 75212G ENSCHEDE 053-3338611 

P KUYPER BREEMARSWEG 579 755SKC HENGELOCO) 974-5919652 

GB POOT IJSSELSTRAAT 1 7535KT HENGELO (0) 874-4347739 

HLM van WIETMARSCHEN C ELDERINKL 3 ?6A2VR ALMELO 05490-65324 
JGM BRAND VALERIUSSTRAAT 177 7604CM ALMELG 25499-25030 

H van EERDEN HOFKAMPSTRAAT 42 ?67NJ ALMELO 95496-24168 

H BAAKE HAVEZATHE 38 7686CP ALMELO 95499-66577 

FJ) vden BIEZENBOS BURCHT 75 7626, ALMELO 05490-63539 

PJ BOLHUIS DELOENSESTRAAT 6@ 7621EK BORNE 074-6676849 

JG JAGER SPARRENLAAN 28 7642VC WIERDEN 05496-29165 

P SNIJDER BEKKERSVEENIEG 17 76?6AM WESTERHAAR 95498-9557 
JW JONR STOBBELAAN 1 76812N VRONKSHOOP Q5490-2245 


hef 


F RASSEN HOUTACKERS 32 7624LB EMMEN 25918-27269 

H GRIEMINK DE KAP 25 769 1LN KLAZIENAVEEN 5913-12633 

MP BAAS JAN MANKESHOF 47 7944GS MEPPEL 95220-58399 

RE VEENSTRA REVIUSLAAN 37 GA24CD ZWOLLE 45200-32984 

GD VISSER HARINGYLIET 391 8832HL ZWOLLE 05209-46561 

HJ vd RIET GREVELINGEN 12 BOZEKT ZWOLLE 65200-36432 

H vanden BRINK KERKUEG 136 BAI4AB HATTEMERBROEK 05207-1316 


x A MILLENAAR ORAHJEUEG 17 B166JA EMST 05787-1529 


K KOOSE HOGEPAD 33 SISITW HEERDE 05782-35089 

J BALLIJNS ANTARESSTRAAT 12 BIGIR EMMELOORD @5ar4-1441D 

H INIA OLDE EE 69 G6O4BR SHEEK 25159-12532 

R van HATTIJM ROPTA 41 I2A2KE DRACHTEN 05129-18523 

GH PLANTINGA JF KENNEDYLAAN 19 9243JN DRACHTEN 05126-10268 


«__F VEENSTRA EFTEROM 6 9212PM BOORNBERGUM 05126-1829 


L5 ROS SCHILLIGEPRD 5 9356TK TOLBERTG) 25945-49299 
J de GOEDE HUNZE 26 9496EE ASSEN 05920-59675 
L van DEEL SCHILTESTRAAT 82 94I6NG ASSEN 25929-41651 
F de VRIES SCHELDESTRAAT 61 94Q6PG ASSEN 65329-54954 
H de GRODT SCHIPBORGERWEG 81 9477PS3 ZUIDLAREN 5995-3613 
HL BOXMA HOORDERSTRAAT 12 932STB DROUMENERVEEN 25999-2628 
RR TJAPKES JIJLIRNRSTRAAT 123 I6OLLM HOOGEZAND 25989-97325 
F MEPSCHEM EIKENLRAN 4 9635CV ZUIDBRIEK 04986-2124 
x B PRINS LANGE LEEGTE 53 9641GR VEENDAM 05987-14904 
8 KRUGER LANGE LEEGTE 180 9641GX VEENDAM 95987-24385 
B FOLKERTSHA MONDRIAANSTR 10 9718MH GRONINGEN 0950-126120 
R de BEUS vLEHNEPLAAN 163 9721PG GRONINGEN 952-2656582 
J HOFSTEE GROENENDAAL 11 9722CM GRONINGEN 930-252276 
R LENGTON SCHREPMANLAAN 33 9722NR GRONINGEN 859-269540 
J LEHSTRA 5.BORGESIUSLAAN 16 9722RH GRONINGEN 956-254360 
J STIEKEMA BRANDENBURGERSTR 2 9724B8 GRONINGEN 8650-137496 
Hil ZIJLSTRA KORTE NIEUUSTR 4A 9724LC GRONINGEN £ ) 
W HOTTINGA GOEVERNEURSTR 11A 9724LJ GRONINGEN 250-1343727 
W SPAANS ORCHIDEESTR, 148 9731GM GRONINGEN 956-414803 
F van HOESEL DIJINDOORNSTR,693 9741PX GRONINGEN 938-7735049 
J vd BUNT WALDADRIFT 118 97BIKG BEDEM QSI09-13436 
KC de RARD de VLASAKKER 19 97B1LE BEDUM ( > 
LEIJSSENS OUDE BAAN 127 B-3550 HEUSDEN £ ) 
VANSTEENKISTE HERMESDIJKSTR 14 B-3689 GENK < ) 
THEUNISSEN COENEGRACHTSL 7 B-3758 RIEMSTCVLIJT INGEN) B 
MIJNGHEER FR. VERDONCKSTR 39-8 61149 BRUSSEL A2-2162404 
ENNEKENS Mwe STAATSBAAN 72 B236@ OUD TURHHOUT 014679292 
LERHOUT PARKLAAN 4 B2548 HOVE 9932-315537 
WINTS KORTEMARKSTR, 44 82600 BERCHEM AI1-39B2E6 
BARERY KEMMELSTRRAT 11 88949 LOKER/HEUVELLAND 4357-445260 
van HOORDE EB de DEYNESTR 2 B9003 GENT A91-221166 
GRIJP BIEST 78 B9118 St AMANDSBERG ( ) 
THEUNS KRAAIENBERG 76 BXNXM ESSEN (B) 031-6747689 


FENNVLPrSD 


X « zendamateur 


Aan de vormgeving van dit nummer werkte 


mee : Paul Moeys uit Mook,